ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Στ’ αριστερά του δυνατού

Το δίλημμα.

Την ώρα που η Ευρώπη απέρριπτε στο Άμστερνταμ τον σοσιαλδημοκρατικό της
μανδύα, ένας αμερικανός αριστερός εξέφραζε τις δικές του ριζοσπαστικές απόψεις.

«Ο ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ λόγος που βρίσκεται στ’ αριστερά της Δεξιάς έχει πέσει σε
δυσμένεια. Όσο για το επίθετο φιλελεύθερος, ας μη μιλήσουμε καλύτερα. Κάποτε
περιέγραφε τις πιο σεβαστές αξίες της κοινωνίας μας. Σήμερα είναι μια λέξη που
δεν μπορεί να προφερθεί, ένα επίθετο δυσφημιστικό, όπως και μια άλλη λέξη που
έχει χάσει το νόημά της: ο σοσιαλισμός». Συνδιευθυντής του τριμηνιαίου
αριστερού περιοδικού «Dissent» (Διαφωνία) μαζί με τον φιλόσοφο Μάικλ Βάλτσερ,
ο Μίτσελ Κόεν δεν συγκαταλέγεται σ’ εκείνους που πιστεύουν ότι ο δυτικός
κόσμος στρέφεται προς τη σοσιαλδημοκρατία. Δεν αρκεί να κερδίζει η Αριστερά
τις εκλογές ­ λέει σε συνέντευξή του στην «Ουνιτά» ­ πρέπει να προωθεί και ένα
πρόγραμμα για την αλλαγή της κοινωνίας.

Η Αριστερά που αλλάζει όνομα και προσανατολισμό ώστε να μετατραπεί σε
«ριζοσπαστικό κέντρο» (βλέπε τους Νέους Δημοκρατικούς του Κλίντον ή τους Νέους
Εργατικούς του Μπλαιρ) δεν πείθει τον Κόεν. Αν η Αριστερά λέει πως δύο και δύο
κάνουν τέσσερα και η Δεξιά πως κάνουν πέντε ­ είχε πει κάποτε ο ιστορικός
Μαρτς Μπλοχ ­ αυτό δεν σημαίνει πως η σωστή απάντηση είναι τέσσερα και μισό.
Το πρόβλημα που αντιμετωπίζει τόσο η αμερικανική όσο και η βρετανική
σοσιαλδημοκρατία είναι ότι αντί να κατακτήσουν το Κέντρο, μετατόπισαν την
Αριστερά προς αυτό. Και ποιος καθόρισε πού βρίσκεται αυτό το Κέντρο; Η Δεξιά,
που κατάφερε να επιβάλει τις αξίες της.

Στην τελευταία προεκλογική εκστρατεία, σημειώνει ο αμερικανός δημοσιογράφος, ο
Μπιλ Κλίντον έκανε ό,τι μπορούσε για να αποστασιοποιηθεί από κάθε τι που
θύμιζε τον φιλελεύθερο σοσιαλισμό, από όλα τα πράγματα για τα οποία μάχονταν
ανέκαθεν οι Δημοκρατικοί. Αποκορύφωμα αυτής της «τριγωνικής πολιτικής» (που
συνίσταται στη λήψη αποστάσεων τόσο από το Δημοκρατικό όσο και από το
Ρεπουμπλικανικό κόμμα) ήταν το νομοσχέδιο για τη μεταρρύθμιση του κοινωνικού
κράτους, που περιέκοψε τη βοήθεια προς τις φτωχές οικογένειες. Και πρέπει για
τον λόγο αυτό να συναντήσει την αντίθεση κάθε αριστερού ανθρώπου, αφού
αριστερός ­ κατά τον Κόεν ­ σημαίνει σήμερα δημοκρατικός. Όχι μόνο από
πολιτική αλλά και από οικονομική και κοινωνική άποψη.

Όσο για το ιδανικό σημείο να τοποθετείται κανείς, το έχει προσδιορίσει ο
αμερικανός σοσιαλδημοκράτης Μάικλ Χάρινγκτον: «στ’ αριστερά του δυνατού». Μόνο
μ’ αυτόν τον τρόπο έχει νόημα να κάνεις σήμερα πολιτική, λέει ο διευθυντής του
«Dissent». Αυτό προσπαθεί να κάνει ο Λιονέλ Ζοσπέν, που απέδειξε ότι μπορείς
να κερδίσεις μια εκλογική αναμέτρηση ακόμη κι αν αντιταχθείς σε ιδέες που για
τον Μπλαιρ και τον Κλίντον αποτελούν δόγμα. Αν καταφέρει κιόλας ο γάλλος
πρωθυπουργός να προωθήσει προγράμματα που θα δίνουν προτεραιότητα στην
απασχόληση παρά τη θέληση της Μπούντεσμπανκ, αυτό θα είναι πραγματικά η αρχή
ενός νέου δρόμου.