Πώς όμως να μιλήσεις

ΚΑΘΕ χρόνο τέτοια εποχή, κάποιος νέος, κάποια νέα τρελαίνεται, κάποιος γίνεται
βίαιος, επιθετικός, κάποιος άλλος στρέφει την βία στον εαυτό του, σπανιότερα
σε ακραίες περιπτώσεις κάποιος οδηγείται στον θάνατο. Λένε πως φταίνε οι
εξετάσεις ή η αποτυχία. Οι ακραίες όμως περιπτώσεις απαιτούν και τον ανάλογο
όχι μόνο ανθρώπινο αλλά και επιστημονικό, γνωσιακό σεβασμό. Και αυτό το
τελευταίο μοιάζει απελπιστικά να λείπει.

Η τηλε-φάγος εποχή μας απαιτεί ακαριαίες ορατές διά γυμνού οφθαλμού και κυρίως
εύκολες ερμηνείες. Ερμηνείες της «τσέπης». Ερμηνείες που τραυματίζουν και
υπονομεύουν με μια πλαστή ελαφρότητα το βάρος, το αβάσταχτο βάρος του
ανθρώπινου ψυχισμού.

«Αυτοκτόνησε για τις εξετάσεις». Όποιος όμως θέλει λίγο να προσεγγίσει την
αλήθεια, την απαγορευμένη σε όλους εμάς αλήθεια τού κάθε τραγικού αυτόχειρα
οφείλει να μην προσφεύγει στην βάρβαρη ευκολία τέτοιων απλουστευτικών
σχημάτων. Το άγχος ­ φευ! ­ ή η αποτυχία στις εξετάσεις, όσο καταλυτικά και
εάν είναι, σε καμία περίπτωση δεν αρκούν από μόνα τους να οδηγήσουν στον
θάνατο. Η αυτοκτονία θα μπορούσε να είναι σύμπτωμα μιας ψυχικής διαταραχής ή
μιας πολυπαθώς φορτισμένης σχέσης του αυτόχειρα με τον περίγυρό του, με το
είναι του. Όμως και για το νοσηρό τού περίγυρου εύκολα μπορείς να αποφανθείς.
Μπορείς, λόγου χάρη, να μιλήσεις για την ψυχοφθόρα πίεση που ασκείται στο
νεαρό άτομο από την κυρίαρχη θρησκεία του ανταγωνισμού. Εύκολα μπορείς να
μιλήσεις για την κρίση άξιων, την κρίση σημασιών που μαστίζει ανελέητα την
απομαγικοποιημένη εποχή μας και κάνει τους νέους να ασφυκτιούν. Πώς να
μιλήσεις όμως για το συγκεκριμένο άτομο, για το πώς αυτό βίωσε, εισέπραξε και
ερμήνευσε έναν τέτοιο περίγυρο πώς και κάτω από ποιες συνθήκες αυτό το
συγκεκριμένο άτομο και όχι ο φίλος, η φίλη, ο συμμαθητής, οδηγήθηκε στο
μοιραίο και οριστικό τέλος; Εδά ο λόγος αμήχανα σκαλώνει, εδώ οι γενικόλογοι
αφορισμοί σταματούν ή θα όφειλαν να σταματούν. Σιωπή. Η αλήθεια, η μοναδική
αλήθεια του παιδιού που χάθηκε, ανθίσταται στο αδηφάγο βλέμμα.

Η Φωτεινή Τσαλίκογλου είναι καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.