ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Το αυτονόητο

Επικείμενης μιας πολλοστής εκπαιδευτικής μεταρρυθμίσεως, σπεύδω να μιλήσω πάλι
για τα χάσματα της εκπαιδευτικής μας πορείας, γνωρίζοντας ότι μιλώ στον
βρόντο. Αλλά καθένας οφείλει να σπείρει τον σπόρο του, αδιαφορώντας αν θα
βρεθεί ποτιστής να τον ποτίσει, θεριστής να τον θερίσει, αλωνιστής να τον
αλωνίσει και μυλωνάς να τον αλέσει.

Έχω ήδη σ’ αυτήν εδώ τη θέση εκθέσει τα αδιέξοδα ενός συστήματος που βρωμάει
από το κεφάλι. Οι περισσότεροι πολιτικοί που, συνήθως παρά τη θέλησή τους
(πλην εξαιρέσεων), σύρονται έως το υπουργείο Παιδείας, περιορίζονται να
διαχειρίζονται τη χρόνια κρίση του συστήματος και καταφεύγουν κυρίως στη
γνωστή μέθοδο των τσαρλατάνων, τα γιατροσόφια και τα μαντζούνια. Αυτά τα
μαντζούνια ονομάζονται βαρύγδουπα Μεταρρυθμίσεις. Έχουν δοκιμαστεί κατά
καιρούς στο σώμα του ασθενούς οι βεντούζες, το κλύσμα, ο σιναπισμός, η
αφαίμαξη, συχνά ο ακρωτηριασμός, το σερνικοβότανο και σε τυραννικές εποχές η
βαλεριάνα, το αφιόνι, και πότε πότε η μορφίνη. Ματαίως, ο ασθενής κλινήρης
ούτε μιλάει ούτε λαλάει, δεν περπατάει, δεν ενεργείται, δεν ακούει, δεν
σαλεύει· τις περισσότερες ώρες βρίσκεται σε βυθιότητα (τώρα που μάθαμε τη
λέξη, ας την εμπεδώσουμε).

Σε προηγούμενο κείμενο εδώ, είχα αναφερθεί στην παγίδα της επετηρίδας. Διαβάζω
πως μελετάται η κατάργησή της και χαίρομαι. Και νομίζω πως αξίζει σ’ αυτό το
πεδίο η κυβέρνηση να δώσει τη μάχη μέχρις εσχάτων με τα συντεχνιακά
συμφέροντα. Αλλά η κατάργηση της επετηρίδας δεν αρκεί. Βεβαίως, πρέπει να
βρεθεί αξιοκρατικός και ουσιαστικός τρόπος επιλογής τών προς διορισμόν
εκπαιδευτικών. Βεβαίως και πρέπει να διορίζονται κατόπιν διαγωνισμού και να
λαμβάνονται υπ’ όψιν βαθμός πτυχίου, γλωσσομάθεια, αποκτημένη πιθανόν
εξωσχολική πείρα (τι εμπλουτισμός θα ήταν για την εκπαίδευση η απορρόφηση
έμπειρων φροντιστών), μεταπτυχιακές σπουδές.

Αλλά σε τι θα εξετάζονταν αυτοί οι υποψήφιοι εκπαιδευτικοί; Απόφοιτοι (για να
μείνω στους φιλολόγους) διαφόρων τμημάτων των Φιλοσοφικών Σχολών, το μόνο που
δεν γνωρίζουν είναι η σχολική ύλη και κυρίως η διδακτική μέθοδος. Θα φέρω ένα
μόνο παράδειγμα. Έως πρόσφατα, αλλά και τώρα στο Γυμνάσιο διδάσκονται αρχαίοι
συγγραφείς από μετάφραση. Σε ποιο τμήμα Πανεπιστημίου, ποιος διδάσκων δίδαξε
ποτέ, μετά το ’64, τους φοιτητές (κατά 90% προορισμένους για την εκπαίδευση)
τρόπο να διδάξουν Όμηρο, Ησίοδο, Τραγικούς, Λυρικούς, Ρήτορες και Φιλοσόφους
από μετάφραση.

Οι Φιλοσοφικές Σχολές (και καλά κάνουν) διδάσκουν Αρχαία Ελληνικά από το
πρωτότυπο και Νέα Ελληνικά. Η διδασκαλία των Αρχαίων από μετάφραση, δεν είναι
παρά παιδαγωγικό μάθημα αλλά πολιτισμικό, ας μου επιτραπεί ο όρος. Γνωρίζω πως
μόνο ο Φάνης Κακριδής, στα Γιάννενα, έκανε αυτό το μάθημα και ο υπογράφων ως
επιλογή στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών, όπου όμως εκ των πραγμάτων διδάσκουμε
τραγικούς από μετάφραση ως θεατρικά κείμενα κυρίως.

Για να τελειώνουμε κάποτε. Αν δεν φτιάξουμε για τη Μέση Εκπαίδευση, μέσω
ειδικών πανεπιστημιακών τμημάτων, πτυχιούχους καθηγητές, προκοπή δεν υπάρχει.
Γνωρίζω ότι παλιότερα, ο φίλος καθηγητής Γρηγόρης Σηφάκης είχε εκπονήσει
περισπούδαστη και εμπεριστατωμένη μελέτη που έλυνε το πρόβλημα. Πήγε στις
καλένδες.

Η ίδρυση λοιπόν κατ’ αναλογία με τα Παιδαγωγικά Τμήματα Νηπιαγωγών και
Δασκάλων, τμημάτων για την εκπαίδευση καθηγητών θα ευεργετήσει και τα
υπάρχοντα τμήματα. Γιατί κακά τα ψέματα, τώρα ούτε κλασικούς φιλολόγους ούτε
γλωσσολόγους ούτε ιστορικούς ούτε αρχαιολόγους ούτε φιλοσόφους ούτε ψυχολόγους
ούτε γεωμέτρες ούτε γεωλόγους ούτε αστρονόμους ούτε χημικούς τροφίμων ή
βιομηχανίας ετοιμάζουμε.

Με την ίδρυση τμημάτων που θα ετοιμάζουν καθηγητές Μέσης Εκπαίδευσης θα
εφοδιάζουμε τους πτυχιούχους με γνώσεις απαραίτητες για το λειτούργημά τους,
την ύλη που θα διδάξουν και τις γενικές και ειδικές διδακτικές μεθόδους που θα
ακολουθήσουν. Όταν τα άλλα τμήματα, όπως σε όλο τον άλλο κόσμο ετοιμάζουν 30
αρχαιολόγους, 20 γλωσσολόγους, 50 ιστορικούς, 5 φιλοσόφους κ.λπ. θα κάνουν
αλλιώς τη δουλειά τους, γνωρίζοντας πως οι φοιτητές τους θα ασκηθούν στο στενό
επιστημονικό αντικείμενο. Τώρα, το Πανεπιστήμιο διδάσκει λίγο απ’ όλα, αλλά
τίποτα για να προετοιμάσει δασκάλους που θα πρέπει να μεταδώσουν γνώσεις σε
παιδιά 12 έως 17 ετών. Να πω κάτι εκ πείρας.

Όσοι διδάκτορες με πολυετείς σπουδές Φιλοσοφίας, Θεολογίας, Τοπολογίας,
Αστροναυτικής υποχρεώθηκαν από ανάγκη να διδάξουν στη Μέση Εκπαίδευση απέτυχαν
παταγωδώς και γίνανε και νούμερα. Χωρίς να φταίει βέβαια η σπουδή τους. Δεν
γνώριζαν την άγνωστο Νήσο – παιδί.

Ποιος λοιπόν θα τολμήσει το αυτονόητο;