Οι 6 πονοκέφαλοι των επιτοκίων

Σε έξι σημεία θα κριθεί η «μάχη» των επιτοκίων σε δάνεια και καταθέσεις τους
επόμενους μήνες.

Οι τράπεζες, μετά την επιθετική πολιτική επιτοκίων που ακολούθησαν τον
τελευταίο χρόνο, τώρα μετράνε πιο πολύ τα «βήματά» τους, καθώς διαπιστώνεται
ότι στην αγορά χρήματος επικρατεί εύθραυστη ισορροπία.

Στα πλαίσια αυτά, πολλές τράπεζες εμφανίζονται διστακτικές στο να απαντήσουν
άμεσα στη μείωση των επιτοκίων που ανακοίνωσε στις αρχές της προηγούμενης
εβδομάδας η Alpha Τράπεζα Πίστεως.

Έτσι για τις επιλογές τους ως προς τα επιτόκια λαμβάνουν υπόψη τα εξής:

1 Τα νέα δεδομένα που έχουν διαμορφωθεί στην ελληνική αγορά, όπου οι μεγάλες
τράπεζες χάνουν συνεχώς μερίδια αγοράς. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στην
μελέτη των κ.κ. Δ. Μόσχου, Δ. Φραγγέτη που έχει τίτλο «Το παρόν και το μέλλον
των ελληνικών τραπεζών», οι μεγάλες τράπεζες την τελευταία δεκαετία έχουν
χάσει σημαντικό μερίδιο αγοράς. Έτσι, ενώ το 1985 οι 2 μεγαλύτερες τράπεζες
είχαν το 71,3% των καταθέσεων και το 76,2% των χορηγήσεων, το 1995 είχαν
περιορισθεί στο 53,5% των καταθέσεων και στο 40,6% των χορηγήσεων.

2 Την πορεία του πληθωρισμού, καθώς τώρα οι διοικήσεις τραπεζών περιμένουν
σαφή στοιχεία για την εξέλιξή του τον Μάιο προτού προχωρήσουν σε μείωση των
επιτοκίων σε δάνεια και καταθέσεις. Πρέπει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με τις
εκτιμήσεις που είχε διατυπώσει ο γενικός γραμματέας της ΕΣΥΕ κ. Ν. Καραβίτης,
τον Μάιο ο πληθωρισμός θα πέσει στο 5,5%-5,6% περίπου.

3Την απόφαση της Τραπέζης της Ελλάδος να απελευθερώσει τις καταθέσεις σε
συνάλλαγμα με την οποία θα προσφέρονται ακόμα περισσότερες εναλλακτικές λύσεις
στους αποταμιευτές και ως εκ τούτου είναι πιθανό να δημιουργήσει εμπόδια στην
επιτάχυνση της μείωσης των επιτοκίων στις καταθέσεις. Όπως ήδη έχουν γράψει
«ΤΑ ΝΕΑ», μέχρι τον επόμενο μήνα η Τράπεζα της Ελλάδος με πράξη του διοικητή
της θα δίνει τη δυνατότητα στους αποταμιευτές να μετατρέπουν τις δραχμές τους
σε συνάλλαγμα και να το καταθέτουν σε τραπεζικούς λογαριασμούς.

4 Την εξέλιξη των επιτοκίων στους τίτλους του Δημοσίου, καθώς μια περαιτέρω
μείωσή τους διευκολύνει τις τράπεζες να ρίξουν και αυτές με τη σειρά τους τα
επιτόκια των καταθέσεων.

5Τη ζήτηση για δάνεια σε συνάλλαγμα, η οποία αναμένεται ότι θα εμφανίσει
σημάδια κόπωσης. Συγκεκριμένα, ήδη πολλές επιχειρήσεις έχουν αρχίσει να
μετατρέπουν τα δάνεια που έχουν πάρει σε γιεν, εξαιτίας της παρατηρούμενης
διολίσθησης της δραχμής σε σχέση με το ιαπωνικό νόμισμα. Σημειώνεται ότι
σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τραπεζιτών το 50% περίπου των δανείων σε συνάλλαγμα
έχουν συναφθεί σε γιεν και οι ελληνικές κυρίως τράπεζες μέσω της μείωσης των
επιτοκίων στα δραχμικά δάνεια ουσιαστικά παροτρύνουν τις επιχειρήσεις να
επιστρέψουν στα δάνεια σε δραχμές. Έτσι η επιτάχυνση της μείωσης των επιτοκίων
στα δάνεια είναι ένα κίνητρο για επιχειρήσεις και καταναλωτές να επιστρέψουν
στη δραχμή.

6Την αυξημένη κερδοφορία που έχουν οι τράπεζες κατά το α’ τρίμηνο. Τα μεγάλα
κέρδη τούς δίνουν τη δυνατότητα να κάνουν πιο ευέλικτη και πιο επιθετική
πολιτική επιτοκίων. Σύμφωνα, μάλιστα, με εκτιμήσεις που διατύπωναν κορυφαία
στελέχη τραπεζών, στο α’ τρίμηνο του ’97 τα κέρδη εμφανίζουν αύξηση που
ξεπερνά το 30% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 1996. Πρέπει να
σημειωθεί ότι η αυξημένη κερδοφορία προέρχεται κατά κύριο λόγο από το
χαρτοφυλάκιο παλαιότερων εκδόσεων τίτλων του Δημοσίου.

Σε όλα αυτά θα πρέπει να προστεθεί και η προτροπή της Τραπέζης της Ελλάδος
προς τους τραπεζίτες να ακολουθήσουν πιο συγκρατημένη πολιτική επιτοκίων η
οποία θα πρέπει να συμβαδίζει με την πορεία αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού.

ΣΤΟΝ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ χώρο έχουν διαμορφωθεί δύο απόψεις.

Η μία άποψη που προέρχεται κυρίως από ιδιωτικές τράπεζες είναι να υπάρξει
«απάντηση» στην απόφαση της Τράπεζες Πίστεως με ανάλογη μείωση των επιτοκίων.

Η άλλη άποψη που διατυπώνεται από στελέχη μεγάλων τραπεζών είναι να τηρηθεί
στάση αναμονής μέχρις ότου να υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για την πορεία του
πληθωρισμού και την πολιτική του Δημοσίου με τα επιτόκια των τίτλων του Δημοσίου.

Καθοριστική θα είναι η στάση των μεγάλων κρατικών τραπεζών καθώς, αν τελικά
μια απ’ αυτές αποφασίσει να ρίξει τα επιτόκιά της, τότε θα αναγκασθούν να την
ακολουθήσουν και οι υπόλοιπες, διαμορφώνοντας με τον τρόπο αυτό ένα νέο τοπίο
στην αγορά επιτοκίων.