ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Το μάθημα του κ. Υ

Έχει παράξενο όνομα, περίεργη γενειάδα, ολίγον φαλαινοθηρική, ολοστρόγγυλη
φαλάκρα, μάτια που λάμπουν πίσω από τα δασκαλίστικα γυαλιά, μονίμως γελαστός,
μιλά ζωηρά, είναι περιζήτητος στα τηλεοπτικά τοκ σόου, και κατάφερε να
ξανακάνει «της μόδας» στη Γαλλία το κόμμα που ο Ιταλός σύντροφός του Ντ’ Αλέμα
είχε αποκαλέσει «αρχαιολογικό μνημείο». Ο κύριος Ρομπέρ Υ, ο ηγέτης των Γάλλων
κομμουνιστών («αμετανόητος σταλινικός» σύμφωνα με την κ. Πάμελα Χάριμαν, την
πρώην Αμερικανίδα πρέσβειρα στο Παρίσι ­ αλλά οι Αμερικανοί πρέσβεις δεν
φημίζονται, γενικώς, για την ευφυία και την ευθυκρισία τους), είναι νομίζω
πολύ πιο ενδιαφέρουσα φυσιογνωμία ­ βλέποντας τα γαλλικά πράγματα από ελληνική
οπτική γωνία ­ από ό,τι ο αυστηρός, καλβινιστής Ζοσπέν, που πέτυχε την
ανάσταση των σοσιαλιστών.

Η επιτυχία του Ζοσπέν και των σοσιαλιστών εξηγείται: Είναι πια ολοφάνερο ότι
σε όλη την Ευρώπη το εκκρεμές κινείται προς τα αριστερά· ότι το εκλογικό σώμα
αναζητεί στη νέα σοσιαλδημοκρατία την απάντηση στην κρίση του φιλελεύθερου
ευρωπαϊκού μοντέλου· και ότι στην υπόσχεση της Κεντροαριστεράς να συνδυάσει
τον σεβασμό στις αγορές με νέο τύπο κοινωνικού κράτους αναγνωρίζονται τμήματα
του ευρωπαϊκού κατεστημένου, αλλά και έντρομα τμήματα της μεσαίας τάξης και
παραδοσιακότερα κοινωνικά στρώματα που απειλούνται με αφανισμό. Ο κ. Ζοσπέν
στη Γαλλία, ίσως αυθεντικότερα από ό,τι ο κ. Μπλερ στη Βρετανία, έκανε το
κόμμα του κοινό τόπο αυτής της ιδιότυπης νέας συναίνεσης.

Για τον δυστυχή κ. Υ, όμως, το στοίχημα ήταν απείρως δυσκολότερο και, με βάση
την εμπειρία και τα προβλήματα της ελληνικής Αριστεράς, πολύ πιο ενδιαφέρον.

Έπρεπε να συνδυάσει «κομμουνιστική καθαρότητα» και κυβερνητική ευλυγισία,
πίστη στην κομμουνιστική παράδοση και συμμετοχή σε πλουραλιστική Αριστερά.
Έπρεπε να διατηρήσει κάποια επαφή με τα παραδοσιακότερα και συντηρητικότερα
εργατικά στρώματα (εκεί όπου η Ακροδεξιά του Λεπέν κάνει θραύση), αλλά και με
τον κόσμο των κοινωνικά αποκλεισμένων, τους οποίους η παραδοσιακή εργατιά
βλέπει μάλλον ως απειλή, και ταυτόχρονα να ξαναδέσει χαμένους δεσμούς με
τμήματα της διανόησης και των μεσαίων στρωμάτων. Έπρεπε να συνδυάσει στοιχεία
κινήματος αντιευρωπαϊκής διαμαρτυρίας και προφίλ υπεύθυνου κόμματος που
διεκδικεί συμμετοχή στην κυβέρνηση…

Έμοιαζε ακατόρθωτο. Μα, ως τώρα, εν πολλοίς τα έχει καταφέρει μια χαρά.

Δηλώνοντας από τη μια ότι παραμένει κομμουνιστής (διότι ο όρος είναι
«ετυμολογικά ωραίος και ιστορικά ευγενής») και από την άλλη ότι το
κομμουνιστικό κόμμα έχει λόγο ύπαρξης «μόνο μέσα στο πλαίσιο ευρύτερης
πλουραλιστικής Αριστεράς». Πιστός στον Μαρξ και ταυτόχρονα αναθεωρητικός «όλων
των δογμάτων της παράδοσής μας» και καταγγελτικός του «σοβιετικού τρόπου
σκέψης». Επικριτικός προς την Ευρώπη του Μάαστριχτ, αλλά υπέρμαχος του ενιαίου
ευρωπαϊκού νομίσματος. «Αντικαπιταλιστής» στο όραμα, αλλά πρωτοπόρος, εδώ και
μια τετραετία, της προσπάθειας για νέο Κοινό Πρόγραμμα με τους σοσιαλιστές, ο
κ. Υ κατάφερε εν τέλει να επιβληθεί και στις παραδοσιακές, νοσταλγικές
σταλινάρες του κόμματος, αλλά και στους νεωτεριστές που ήθελαν το κόμμα
«ριζοσπαστικό πόλο», με μέτωπο κυρίως κατά των «συμβιβασμένων σοσιαλιστών».

Απέδειξε ότι, μετά το ’89, ο κομμουνιστικός χώρος μπορεί να μειώθηκε μα διόλου
δεν εξαφανίστηκε. Και ότι για την κομμουνιστική Αριστερά υπάρχει ζωτικός χώρος
και πολύτιμος ρόλος στη σύγχρονη πολιτική ζωή ­ συμμαχικός και όχι
ανταγωνιστικός προς τα κόμματα της νέας σοσιαλδημοκρατίας, μα ταυτόχρονα
διακριτός, ως έκφραση υπαρκτής κοινωνικής προσδοκίας για νέα τάξη πραγμάτων,
που διεκδικεί συμμετοχή στη διαχείριση της εξουσίας αντί να περιορίζεται στην
«καταστροφική διαμαρτυρία ή την αυτιστική απομόνωση».

Η εμπειρία της συνετής μεταμόρφωσης του Γαλλικού Κομμουνιστικού Κόμματος και
της επιστροφής του, από τις βουνοκορφές του νεοσταλινισμού, της υστερίας κατά
των σοσιαλιστών, και των άγριων «λαϊκών αγώνων», στη διεκδίκηση της συμμετοχής
στην εξουσία, είναι μάθημα πολύτιμο για την καθ’ ημάς Αριστερά. Της οποίας
περιμένουμε πάντα την επιστροφή από την εκούσια υπερωρία στο πολιτικό περιθώριο.