ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Συνομιλώντας με τους αγγέλους

Χάρολντ Μπλουμ. «Όλα αυτά που αποκαλούμε θρησκεία αποτελούν μέρος της λογοτεχνίας»

Με τον «Δυτικό Κανόνα» του προκάλεσε σεισμό. Το νέο του βιβλίο, οι «Οιωνοί της
χιλιετίας», επαναφέρει τη θρησκεία εκεί που ανήκει: στη λογοτεχνία.

Ο ΧΑΡΟΛΝΤ Μπλουμ δεν είναι μεγάλος, σε λίγο θα κλείσει τα 67 του χρόνια. Είναι
όμως πολύ κουρασμένος. Υποφέρει από έντονους πόνους στην πλάτη, που τον έχουν
σχεδόν καθηλώσει σε μια πολυθρόνα και του έχουν δημιουργήσει μια έμμονη ιδέα
με τον θάνατο. «Ο κυριότερος λόγος που διαβάζουμε είναι γιατί είμαστε
ολομόναχοι και δεν μπορούμε να γνωρίσουμε πραγματικά τους ανθρώπους που είναι
δίπλα μας», είχε πει σε παλιότερη συνέντευξή του στη Ρεπούμπλικα. «Το βαθύτερο
κίνητρο της ανάγνωσης είναι η ανάγκη μιας ιδανικής φιλίας, η ελπίδα πως μέσα
από τα βιβλία ο άλλος δεν θα είναι πια τόσο ξένος. Ένα άλλο κίνητρο, πιο
σκοτεινό, είναι ότι όσο γερνάς βρίσκεσαι αντιμέτωπος με το γεγονός ότι είσαι
θνητός. Το να διαβάζεις τους κλασικούς μπορεί έτσι να αποτελέσει μια
προετοιμασία για τον θάνατο».

Κάπως έτσι αυτός ο Πάπας της λογοτεχνικής κριτικής κάθησε κι έγραψε ένα βιβλίο
με τους μεγαλύτερους συγγραφείς της Ιστορίας και το ονόμασε «Κανόνα». Οι
αντιδράσεις ήταν σφοδρές. Στη Γαλλία, τον κατηγόρησαν ότι δεν περιέλαβε στον
κατάλογο τον Ραμπελαί. Στην Ισπανία, τον κατήγγειλαν ότι αγνόησε τον Λόπε ντε
Βέγκα και τον Βάγιε-Ινκλάν. Μα ο Μπλουμ απαντάει με νόημα ότι έγραψε ένα
βιβλίο για Αμερικανούς αναγνώστες, με στόχο να προκαλέσει συζήτηση γύρω από
την κατάσταση της παιδείας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπου ­ όπως υποστηρίζει ­
η λογοτεχνία δεν διδάσκεται πια με κριτήριο την ποιότητα των βιβλίων, αλλά την
«πολιτική ορθότητα» των συγγραφέων τους.

Το νέο του βιβλίο είναι διαφορετικό, μολονότι κινείται και αυτό γύρω από την
ιδέα του θανάτου. Μιλάει για τους αγγέλους, στους οποίους πιστεύει το 69% των
Αμερικανών ­ συμπεριλαμβανομένου, κατά κάποιο τρόπο, και του συγγραφέα:
«Πιστεύω ότι υπήρξε μια περίοδος της ανθρώπινης ύπαρξης όπου άνθρωποι υψηλού
διανοητικού επιπέδου και με πνευματικές ανησυχίες είχαν επαφή με τους αγγέλους
και μιλούσαν μαζί τους», θα πει ο Μπλουμ στην Ελ Παΐς. Η έκδοση του βιβλίου
συμπίπτει με μια υστερία που έχει καταλάβει τους Αμερικανούς γύρω από το τέλος
της χιλιετίας. Ο συγγραφέας ανησυχεί: «Η Αμερική έχει γεμίσει με θιασώτες της
Αποκάλυψης και δεν αποκλείεται την Πρωτοχρονιά του 2000 ή του 2001 η
θρησκευτική Δεξιά να κάνει δυναμικά την εμφάνισή της. Η θρησκευτική κουλτούρα
είναι κυρίαρχη στις ΗΠΑ. Αν μιλάω όμως για τη Νέα Θεοκρατική Εποχή, είναι
εξαιτίας της τρέλας στα πανεπιστήμια και τη δημοσιογραφία. Όλους αυτούς τους
ψευδομαρξιστές, τις ψευδοφεμινίστριες, τους ψευδοϊστορικούς».

Πάνω απ’ όλα, οι «Οιωνοί της Χιλιετίας» αποσκοπούν στο να αποκαταστήσουν την
παράδοση του Γνωστικισμού, της «θρησκείας του μέλλοντος» όπως λέει ο
συγγραφέας. Και να συνδέσουν τα δύο αγαπημένα του θέματα: τη λογοτεχνία και
την πνευματικότητα.