Δεύτερος βιασμός

Ο κατηγορούμενος. Την επόμενη φορά που θα δικαστεί ο Γεράσιμος Μπίλλης-Σαμαράς για τον βιασμό τεσσάρων ανηλίκων κοριτσιών, τα θύματά του θα βρίσκονται αναγκαστικά στο δικαστήριο

Στάθηκε απέναντι στην έδρα του δικαστηρίου, απέναντι στους δημοσιογράφους,
απέναντι στους δικηγόρους, τη δημοσιότητα, αλλά, κυρίως, απέναντι στους
βιαστές της. Σε όλα τα στάδια της δίκης.

«ΕΙΧΑ την αίσθηση τότε πως αυτό που έκανα θα οδηγούσε κάπου», λέει σήμερα ένα
από τα θύματα «των βιαστών της Πεύκης». «Αν ήταν όμως να μεταφέρουμε το παρόν
στο παρελθόν, μπορώ να πω με σιγουριά πως δεν θα ξαναεμφανιζόμουνα στο δικαστήριο».

Όταν άκουσε για την προχθεσινή απόφαση του δικαστηρίου, για βίαιη προσαγωγή
των θυμάτων ενός βιαστή, τα οποία δεν εμφανίστηκαν στην πρώτη δίκη, έμεινε για
ένα λεπτό σιωπηλή. «Τις καταλαβαίνω απόλυτα. Νιώθω πως όσες δίκες κι αν
γίνουν, ο δράστης επί της ουσίας ποτέ δεν τιμωρείται πραγματικά. Τιμωρείται το
θύμα του. Γιατί να παρουσιαστούν στο δικαστήριο; Για να ξεφτιλιστούν από τα
κανάλια που δήθεν τυχαία θα έχουν “ζωντανή” σύνδεση την ώρα που ο πρόεδρος
διαβάζει τα ονόματα των θυμάτων; Για να υποστούν τα βλέμματα του οίκτου; Τα
βλέμματα μίσους των συγγενών του κατηγορουμένου, που δήθεν του καταστρέφουμε
τη ζωή του; Και τη δική μας ζωή ποιος τη λογαριάζει; Έχω τόσο πολύ αηδιάσει,
ιδιαίτερα με τον τρόπο που τα μέσα ενημέρωσης προβάλλουν τον βιασμό, που
πραγματικά έχω σταματήσει ν’ ανοίγω την τηλεόραση και σπάνια διαβάζω εφημερίδες».

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ

Η απόφαση του δικαστηρίου στη δίκη του Γεράσιμου Μπίλλη-Σαμαρά, που
κατηγορείται για βιασμό τεσσάρων ανηλίκων κοριτσιών, άλλους εξέπληξε, άλλους
εξόργισε και άλλους προβλημάτισε. Έφερε πάντως ξανά στην επικαιρότητα ένα
δίλημμα που αντιμετωπίζουν όλα τα θύματα βιασμού, όταν έρχεται η στιγμή να
διηγηθούν την περιπέτειά τους ενώπιον του δικαστηρίου.

«Το πρόβλημα δεν βρίσκεται τόσο στη συγκεκριμένη απόφαση των δικαστών για
βίαιη προσαγωγή, όσο στο νομοθετικό κενό που υπάρχει στις περιπτώσεις
βιασμού», τονίζει η δικηγόρος κ. Καίτη Παπαρήγα-Κωσταβάρα, εμπειρογνώμονας σε
θέματα βίας κατά των γυναικών στο Συμβούλιο της Ευρώπης. «Θα έπρεπε στον
ποινικό μας κώδικα να αντιμετωπίζεται ο βιασμός ως έγκλημα κατά της
αξιοπρέπειας του ανθρώπου. Τότε, θα μπορούσε να κριθεί αντισυνταγματική η
διάταξη αυτή και να τροποποιηθεί. Η βίαιη προσαγωγή είναι ουσιαστικά επιβολή
ποινής στα θύματα, μία που, εκτός της ψυχολογικής πίεσης, δεν αποκλείεται να
αναγκαστούν να παραμείνουν στο κρατητήριο την παραμονή της δίκης».

