ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η αναβίωση των κλασικών

Οι Αμερικανοί βαρέθηκαν τα σήριαλ, τα τωκ-σόου και το ζάπινγκ.
Αφήνουν τα εφήμερα μηνύματα και στρέφονται στην αθάνατη γνώση: τα λατινικά και
τα αρχαία ελληνικά.

ΕΝΑ από τα τελευταία τεύχη του «Times Literary
Supplement» είχε στη σελίδα των μικρών αγγελιών ένα ενδιαφέρον και μάλλον
ασυνήθιστο μήνυμα. Μια οικογένεια που μένει στο Σεκέλ της Βόρειας Καλιφόρνια,
μιάμιση ώρα με το αυτοκίνητο από το Σαν Φρανσίσκο, ζητάει ένα δάσκαλο που θα
ήταν διατεθειμένος να μείνει μαζί τους για ένα χρόνο και να διδάξει στο
ζευγάρι και τα δυο του παιδιά ­ οκτώ και δέκα ετών ­ αρχαία ελληνικά και
λατινικά. Άλλες λεπτομέρειες δεν υπάρχουν. Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να
απευθυνθούν στην οικογένεια Ball, 2896 Freedom Boulevard, Watsonville, CA
95076, USA. Υπάρχει και φαξ: 1 408 724-6233.

Το παράδειγμα δεν είναι
μοναδικό. Η Αμερική γνωρίζει αυτή την εποχή μια αναβίωση του ενδιαφέροντος για
τους κλασικούς. Ήρωας των ημερών δεν είναι ο Σβαρτσενέγκερ αλλά ο Ηρακλής,
πρωταγωνιστής μιας δημοφιλούς τηλεοπτικής σειράς και της πιο φιλόδοξης ταινίας
κόμικς που έχει γυρίσει η εταιρεία Ντίσνεϋ μετά τον «Βασιλιά των Λιονταριών».
Με την ευκαιρία της πρώτης πανηγυρικής προβολής, στις 27 Ιουνίου, η εταιρεία
ετοιμάζει ένα βομβαρδισμό της αγοράς με βιβλία, κούκλες και διάφορες
εκδηλώσεις γύρω από τον γιο του Δία και της Αλκμήνης. Παράλληλα, το τηλεοπτικό
δίκτυο NBC έχει αναγγείλει μια εντυπωσιακή τηλεοπτική προσαρμογή της
«Οδύσσειας», που κόστισε 30 εκατομμύρια δολάρια και μεταξύ των παραγωγών της
περιλαμβάνεται ο Φράνσις Φορντ Κόπολα.

Σύμφωνα με στοιχεία της
Αμερικανικής Φιλολογικής Εταιρείας, περισσότεροι από 500.000 μαθητές και
φοιτητές μελετούν σήμερα τους κλασικούς. Τα αρχαία ελληνικά και τα λατινικά,
δύο υποτιθέμενες νεκρές γλώσσες, ξαναζωντανεύουν. Σ’ αυτό συμβάλλουν ασφαλώς
οι παραγωγοί του Χόλλυγουντ, που γνωρίζουν να εκμεταλλεύονται προς όφελός τους
το δίδυμο της αγοράς και της συνύπαρξης των πολιτισμών. Ο βασικότερος λόγος,
όμως, είναι άλλος. Όπως λέει στον «Εκόνομιστ» ο καθηγητής Ρόμπερτ Φέιγκλς, που
υπογράφει μια νέα μετάφραση της «Οδύσσειας» (εκδ. Viking), ο Ομηρος
πραγματεύεται θέματα που είναι ταυτόχρονα οικουμενικά και αιωνίως επίκαιρα. Η
«Οδύσσεια», για παράδειγμα, περιγράφει έναν κόσμο αντιμέτωπο με το τέλος ενός
παρατεταμένου πολέμου ο οποίος διαίρεσε τον πολιτισμό σε δύο ιδεολογικά
στρατόπεδα…

Και η ιταλική «Ρεπούμπλικα» θυμήθηκε μια σκηνή που είχε
συμβεί τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια στον υπόγειο σιδηρόδρομο της Νέας Υόρκης.
Ένας φοιτητής πρόσεξε έναν ηλικιωμένο κύριο που διάβαζε αφοσιωμένος ένα βιβλίο
του Καλλίμαχου, του μεγαλύτερου ποιητή των Αλεξανδρινών χρόνων. Στα ελληνικά,
φυσικά. Έπιασαν την κουβέντα. Ο ηλικιωμένος κύριος ήταν δικηγόρος και
τραπεζίτης, υπεύθυνος του Σχεδίου Μάρσαλ για τη Γερμανία. Ο καλύτερος τρόπος
να προετοιμάζεσαι για μια δύσκολη μέρα, του είπε, είναι να διαβάζεις κάθε πρωί
έναν αρχαίο ποιητή, στο πρωτότυπο. Και να σκέπτεσαι όλη τη μέρα ένα στίχο,
όπως εκείνον του Καλλίμαχου: «Οι νεκροί δεν αναπαύονται, πετούν πάνω από τις
θάλασσες όπως οι γλάροι».