ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Μάθημα γαλλικών

Απροσδόκητα ολιγομελής, γοητευτικά φεμινιστική και αντιπροσωπευτική όλης
της πολυχρωμίας της Αριστεράς, η νέα γαλλική κυβέρνηση εντυπωσίασε με τη
συγκρότησή της. Και δυνάμωσε τους ανέμους ευφορίας που το αποτέλεσμα των
γαλλικών εκλογών έφερε σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ­ στην Αθήνα προπάντων.

Δεν είναι αδικαιολόγητη η ευφορία. Είναι αλήθεια βέβαια ότι τα πολιτικά
ρεύματα δεν εξάγονται συσκευασμένα κι ότι οι πολιτικές εξελίξεις σε μια χώρα
μόνον έμμεση επιρροή έχουν έξω από τα σύνορά της. Είναι, επίσης, αλήθεια ότι
το ίδιο το πείραμα Ζοσπέν, εύθραυστο εκ γενετής, καμιά εγγύηση επιτυχίας δεν
διαθέτει. Κι είναι, τέλος, αλήθεια ότι η μετατόπιση του ευρωπαϊκού εκκρεμούς
προς τα αριστερά μπορεί να οδηγεί σε ενδιαφέροντα νέα δεδομένα και να
επιτρέπει ελπίδες κάποιων ανατροπών, αλλά ούτε «αριστερά Μάαστριχτ» θα μας
χαρίσει ούτε, προπάντων, θα λύσει το δικό μας πρόβλημα.

Θα δώσει, όμως, νέες ευκαιρίες. Θα ανατρέψει τον «σιδηρούν κανόνα» της
καταθλιπτικής οικονομικής ορθοδοξίας που κυβερνούσε τα τελευταία χρόνια την
Ευρώπη. Και θα ανοίξει ­ άνοιξε ήδη ­ νέους ορίζοντες στη σκέψη και τη δράση
της πολυδαίδαλης ευρωπαϊκής Αριστεράς.

Από το ’89 και ύστερα ολόκληρη η ευρωπαϊκή Αριστερά ταλαντευόταν ανάμεσα σε
δύο τάσεις: Μια κυρίαρχη τάση «ρεαλισμού» που αποδεχόταν ως αναπόφευκτη μια
«φιλελεύθερη παρένθεση» και δεχόταν να διαχειριστεί τις πολιτικές λιτότητας με
τα μέσα και τις ιδέες των αντιπάλων της· και μια μειοψηφική τάση ουτοπικού
ριζοσπαστισμού που έτεινε να εγκαταλείψει τα εγκόσμια και να αποσυρθεί στην
εκπροσώπηση μειοψηφιών και την υπεράσπιση της χίμαιρας. Η νίκη των Γάλλων
σοσιαλιστών, περισσότερο κι από τον θρίαμβο των Βρετανών Εργατικών, δίνει για
πρώτη φορά μια αμυδρή ελπίδα υπέρβασης αυτού του μοιραίου διχασμού.

Στη γαλλική κυβέρνηση μετέχουν εκπρόσωποι μιας μεγάλης γκάμας αριστερών
ευαισθησιών – σοσιαλιστές, κομμουνιστές, οικολόγοι, ριζοσπάστες, ακόμη και
παλαιά στελέχη του Σοσιαλιστικού Κόμματος που είχαν συγκρουστεί με τον Μιτεράν
­, ευαισθησιών που είχαν επιτύχει μια ορισμένη όσμωση ή έστω μια
αλληλοκατανόηση κι έναν αμοιβαίο σεβασμό, μέσα από μια μακρόχρονη, συστηματική
διαδικασία δημόσιου διαλόγου που κράτησε τέσσερα ολόκληρα χρόνια.

Των Γάλλων κομμουνιστών, ιδιαίτερα, η συμμετοχή, που ενεκρίθη με πλειοψηφίες
της τάξης του 80% από τη βάση ενός κόμματος που πρόσφατα είχε ενδώσει και αυτό
στις ισοπεδωτικές ευκολίες του απομονωτισμού, του «πολλά κόμματα, δύο
πολιτικές» και της υποκατάστασης της πολιτικής ευθύνης από τους «λαϊκούς
αγώνες» είναι ενδεικτική: «Συμμετέχουμε στην κυβέρνηση ­ είπε ο Ρομπέρ Υ ­
χωρίς αυταπάτες, χωρίς να πιστεύουμε ότι μπορούμε να αλλάξουμε τις αντιλήψεις
των σοσιαλιστών ή να τους επιβάλουμε τις δικές μας, αλλά με αίσθημα ευθύνης,
με την πεποίθηση ότι η δύναμη της Αριστεράς είναι η πολλαπλότητά της και με τη
συναίσθηση ότι είμαστε ένα κόμμα προορισμένο να μετέχει στη διακυβέρνηση».

Και η προεκλογική «φιλοσοφία» του Λιονέλ Ζοσπέν, ενός πολιτικού που σε
ανύποπτο χρόνο, την εποχή που οι κυβερνήσεις του προέδρου Μιτεράν εφάρμοζαν
πολιτικές λιτότητας, πρότεινε ένα μοντέλο οικονομικής πολιτικής που να
συνδυάζει «Κέινς και Μαρξ», που δεν ενθουσιάστηκε ποτέ με το Μάαστριχτ και
υποστήριζε πάντοτε την ανάγκη μιας λιγότερο αυστηρής νομισματικής πολιτικής,
είναι ενδιαφέρουσα: «Πρέπει, έλεγε, να ανατρέψουμε τις προτεραιότητες. Ως τώρα
θέταμε αυστηρούς αριθμοποιημένους στόχους για τον πληθωρισμό και το έλλειμμα
και αφήναμε την ανεργία στην τύχη· ας κάνουμε το αντίστροφο, ας θέσουμε
αυστηρούς αριθμοποιημένους στόχους για τη μείωση της ανεργίας…».

Το πείραμα δεν είναι βέβαιο ότι θα πετύχει. Μα είναι ενδιαφέρον για όλη την
καθ’ ημάς Αριστερά. Και εκείνη που έχει παραιτηθεί από την αναζήτηση μιας
εναλλακτικής πολιτικής και έχει υποταχθεί στον φιλελεύθερο «οικονομικό
κανόνα». Και εκείνη που έχει παραιτηθεί από την αναζήτηση νέων ιδεών και έχει
υποκαταστήσει την πολιτική ευθύνη με την προσδοκία μιας «πολυσυλλεκτικής»
απορρόφησης δυσαρεστημένων ψηφοφόρων. Και, προπάντων, εκείνη που έχει διαλέξει
τον αναχωρητισμό και γιαουρτώνει το διάλογο αντί να διεκδικεί ευθύνη και
συμμετοχή. Οι πολιτικές εξελίξεις δεν αντιγράφονται. Αλλά ένα μάθημα γαλλικών
αυτή την εποχή κανέναν δεν θα έβλαπτε…