ΠΡΟΣΩΠΑ Ένας μεταρρυθμιστής στο Ιράν

Αμπντελκαρίμ Σορούς. Τον συγκρίνουν με τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και τους ηγέτες της Μεταρρύθμισης

Για μερικούς, είναι ο πιο επικίνδυνος διαφωνών του Ιράν· για άλλους, μια
μεγάλη ελπίδα για τη χώρα.

Ο ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ Αμπντελκαρίμ Σορούς, 52 ετών, ήταν καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της
Τεχεράνης, μέχρι που οι αρχές του απαγόρευσαν να μιλάει, να γράφει και να
διδάσκει. Το αμάρτημά του είναι πως αμφισβήτησε τη βασική αρχή του δόγματος
του Αγιαλτολάχ Χομεϊνί, ότι δηλαδή οι Ιρανοί ιερωμένοι έχουν εκ Θεού δικαίωμα
να κυβερνούν. Αυτό πήγαινε πολύ, ακόμη και για τον Μοχαμάντ Χαταμί, τον
νεοεκλεγέντα μετριοπαθή πρόεδρο του Ιράν.

Έτσι, όταν ο Σορούς επέστρεψε τον Απρίλιο στη χώρα του από μια περιοδεία για
διαλέξεις στο εξωτερικό, απολύθηκε και από την τελευταία θέση του, σ’ ένα
ερευνητικό ινστιτούτο. «Δεν έχω πια τη δυνατότητα να μιλήσω», δήλωσε προς το
«Τάιμ». Εκείνο που εξοργίζει περισσότερο τους κυβερνώντες ιερωμένους είναι ότι
ο Σορούς δεν είναι ούτε μαρξιστής ούτε μοναρχικός, αλλά ένας πιστός
μουσουλμάνος που είχε πάρει μέρος, το 1979, στην Ισλαμική Επανάσταση του
Χομεϊνί. Με τέτοια διαπιστευτήρια, οι ιδέες του βρίσκουν απήχηση στους Ιρανούς
που υποστήριξαν την επανάσταση, αλλά στη συνέχεια απογοητεύθηκαν από τις
υπερβολές των κληρικών.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, η θρησκεία είναι μία και θεϊκή, αλλά η ερμηνεία της
γίνεται από ανθρώπους κι έτσι δεν μπορεί να είναι μόνο μία, ούτε μπορεί κανείς
να διεκδικήσει την αποκλειστικότητά της. «Η θρησκεία είναι για τους εραστές
της πίστης, όχι για τους εμπόρους της πίστης», λέει ο Σορούς, δημιουργώντας
ελπίδες για μια σταδιακή μεταρρύθμιση του ισλαμικού συστήματος του Ιράν. Για
τους μουσουλμάνους της Αιγύπτου και της Τουρκίας που επιδιώκουν μια αλλάγή, οι
ιδέες του προσφέρουν μια ισλαμική βάση για τη δημοκρατία και διαψεύδουν ότι η
ελεύθερη βούληση είναι αποκλειστικά δυτική έννοια. Ο Σορούς υποστηρίζει ότι το
Ισλάμ, που σημαίνει «υποταγή», δεν είναι ασυμβίβαστο με τη δημοκρατία, αφού η
υποταγή είναι εθελούσια και η επιλογή της απαιτεί ελευθερία. Η δημοκρατία
είναι «ισλαμική», εξηγεί, όταν μια κυβέρνηση ελεύθερα εκλεγμένη από μια
μουσουλμανική κοινωνία επιλέγει να εφαρμόσει οικονομικές, κοινωνικές και
πολιτιστικές πολιτικές σύμφωνες προς τις ισλαμικές αξίες.

Οι ιδέες του έχουν κάνει τον Σορούς λαϊκό ήρωα σε ορισμένους κύκλους. Οι
υποστηρικτές του τον συγκρίνουν με τον Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ και τους ηγέτες της
Μεταρρύθμισης και έχουν δημιουργήσει στο Ίντερνετ ηλεκτρονική σελίδα
αφιερωμένη σ’ αυτόν. Αλλά και η Δύση τον προσέχει: στη Νέα Υόρκη, το Συμβούλιο
Εξωτερικών Σχέσεων εξέδωσε πρόσφατα μια 56σέλιδη μελέτη αφιερωμένη στην
πολιτική σκέψη του Σορούς. Παρά το πείσμα των κυβερνώντων ιερωμένων, το Ιράν
απέχει ακόμη από μια μονολιθική κοινωνία.