ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ο μύθος της αθανασίας

Η κλωνοποίηση της Ντόλυ επανέφερε στο προσκήνιο μια λέξη που θα ακούγεται όλο
και περισσότερο όσο πλησιάζει το τέλος του αιώνα. Αθανασία: η προαιώνια (;)
επιθυμία του ανθρώπου.

ΤΟ 1916, ο διακεκριμένος αμερικανός ψυχολόγος Τζέιμς Λούμπα είχε στείλει σε
χίλιους αμερικανούς επιστήμονες το εξής ερώτημα: «Πιστεύετε σ’ ένα Θεό που
επικοινωνεί με την ανθρωπότητα μέσω του νου και της καρδιάς και προς τον οποίο
μπορούμε να προσευχόμαστε με την ελπίδα να εισακουσθούμε;». Οι απαντήσεις, που
δημοσιεύτηκαν την ίδια χρονιά στη Βοστώνη με τη μορφή της ψυχολογικής,
ανθρωπολογικής και στατιστικής μελέτης, προκάλεσαν αίσθηση και έντονες
αντιδράσεις. Το 60% των επιστημόνων δήλωναν ότι δεν πιστεύουν στον Θεό. Το 50%
αμφισβητούσαν την αθανασία της ψυχής. Και το κυριότερο: το 66%, δηλαδή δύο
στους τρεις επιστήμονες, βεβαίωναν ότι δεν θέλουν να γίνουν αθάνατοι.

Ο Λούμπα είχε προβλέψει τότε ότι με τη διάδοση της εκπαίδευσης σε όλα τα
στρώματα της αμερικανικής κοινωνίας, ο αγνωστικισμός θα σημείωνε ακόμη
μεγαλύτερη άνοδο. Θέλοντας να διαπιστώσουν αν ο συνάδελφός τους είχε δίκιο,
δύο αμερικανοί μελετητές αποφάσισαν να κάνουν σήμερα την ίδια ακριβώς έρευνα.
Οι εποχές βέβαια είναι διαφορετικές. Χίλιοι επιστήμονες αντιστοιχούσαν τότε
στο 20% της πανεπιστημιακής κοινότητας, σήμερα στο 0,3%. Τα αμερικανικά
πανεπιστήμια είναι σήμερα πολύ πιο ετερογενή από θρησκευτική, πολιτιστική και
εθνική άποψη: στο Μπέρκλεϋ, για παράδειγμα, το 45% των φοιτητών και το 25% των
καθηγητών είναι ασιατικής καταγωγής. Παρά ταύτα, και η σημερινή έρευνα είναι
αποκαλυπτική. Από τα στοιχεία που δημοσιεύτηκαν στο τελευταίο τεύχος του
περιοδικού Nature, σοβαρή αύξηση των αγνωστικιστών δεν προκύπτει: ο Λούμπα
διαψεύστηκε. Παρατηρείται όμως μείωση εκείνων που πιστεύουν στην αθανασία της
ψυχής: από 51% σε 38%. «Έντονη επιθυμία» να κατακτήσουν την αθανασία εκφράζουν
πλέον μόνο ένας στους δέκα επιστήμονες (9% έναντι 34%). Οι πιο σκεπτικιστές
είναι οι φυσικοί και οι αστρονόμοι. Μεγαλύτερη πίστη στον Θεό έχουν οι μαθηματικοί.

Να λοιπόν που ο θάνατος δεν είναι τόσο μισητός όσο νομίζαμε. Ο άνθρωπος δεν
έχει θέσει ως πρωταρχικό του στόχο να τον νικήσει. Αντιλαμβάνεται πως ο αγώνας
είναι άνισος; Ανησυχεί για το τι θα πάθαινε ο πλανήτης αν ανατρεπόταν η
ισορροπία ανάμεσα στις γεννήσεις και τους θανάτους; Το ζήτημα της αθανασίας
διατηρεί σε κάθε περίπτωση τον ακαδημαϊκό του χαρακτήρα. Δικαίως λοιπόν οι
Ιταλοί αφιέρωσαν σ’ αυτό τη φετινή διεθνή έκθεση βιβλίου του Τορίνο, που
άρχισε προχθές με θέμα: «Θα γίνουμε αθάνατοι;» Ο νομπελίστας Χημείας Ίλυα
Πριγκόζιν θα μιλήσει για την έννοια του χρόνου. Ο Τζων Χάρις, που διδάσκει
βιοηθική και φιλοσοφία στο Μάντσεστερ, θα προσεγγίσει την αθανασία από τη
βιολογική σκοπιά. Και ο αμερικανός φυσικός Φρανκ Τίπλερ, συγγραφέας του
βιβλίου «Η φυσική της αθανασίας», θα στηριχθεί στους νόμους της κβαντικής
μηχανικής, της κοσμολογίας και της πληροφορικής για να αποδείξει τον λόγο του
Ιησού: ότι οι νεκροί ανασταίνονται.