ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η πέμπτη εξουσία

Ηλεκτρονικές πτήσεις

Ο αμερικανικός πολιτισμός αποβλακώνεται. Η κριτική σκέψη εξαντλείται. Ένας
δημοσιογράφος αποφάσισε να αντιδράσει χρησιμοποιώντας τα όπλα της «πέμπτης εξουσίας».

ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ του «Βάνιτυ Φαιρ», του «Νιου Γιόρκερ», του περιοδικού των «Νιου
Γιορκ Τάιμς» και συγγραφέας πολλών βιβλίων, ο Τζέσε Κόρνμπλεθ ήταν ένας από
τους πιο καλοπληρωμένους δημοσιογράφους του κόσμου. Ζούσε στη Νέα Υόρκη με την
οικογένειά του, πήγαινε σε κινηματογράφους και συναυλίες, είχε μια
ικανοποιητική κοινωνική ζωή, ζούσε σε γενικές γραμμές άνετα. Όμως η
δημοσιογραφία άρχισε σιγά-σιγά να τον απογοητεύει. Τον κούρασε η ελίτ των
μέσων ενημέρωσης, που εννοεί να λέει στον υπόλοιπο κόσμο τι πρέπει να κάνει.
Διαπίστωσε ότι στα μεγάλα περιοδικά η δημοσιογραφία έχει γίνει μια
εκλεπτυσμένη μορφή δημοσίων σχέσεων. Ήλθε σε επαφή με την America On Line
(AOL), τη μεγαλύτερη υπηρεσία πρόσβασης στο Internet στον κόσμο, και άρχισε να
ασχολείται με τα multimedia.

Πριν από τρία χρόνια ο Κόρνμπλεθ δημιούργησε τη λογοτεχνική στήλη Book Report,
μια «ηλεκτρονική κοινότητα» που επισκέπτονται κάθε μήνα περί τα 170.000 άτομα
και μπορούν να μιλήσουν για τα βιβλία που αγάπησαν. Η ιδέα από την οποία
ξεκίνησε ­ λέει στη «Λιμπερασιόν» ­ είναι ότι ένας παθιασμένος ερασιτέχνης
αξίζει όσο κι ένας επαγγελματίας κριτικός που είναι παγιδευμένος στον
μικρόκοσμο των μέσων ενημέρωσης και των εκδόσεων. Οι συζητήσεις που γίνονται,
οι ιδέες που ανταλλάσσονται, οι επαφές που πραγματοποιούνται, είναι κατά την
άποψή του το σημαντικότερο φαινόμενο της σύγχρονης Αμερικής. «Η AOL είναι ένα
είδος πολιτιστικής γραμμής Μαζινό. Κάθε φορά που κάποιος συνδέεται με μια
ηλεκτρονική υπηρεσία, βελτιώνεται τόσο ως αναγνώστης όσο και ως συντάκτης. Το
κυριότερο όμως είναι ότι εξασκεί μια ελεύθερη και ατομική σκέψη που στη χώρα
αυτή τελεί υπό εξαφάνιση».

Η America on Line έχει σήμερα 8,5 εκατομμύρια συνδρομητές σε όλο τον κόσμο,
που ενδιαφέρονται κυρίως για τις ομάδες συζητήσεων, την ηλεκτρονική
αλληλογραφία, τα αποτελέσματα των αθλητικών αγώνων, το χρηματιστήριο και τις
ειδήσεις. Όπως όλα τα μέσα όμως, συμβατικά και ηλεκτρονικά, έτσι και η AOL
αναγκάστηκε κάποια στιγμή να προσφύγει στις διαφημίσεις για να μπορέσει να
επιβιώσει. Μπροστά στον κίνδυνο τα διαφημιστικά μηνύματα να καταβροχθίσουν
σιγά-σιγά το περιεχόμενο, ζητήθηκε τον περασμένο μήνα από τον Κόρνμπλεθ να
αναλάβει τη θέση του αρχισυντάκτη. Εκείνος δέχθηκε. Και ως τυπικός αριστερός
και παιδί της δεκαετίας του ’60, βάλθηκε να μετατρέψει την υπηρεσία σε μια
«δύναμη κοινωνικής αλλαγής», στη συλλογική φωνή της κοινότητας των
ενημερωμένων ανθρώπων.

Χωμένος στο γραφείο του στο Ντάλες της Βιρτζίνια, με μοναδικό άνοιγμα στον έξω
κόσμο την οθόνη του υπολογιστή του όπου πληκτρολογεί διαρκώς ηλεκτρονικά
μηνύματα για άγνωστους παραλήπτες, ο Τζέσε Κόρνμπλεθ αισθάνεται λυτρωμένος. Κι
αν αποτελεί το άλλοθι των γραφειοκρατών προϊσταμένων του, δεν τον πειράζει.
Αυτό που μετράει είναι ότι απελευθερώνει ψυχολογικό χώρο, παρακινώντας και
άλλους να κάνουν το ίδιο…