ΑΥΤΟΙ

… δεν εκδίδονταν τόσα βιβλία και ν’ αγοράζονται τόσο λίγα. Πενιχρή η ζήτηση
ακόμη και για τα μεγάλα ονόματα, τους χαϊδεμένους της κριτικής. «Τριάντα εφτά
χρόνια στο βιβλίο ­ λέει ο Υβ Μπερζέ, διευθυντής του γαλλικού οίκου Γκρασσέ ­
και τόσο άδεια βιβλιοπωλεία δεν έχω ξαναδεί». Τι τρέχει με τα βιβλία; Το
«Νουβέλ Ομπσερβατέρ» ρώτησε τον Μπερνάρ Πιβό. Ο πατέρας των «Αποστρόφ», της
αμίμητης τηλεοπτικής εκπομπής βιβλίου, δεν θεωρεί την κρίση συγκυριακή, θέμα
απλώς περιστάσεων. «Έχω την αίσθηση πως κάτι βαθύτερο συμβαίνει. Καιρό τώρα,
βλέπω να φθίνει στην κοινωνία μας αυτό που λέγαμε κλασική κουλτούρα. Όλα τα
είδη: βιβλίο, θέατρο, κινηματογράφος, εκθέσεις. Τη θέση της, ιδίως στους
νεώτερους, παίρνουν άλλες μορφές ­ βίντεο, κομπιούτερ, νέοι τύποι επικοινωνίας
ή ακρόασης, και μαζί καινούργιες μουσικές: ραπ, τέκνο».

… απαιτούν νέα εργαλεία. Θέλουν νέους χώρους. Εγκαθιστούν συνήθειες που δεν
έχουν σχέση με ό,τι κληρονομήσαμε. «Γι’ αυτό και τα ‘χουμε λίγο χαμένα μπροστά
σ’ αυτή την έκρηξη από τη μια μεριά και στη μιζέρια από την άλλη». Ύστερα,
λέει ο Πιβό, οι νέοι απεχθάνονται τις αναλύσεις, ακόμη και αν αφορούν τους
ίδιους. Η άμεση αίσθηση, η συγκίνηση, αυτές τους ενδιαφέρουν. «Δεν έχουν όρεξη
για θεωρίες. Αρνούνται, θα έλεγα, την κουλτούρα της κουλτούρας τους. Θέλετε
παραδείγματα; Πρόσφατα, μεταδόθηκε μια εκπομπή που ανέλυε τις νέες μουσικές,
τη ραπ κ.λπ. Ελάχιστοι νέοι την είδαν. Το ίδιο και ένα άλλο πρόγραμμα, το
“Ταρατατά”, που το είχαν φτιάξει μελετημένα, ειδικά για νέους, σύμφωνα με τα
τρέχοντα γούστα τους. Περισσότεροι είδαν τη δική μου εκπομπή παρά αυτό».

… της «κλασικής» κουλτούρας δεν θα είχε τέτοια έκταση αν η τηλεόραση
λειτουργούσε αλλοιώς, πιστεύει ο Πιβό. «Αυτή είναι η υπεύθυνη για τη μεγάλη
καταστροφή. Είναι αλήθεια ότι επί αρκετά χρόνια στήριξε τις τέχνες και τα
γράμματα. Έδωσε πολλά στο ευρύ κοινό. Σιγά σιγά όμως εγκατέλειψε αυτόν τον
ρόλο. Υπερίσχυσαν οι πιέσεις των διαφημιστών και η λογική της θεαματικότητας.
Υπήρχαν κάποτε εκπομπές λογοτεχνικές, υπήρχαν εκπομπές για τον κινηματογράφο,
για το θέατρο. Τι απόμεινε; Μόνο ο διωγμός όλων αυτών από την τηλεόραση.
Όπερα, κλασική μουσική, δεν θα βρεις παρά μόνο μετά τα μεσάνυχτα». Μένει
τουλάχιστον αυτός, ο Μπερνάρ Πιβό. Σχεδόν μαζοχιστικά, τη νέα σειρά
προγραμμάτων του τη βάφτισε «Bouillon de culture», σούπα κουλτούρας. «Και
πάλι, την έβαλαν ν’ αρχίζει την ώρα που οι “Αποστρόφ” τέλειωναν». Η σούπα του
Πιβό παραμένει φυσικά μια από τις δημοφιλέστερες εκπομπές. Αλλά αισθάνεται
μόνος, ένα εκλείπον είδος.

… πιστεύει, είναι που η «κουλτούρα» δεν αγγίζει πλέον παρά τους ήδη
καλλιεργημένους. «Πάει η εποχή που έπαιρνα γράμματα από απλούς θεατές που μ’
ευχαριστούσαν γιατί τους γνώρισα ένα συγγραφέα ή τους έκανα να χαρούν ένα
βιβλίο. Δεν γεννά πια επιθυμίες η τηλεόραση. Δεν παραπέμπει. Και αυτό γιατί
κανένας πια δεν τη θεωρεί μέσο που θα σου δώσει πνευματική τροφή. Ψυχαγωγία,
ναι. Ειδήσεις, ναι. Καλλιέργεια, όχι». Και πού θα πάει αυτό; ρωτά ο
δημοσιογράφος τον τελευταίο Μοϊκανό. «Α, με αναγκάζετε να σας πω αυτό που λένε
και οι αμπελουργοί του Μπωζολαί, όταν βλέπουν συννεφιές δεκαπέντε μέρες πριν
από τον τρύγο: Δεν πάμε καθόλου καλά».