Το δικαστήριο, βέβαια, είναι υποχρεωμένο να σεβαστεί το δικαίωμα του
κατηγορουμένου σε μία δίκαια δίκη, όπως επισημαίνει η κ. Βάσω Αρτινοπούλου,
επίκουρος καθηγήτρια Εγκληματολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Προκειμένου να διασφαλίζεται το θύμα, οι δίκες αυτές μπορούν να γίνουν
κεκλεισμένων των θυρών, χωρίς την παρουσία ΜΜΕ και ακροατηρίου, όπως προβλέπει
άλλωστε η νομοθεσία. «Εκτός αυτού, τα τελευταία χρόνια, οι δικαστές
αντιμετωπίζουν αυτές τις περιπτώσεις με ευαισθησία και οι ερωτήσεις τους δεν
είναι τόσο προσβλητικές», υποστηρίζει η κ. Γιάννα Αθανασάτου, νομικός.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Από την άλλη πλευρά, όμως, αρκετοί πιστεύουν πως τα θύματα θα μπορούσαν να
προστατευτούν με διάφορους τρόπους, ώστε να αποφύγουν τη διαδικασία της
κατάθεσης στο δικαστήριο, όπως συμβαίνει σε πολλές χώρες του εξωτερικού. «Μία
μέθοδος, που χρησιμοποιείται έξω, είναι η βιντεοσκόπηση της αρχικής
καταγγελίας των θυμάτων βιασμού. Σε αυτή την περίπτωση, δεν είναι αναγκαία η
παρουσία τους σε επόμενες φάσεις της ποινικής διαδικασίας», προσθέτει η κ.
Αρτινοπούλου. «Δεν έχει νόημα η παρουσία των θυμάτων στο δικαστήριο, αν αυτή
δεν γίνεται συνειδητά».

Αντίστοιχη διαδικασία προτείνει και η κ. Χριστίνα Αντωνοπούλου, επίκουρος
καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών: «Θα μπορούσαν να παίρνουν τις
καταθέσεις ψυχολόγοι και άλλοι ειδικοί επιστήμονες, που ξέρουν να χειριστούν
τόσο λεπτές υποθέσεις. Η αλήθεια είναι ότι αν ήθελε η Πολιτεία, θα έβρισκε τον
τρόπο να προστατέψει την αξιοπρέπεια και την ψυχική ηρεμία του θύματος».

Από αυτό δηλαδή, που πολλοί χαρακτηρίζουν «δεύτερο βιασμό» στις αίθουσες του
δικαστηρίου, όπως λέει η κ. Αρχοντούλα Κωστάκου, εκπαιδευτικός: «Κυρίες και
κύριοι ένορκοι, δεχθείτε τις πρώτες καταγγελίες. Αναμορφώστε τις διαδικασίες.
Σε πολλά κράτη έχουν αναβαθμίσει την ουσία και δεν επιμένουν στη διαδικασία».

Η κ. Άννα Καραμάνου, γραμματέας του Τομέα Γυναικών του ΠΑΣΟΚ και
ευρωβουλευτής, είναι κατηγορηματική: «Η Ελλάδα είναι μία χώρα, μάλλον υπέρ του
βιαστή παρά υπέρ του θύματος. Τελικά διασύρεται το θύμα και όχι ο θύτης».

Ένα ακόμη σημείο, στο οποίο επιμένουν οι ειδικοί, είναι η έλλειψη ενός
μηχανισμού υποστήριξης και προστασίας των θυμάτων βιασμού, που υπάρχει ακόμα
και σε τριτοκοσμικές χώρες. «Στην Ελλάδα, όμως, δεν παρέχεται η ψυχολογική
στήριξη που είναι αναγκαία να ξεπεράσει κανείς το γεγονός και να βρει τη
δύναμη να παραστεί στο δικαστήριο», λέει η κ. Αρτινοπούλου.