ΠΡΟΣΩΠΑ Φωτογραφικές υπερπαραγωγές

Σεμπαστιάο Σαλγκάντο. Επινόησε ένα διαφορετικό τρόπο στο φωτορεπορτάζ

Ο Σεμπαστιάο Σαλγκάντο είναι ένας από τους μεγαλύτερους φωτογράφους της εποχής
μας· «ο πρώτος που μοντάρει τα φωτορεπορτάζ του όπως μοντάρει κανείς μία ταινία».

ΠΕΡΝΩΝΤΑΣ για 48 ώρες από την έδρα του, το Παρίσι, έπειτα από ένα ταξίδι στο
Ζαΐρ για να φωτογραφίσει τους πρόσφυγες και πριν από ένα άλλο στη Γερμανία
«για να τελειώσω το θέμα των Κούρδων», ο Βραζιλιάνος φωτογράφος επωφελήθηκε
από την ευκαιρία για να παρουσιάσει ένα καινούργιο βιβλίο φωτογραφιών («Terra»
εκδ. Martiniere) με θέμα τους ακτήμονες αγρότες της Βραζιλίας. Το στάτους τού
53χρονου Σαλγκάντο, πριν απ’ αυτόν μόνο λίγοι μεγάλοι φωτογράφοι μόδας είχαν
καταφέρει να αποκτήσουν. Οι φωτογραφίες του διανέμονται σήμερα σε ένδεκα
έντυπα (μεταξύ των οποίων το «Παρί-Ματς», το «Στερν», η «Ελ Παΐς», η «Νιού
Γιόρκ Τάιμς») σε όλο τον πλανήτη.

Τα συμβόλαια αποκλειστικότητας που έχει ο Σαλγκάντο ισχύουν ώς το έτος 2000
και του επιτρέπουν να χρηματοδοτεί με εκατομμύρια δολάρια τις υπερπαραγωγές
του ­ εμπνευσμένες όλες από απλές όσο και μεγαλεπήβολες ιδέες. Ο κόσμος
σκοτώνει «Το Χέρι του Ανθρώπου», ήταν το θέμα της πρώτης μεγάλης δουλειάς του,
στην οποία δόξασε τη χειρωνακτική εργασία φωτογραφίζοντας όλες τις
εκμεταλλεύσεις της. Ο πληθυσμός του κόσμου επέλεξε να γίνει αστικός:
οπλισμένος με τη φωτογραφική μηχανή του, ο Σαλγκάντο περιδιάβηκε τις επτά
μεγαλύτερες πόλεις του 2000 δημιουργώντας τη δεύτερη υπερπαραγωγή του. Οι
πρόσφυγες αυξάνονται μαζικά στον κόσμο: ο φωτογράφος συνεχίζει σήμερα την
τρίτη μεγάλη δουλειά του πηγαινοερχόμενος στα πεδία εξόδου των προσφύγων.
«Στην Αιθιοπία υπήρχαν παλιότερα στρατόπεδα 80.000 ανθρώπων και τα θεωρούσαμε
τεράστια», λέει στη «Λιμπερασιόν». «Σήμερα, αν δεν υπάρχουν 500.000 πρόσφυγες,
τα θεωρούμε δευτερεύοντα».

Οικονομολόγος που εργαζόταν για τον Εθνικό Οργανισμό Καφέ της Βραζιλίας, ο
Σαλγκάντο διαπίστωσε στα 29 του πως οι φωτογραφίες που έβγαζε του έδιναν
ευχαρίστηση δεκαπλάσια από τις οικονομικές αναλύσεις. Σήμερα, είκοσι
ανθρωπιστικές οργανώσεις χρησιμοποιούν τακτικά τα κλισέ του και η διαφήμιση
(αυτό τον καιρό δουλεύει για την «Μπρίτις Αιργουέης») του επιτρέπει να
ισοσκελίζει τον προϋπολογισμό τού πρακτορείου του, του Αμαζόνας. «Έχει τρομερή
συνέπεια», λέει ένα στέλεχος του πρακτορείου Μάγκνουμ στο οποίο ο Σαλγκάντο
δούλεψε για καιρό. «Η επιχείρησή του αναπτύσσεται σαν μηχανή».

Ο Σεμπαστιάο Σαλγκάντο καταπίνει τα σύνορα όπως οι μπεχλιβάνηδες τα σπαθιά. Ο
κόσμος είναι ο κήπος του, ένας κήπος ταυτόχρονα απάνθρωπος και πολύ
ανθρώπινος. Και όταν μιλάει για τα πήγαιν’ έλα του στον πλανήτη, πρέπει κανείς
ν’ αλλάζει κλίμακα, να προσπαθεί να δει τις ηπείρους σαν σιδηροδρομικούς σταθμούς.