ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ο διάλογος περί διαλόγου

Με μία κίνηση που θύμιζε τις συνήθειες του προκατόχου του, ο κ. Σημίτης έδωσε
ραντεβού με τις αγωνίες των αντι-Μαδριτικών… τον ερχόμενο Σεπτέμβριο. Τους
υποσχέθηκε μια ειδική συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ, και με την
υπόσχεση αυτή εξασφάλισε και ένα ήσυχο Σαββατοκύριακο στο Ναύπλιο και τα
μπάνια του λαού του ­ αντιστασιακού και ορθόδοξου μαζί.

Πέτυχε, έτσι, όχι μόνον να ετεροχρονίσει (πάλι κατά τις συνήθειες του
προκατόχου του) αλλά και ουσιαστικά και συμβολικά να αποδυναμώσει τις
αντιρρήσεις: Γιατί, αν τα πράγματα ήταν τόσο τραγικά όσο μας τα έλεγαν, αν η
Μαδρίτη ήταν όντως μια «νέα εθνική τραγωδία», και ο ίδιος ο κ. Σημίτης ένας
«εκ πεποιθήσεως ενδοτικός» ­ για να θυμηθούμε τα ηπιότερα απ’ όσα εγράφησαν
τελευταία ­ τότε κανείς δεν θα είχε την πολυτέλεια να περιμένει, όχι δύο μήνες
μα ούτε δύο ημέρες. Αυτό το «οι προδότες στο Γουδί ­ αλλά μετά τις θερινές μας
διακοπές», θυμίζει μάλλον Μπρανκαλεόνε, παρά εθνική παλιγγενεσία. Όπως και
όλος ο περί τα «εθνικά» δημόσιος διάλογος εξάλλου.

Το έλεγε, πρόσφατα, παλαιός και πολύπειρος διπλωμάτης: «Οι μεγάλες πληγές της
εξωτερικής μας πολιτικής είναι δύο. Η μία είναι ότι έχουμε το κακό συνήθειο να
ανάγουμε σε θέματα αρχών απλά θέματα τακτικής ­ όπως κάναμε με το όνομα των
Σκοπίων, όπως κάνουμε τώρα με τον ελληνοτουρκικό διάλογο. Η άλλη είναι ότι
έχουμε το ακόμη χειρότερο συνήθειο να κουβεντιάζουμε δημόσια, ως θέματα αρχής,
και σε ατμόσφαιρα ιστορικού δράματος, χειρισμούς τακτικής, που θα έπρεπε να
εξελίσσονται σε ένα διακριτικότερο περιβάλλον, για να μπορούν να αποδώσουν».
Μα τι να κουβεντιάσεις όταν ο άλλος υποστηρίζει, επιστημονικοφανώς, ότι είναι
εθνική στρατηγική ­ και μάλιστα η μόνη εθνική στρατηγική! ­ «ο μη διάλογος»;
Και πώς να κουβεντιάσεις, όταν είναι τόσο δύσκολο να ξεχωρίσεις αυθεντικές
διαφωνίες και γνήσιες αγωνίες από τον αφόρητο πολιτικαντισμό που θεωρεί τα
λεγόμενα «εθνικά θέματα» προνομιακό πεδίο πολιτικής δημαγωγίας, προσωπικής
προβολής ή εσωκομματικού κλεφτοπολέμου;

Ίσως εδώ, στα ευαίσθητα θέματα της εξωτερικής πολιτικής, που βαρύγδουπα
βαφτίσαμε «εθνικά», για να τα κουβεντιάζουμε με ακόμη μεγαλύτερη ελαφρότητα,
να εκδηλώνονται πιο καθαρά οι συνέπειες μιας αλλοίωσης των όρων του πολιτικού
παιχνιδιού. Ένα γενικότερο, δηλαδή, πολιτικό πρόβλημα.

Τα τελευταία αυτά χρόνια οι παλιές διαχωριστικές γραμμές, γύρω από τις οποίες
συγκροτούνταν τα πολιτικά υποκείμενα, θάμπωσαν, και οι νέες που προέκυψαν δεν
χωρίζουν τα κόμματα μεταξύ τους, αλλά τα διαπερνούν. Είναι το χαρακτηριστικό,
ίσως, της νέας εποχής: τα παλιά κομματικά σύνορα δεν οριοθετούν πια
διαφορετικές πολιτικές προτάσεις, εναλλακτικά προτάγματα, αλλά διαφορετικές
παραδόσεις, διαφορετικές ευαισθησίες ή απλώς διαφορετικές συστρατεύσεις για τα
λάφυρα της εξουσίας. Οι αληθινές διαχωριστικές γραμμές περνούν από το
εσωτερικό των κομμάτων, για όλα τα μεγάλα θέματα, από την οικονομική πολιτική
ή την ευρωπαϊκή προοπτική ως τα ελληνοτουρκικά.

Έτσι, το θεσμικό πεδίο της πολιτικής μετακινείται ανεπαισθήτως: Δεν είναι πια
η Βουλή, ο διακομματικός διάλογος, με τους δημοκρατικούς του κανόνες. Είναι η
Κοινοβουλευτική Ομάδα και η Κεντρική Επιτροπή του εκάστοτε κυβερνώντος
κόμματος, αφού εκεί πια συγκρούονται οι αντίπαλες δυναμικές και εκεί μόνον
διατυπώνεται πολιτικά σημαντικός και παραγωγός πολιτικών αποτελεσμάτων λόγος.
Οι παραδοσιακοί δημοκρατικοί κανόνες περιθωριοποιούνται, η μεταξύ των κομμάτων
αντιπαλότητα ή συναίνεση χάνει την αξία της, ο πολιτικός διάλογος εκπίπτει σε
εσωκομματικό παίγνιο. Ευτελίζεται. Οι τυπικά πανίσχυρες κοινοβουλευτικές
πλειοψηφίες εύκολα γίνονται χάρτινες τίγρεις, αιχμάλωτοι των εσωκομματικών
συσχετισμών, ο εσωκομματικός αυταρχισμός εύκολα εξάγεται στο όλο πολιτικό
σύστημα, οι πολίτες εύλογα στρέφουν την πλάτη σε μια πολιτική διαδικασία που
δεν τους αφορά, αφού δεν μπορούν να την ελέγξουν ούτε καν με την ψήφο τους ­
δεν αναδείχνεται, άλλωστε, από την κάλπη ο εσωκομματικός συσχετισμός ­ και το
πολιτικό παιχνίδι συνολικά χάνει σιγά σιγά όχι μόνον τον ορθολογισμό του (όπως
πανηγυρικά η συζήτηση περί τα ελληνοτουρκικά αποδεικνύει) μα και τη
νομιμοποίησή του.

Φαινόμενο επικίνδυνο ­ περισσότερο και από τις περί τα ελληνοτουρκικά ελαφρότητες.