ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Δόγμα: «Όχι διάλογος»

Ενώ συμφωνούμε επί της ουσίας, ότι δηλαδή υφίσταται τουρκική απειλή, είμαστε
διχασμένοι ως προς τον τρόπο αντιμετώπισής της. Ένα κρίσιμο ζήτημα που μας
διχάζει είναι το ζήτημα του «διαλόγου». Όμως, εάν τα παθήματα μας είχαν γίνει
μαθήματα δεν έπρεπε να υπάρχουν διλήμματα. Βραχυχρόνια, μεσοπρόθεσμα και
μακροχρόνια, οι επιδιώξεις και μεθοδεύσεις της Τουρκίας διαπλέκονται,
αλληλοσυμπληρώνονται και αλληλο-ενισχύονται. Ταυτόχρονα, οι τακτικές κινήσεις
και οι στρατηγικές κινήσεις και επιδιώξεις αναπροσαρμόζονται συνεχώς ανάλογα
με τις δικές μας θέσεις, τη δική μας ισχύ και τις διεθνείς συγκυρίες. Σήμερα,
με πληθώρα προτάσεων για «συνομιλίες», ιδεών για «εξομαλύνσεις» και
φημολογούμενα «πακέτα» ή «λύσεις», είναι ίσως χρήσιμο να μνημονευθούν μερικές
«κλασικές» επιδιώξεις και μεθοδεύσεις των ηγετών της Άγκυρας:

Οι ηγέτες της Άγκυρας, παγίως, αποσκοπούν στην κάμψη της ελληνικής θέλησης για
αντίσταση στη δεδηλωμένη τουρκική επιδίωξη για περιφερειακή πολιτική
επικυριαρχία. Η εδαφική και κυριαρχική συρρίκνωση της Ελλάδας δεν είναι εκτός
«σχεδίου». Στο Αιγαίο, η de facto κυριαρχική μας συρρίκνωση, λόγω μη επέκτασης
των χωρικών υδάτων στα δώδεκα μίλια, ήδη συνοδεύεται από εδαφικές
διεκδικήσεις. Στη Θράκη, η «Κυπροποίησή» της μεθοδεύεται αργά, αλλά
συστηματικά. Υποκίνηση διεκδικήσεων εκ μέρους ορισμένων μουσουλμάνων και
απαιτήσεις για «τοπική αυτονομία». Ευκαιρίας δοθείσης, δεν αποκλείονται
προσπάθειες ακόμη και απόσχισης ή προσάρτησης. Στην Κύπρο, εξάλλου,
βρισκόμαστε πολύ κοντά στο σημείο, όπου, στο πλαίσιο μιας «μη βιώσιμης λύσης»,
οι Έλληνες της Κύπρου θα καταστούν «στρατηγικοί όμηροι» και «εργαλείο»
εκβιασμού κατά της Ελλάδας.

Με επένδυση ελάχιστων πόρων, η Τουρκία κατορθώνει να κερδίζει με το να
φοβερίζει παρά με το να πολεμά. Πάγιος στόχος είναι να αποκομίσει το
μεγαλύτερο δυνατό όφελος με το λιγότερο δυνατό κόστος. Η προσέγγιση των
Τούρκων είναι η πιο κάτω: κατά πάγια τακτική οι διεκδικήσεις αρχίζουν με
γενικόλογες αναφορές για δικαιώματα που απορρέουν, δήθεν, από τη γεωπολιτική
τους θέση («η Κύπρος είναι μαχαίρι στα σπλάχνα της Τουρκίας», «νήσοι, νησίδες
και η υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου αποτελούν προέκταση της ηπειρωτικής Τουρκίας»,
κ.λπ.). Ακολουθούν ασαφείς αξιώσεις, επίσης γεωπολιτικού χαρακτήρα, όπως το
«επιχείρημα» πως το Αιγαίο «δεν μπορεί να είναι ελληνική λίμνη» και ψευδείς
ισχυρισμοί πως η επέκταση των χωρικών μας υδάτων καθιστά αδύνατη την ελευθέρα
διάβαση τρίτων χωρών από τη θάλασσα του Αιγαίου. Στη συνέχεια, προβάλλονται
πιο συγκεκριμένες διεκδικήσεις που συνοδεύονται από απειλή χρήσης βίας,
δηλώσεις εκφοβισμού, επίδειξη δυνάμεως, στρατιωτικά γυμνάσια και διακηρύξεις
casus belli.

Στο τέλος κάθε φάσης διεκδικήσεων και ενώ αρχίζει νέο κύμα αναθεωρητικών
αξιώσεων, η Ελλάδα, παθητική και χωρίς στρατηγικό προσανατολισμό, σύρεται σε
«συνομιλίες» διαφόρων τύπων και αποχρώσεων, οι οποίες προσφέρουν στους
Τούρκους ηγέτες πολιτική νομιμοποίηση, καταγράφουν «προβλήματα» και
διευκολύνουν την ηγεσία της Άγκυρας να αρχίσει την επόμενη πανομοιότυπη φάση
αναθεωρητικών διεκδικήσεων. Εξάλλου, η δημιουργία εδαφικών, διπλωματικών ή
άλλων τετελεσμένων, κατά περίπτωση, δρομολογεί διαδικασίες παρεμβάσεων,
διαμεσολαβήσεων (πριν ή μετά τη δημιουργία τετελεσμένων) και πιέσεων για
προσαρμογή της ελληνικής πλευράς σ’ ένα νέο καθεστώς κυριαρχίας και συνόρων.
Έτσι, σε διαδοχικές φάσεις και σχεδόν ανώδυνα, η Τουρκία εκπληρώνει τους
βασικούς της στόχους.

Συνολικά, η συστηματική αποτυχία της Ελλάδας να αποτρέψει πλήρως την τουρκική
απειλή, ενισχύει τις παραστάσεις «διαφοράς» μειώνει την αποτρεπτική μας φήμη,
αποδυναμώνει την αποτρεπτική μας αξιοπιστία, ενισχύει την τουρκική αξιοπιστία
και υποσκάπτει τη θέση και τον ρόλο της Ελλάδας στα Βαλκάνια, τη Μεσόγειο και
την Ευρώπη. Ταυτόχρονα αθροίζονται, σωρεύονται και (πολιτικά) νομιμοποιούνται
διεκδικήσεις που αξιοποιούνται την κατάλληλη στιγμή, δηλαδή εάν και όταν
ανοίξει «παράθυρο ευκαιρίας». Η πλήρης ή μερική εκπλήρωση του τουρκικών στόχων
επιτυγχάνεται είτε με χρήση βίας, εάν το κόστος είναι χαμηλό, είτε με
διπλωματικά μέσα εάν η Ελλάδα υποκύψει στον στρατιωτικό και διπλωματικό
εκβιασμό. Η Ελλάδα, συστηματικά, οδηγείται στο τραπέζι των «διαπραγματεύσεων»,
είτε για να «συνομιλήσει» στη βάση των τουρκικών θέσεων είτε για να
νομιμοποιήσει τα τετελεσμένα. Υπάρχει διέξοδος από αυτό τον φαύλο κύκλο;
Βεβαίως: Ομοθυμαδόν, ψύχραιμα και για πάντα, να προβάλουμε το διπλωματικό
δόγμα: «Όχι σε διάλογο με όποιον διεκδικεί ελληνική κρατική κυριαρχία».

Ο Παναγιώτης Ήφαιστος είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και
Στρατηγικών Σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.