Και φτωχοί και χρεωμένοι…

Τα νοικοκυριά το έχουν ρίξει στα δάνεια, από τις τράπεζες και τα μεγάλα
εμπορικά καταστήματα (καταναλωτικά δάνεια, προσωπικά, πιστωτικές κάρτες),
προκειμένου να ενισχύσουν την αγοραστική τους ικανότητα.

ΑΥΤΟ προκύπτει από έρευνα της ICAP η οποία καταγράφει την εξέλιξη της
καταναλωτικής πίστης στην Ελλάδα από το 1990 μέχρι το 1996, καθώς και τις
προοπτικές που υπάρχουν για περαιτέρω ανάπτυξή της στα επόμενα χρόνια,
τουλάχιστον μέχρι το 1999. Πάντως, αν και στην έρευνα διαπιστώνεται ότι η
καταναλωτική πίστη δεν είναι τόσο ανεπτυγμένη όσο στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές
οικονομίες, δεν παραλείπεται να επισημανθεί ο κίνδυνος για ενδεχόμενα
«κανόνια» από τους καταναλωτές-δανειολήπτες, αν δεν υπάρξει η απαιτούμενη
προσοχή στο μέλλον.

ΧΩΡΙΣ ΕΛΕΓΧΟ

Ανησυχία για το ενδεχόμενο αυτό εκφράζουν οι ίδιοι οι τραπεζίτες ­ που
ρωτήθηκαν κατά την έρευνα ­ για δύο λόγους. Πρώτον, γιατί δεν υπάρχουν οι
κατάλληλοι μηχανισμοί ελέγχου της φερεγγυότητας των δανειοληπτών και δεύτερον
γιατί με το ισχύον σύστημα κάποιος μπορεί να έχει δύο – τρεις ή περισσότερες
πιστωτικές κάρτες.

Ειδικότερα, από την έρευνα της ICAP προκύπτει ότι:

* Στο διάστημα από το 1990 μέχρι το 1996 το συνολικό χρέος των δανειοληπτών
στις τράπεζες από καταναλωτικά δάνεια, προσωπικά και πιστωτικές κάρτες,
τετραπλασιάσθηκε και έφθασε τα 572 δισ. δρχ. Από αυτά τα 219 δισ. δρχ. ήταν
από αγορές με πιστωτικές κάρτες, τα 192 δισ. από καταναλωτικά δάνεια με
δικαιολογητικά και τα 161 δισ. δρχ. από προσωπικά δάνεια.

* Στα επόμενα έτη προβλέπεται ότι η καταναλωτική πίστη θα αναπτυχθεί ακόμα
περισσότερο κυρίως λόγω της αύξησης που θα σημειώσουν τα καταναλωτικά δάνεια.
Εκτιμάται ότι από το 1997 μέχρι και το 1999 τα καταναλωτικά δάνεια θα
σημειώσουν αύξηση κατά 15-30%.

* Αντίθετα, οι πιστωτικές κάρτες προβλέπεται ότι θα παρουσιάσουν μικρή αύξηση
στα επόμενα χρόνια. Το 1996 ο ένας στους τρεις καταναλωτές ­ με βάση την
έρευνα ­ κατείχε πιστωτική κάρτα (το 33,9% του δείγματος), ενώ τα επόμενα
χρόνια προβλέπεται να αποκτήσει μόνο το 6,1% των καταναλωτών επιπλέον. Η αγορά
καρτών «έχει ωριμάσει και τα περιθώρια περαιτέρω ανάπτυξής της έχουν
περιορισθεί», σημειώνεται στην έρευνα.

ΣΤΑ ΜΑΓΑΖΙΑ

* Τα νοικοκυριά αρχίζουν να προτιμούν τα καταναλωτικά δάνεια απευθείας από τις
εμπορικές επιχειρήσεις σε σχέση με τα αντίστοιχα δάνεια από τις τράπεζες.

Έτσι, ενώ το 1996 το 43,5% των καταναλωτικών δανείων προέρχονταν από τράπεζες
και το 56,5% από τις εμπορικές επιχειρήσεις, το 1997 ­ σύμφωνα με τα τελευταία
στοιχεία ­ το ποσοστό των δανείων από τράπεζες μειώνεται στο 33,3% και
αυξάνεται στο 66,7% το ποσοστό των δανείων από τις εμπορικές επιχειρήσεις.
Χαρακτηριστικό είναι και το γεγονός ότι ενώ το 1996 το μέσο ύψος καταναλωτικού
δανείου που χορηγούσαν οι τράπεζες ήταν 1,4 εκατ. δραχ., το 1997 έπεσε στο 1
εκατ. Παράλληλα όμως αυξήθηκε το μέσο ύψος του δανείου από τα μεγάλα εμπορικά
καταστήματα και από 498.000 δρχ. το 1996 αυξήθηκε στις 707.000 το 1997.

* Το 48,3% από τα νοικοκυριά που πήραν καταναλωτικό δάνειο από τις τράπεζες
θεωρεί συμφέροντες τους όρους του δανείου. Όμως μεγαλύτερο ποσοστό, που φθάνει
το 63% των νοικοκυριών που πήραν καταναλωτικό δάνειο από εμπορική επιχείρηση,
δήλωσε ικανοποιημένο από τους όρους. Χαρακτηριστικό είναι επίσης ότι το 12,6%
από όσους πήραν καταναλωτικό δάνειο από τράπεζα δεν μπορούσε να αξιολογήσει
τους όρους του δανείου έναντι μόλις 2,8% όσων πήραν καταναλωτικό δάνειο από επιχείρηση.

* Το 80% όσων δεν έχουν πάρει μέχρι τώρα καταναλωτικό δάνειο, θεωρεί τους
όρους ασύμφορους και για αυτό αποφεύγει τη σύναψη δανείου. Το υπόλοιπο 15%
έχουν χαμηλό εισόδημα. Το 4% δεν είναι ενημερωμένο για αυτό και δεν παίρνει
δάνειο και μόνο το 1% έχει κάνει αίτηση που απορρίφθηκε από την τράπεζα.

ΟΙ «ΚΑΡΤΟΥΧΟΙ»

* Από όσους έχουν πιστωτική κάρτα το 33,5% είναι «πάρα πολύ» ικανοποιημένο από
τους όρους χρήσης της κάρτας, ενώ «πολύ» ικανοποιημένο δηλώνει το 49,8%.

* Το 59,9% των νοικοκυριών δεν σκοπεύουν να αποκτήσουν πιστωτική κάρτα τα
επόμενα 2 χρόνια. Σημαντική αιτία για αυτό είναι και το γεγονός ότι οι αγορές
με πιστωτικές κάρτες υπολογίζονται πλέον ως τεκμήριο.

* Οι κάτοχοι πιστωτικών καρτών έχουν σχετικά υψηλό εισόδημα, πάνω από 300.000
δρχ. το μήνα, είναι μορφωμένοι, δεν είναι εργάτες και είναι μεταξύ 33-44 ετών.
Συνήθως χρησιμοποιούν τις πιστωτικές κάρτες μία φορά το μήνα.

* Όσοι έχουν συνάψει καταναλωτικό δάνειο έχουν μεσαία εισοδήματα, ενώ και
αυτοί δεν είναι εργάτες και έχουν μόρφωση.

* Μέχρι το 1993 η καταναλωτική πίστη στην Ελλάδα κινούνταν από τις πιστωτικές
κάρτες. Στη συνέχεια, από το 1994 άρχισε η σημαντική αύξηση των καταναλωτικών
δανείων λόγω των μέτρων απελευθέρωσης που ελήφθησαν τότε. Έτσι κατά το 1996
στο σύνολο της καταναλωτικής πίστης το 38,5% αντιστοιχεί σε αγορές με κάρτες
(από 41,6% το 1995), το 33,5% σε αγορές με καταναλωτικά δάνεια (από 33,5% το
1995) και το 28% σε αγορές με προσωπικά δάνεια (από 24,8% το 1995).

* Το 1997 λαμβάνεται μέσο ύψος δανείων 2,8 εκατ. δρχ. για αγορά αυτοκινήτου
(από 2,2 εκατ. δρχ. το 1996). Για αγορά άλλων αγαθών το 1997 απ’ όσους
δανείζονται λαμβάνεται μέσο δάνειο 659.000 δρχ. από 638.000 δρχ. το 1996.