ΑΥΤΟΙ

… πόλεμος που στοίχισε στον Λίβανο 150.000 ζωές είναι πια παρελθόν. Η
Βηρυτός ξαναχτίζεται, το εμπόριο ζωντάνεψε, υπάρχει χρηματιστήριο, ακόμη και
καζίνο. Η ύπαιθρος έχει ησυχάσει. Και όμως, το Λιβανικό δεν έχει λυθεί. Την
ειρήνη, τα τριάμισυ εκατομμύρια των Λιβανέζων την πληρώνουν με απώλεια εθνικής
αξιοπρέπειας. Ο πόλεμος είχε αρχίσει το ’75, μόλις οι Μουσουλμάνοι ξεπέρασαν
αριθμητικά τους Χριστιανούς. Έληξε το ’90, όταν και τους δυο τους «έδεσε» μια
ξένη δύναμη, η Συρία. Η επίσκεψη του Πάπα στη Βηρυτό αυτές τις μέρες έγινε
αφορμή για μια νέα ματιά στον Λίβανο.

… του εμφυλίου σήμανε για τους Λιβανέζους την έναρξη Κατοχής. Οι Χριστιανοί,
που είναι 1,2 εκατομμύρια, έχουν αποδυναμωθεί. Αλλά και οι Μουσουλμάνοι, 2
εκατομμύρια, δεν κυβερνούν παρά με την άδεια της Δαμασκού. Ο πρωθυπουργός
Ραφίκ Χαρίρι, ένας ζάπλουτος Μουσουλμάνος, ανήλθε με τις ευλογίες της Συρίας ­
αν και πρόσφατα δείχνει τάσεις χειραφέτησης. Το ερώτημα και για τις δύο
θρησκευτικές κοινότητες των Λιβανέζων είναι αν η ζωή τους μπορεί να γίνει πιο
αληθινή. Γιατί προς το παρόν πολλά είναι ψεύτικα: «Ψεύτικη η δημοκρατία, που
λειτουργεί με εκλογικά πραξικοπήματα ­ λέει ο διευθυντής της “Αλ Νάχαρ”, Ίσα
Γοράιεμπ. Ψεύτικοι οι θεσμοί, αφού η χώρα είναι προτεκτοράτο. Ψεύτικη η
ευημερία: αφορά λίγους. Ψεύτικη και η ελευθερία έκφρασης, αφού οι ιθύνοντες
δεν δίνουν λόγο σε κανένα….».

… Μουσουλμάνων και Χριστιανών, ως γενικότερο ζήτημα, συζητήθηκε τις προάλλες
στη Φλωρεντία, στο συνέδριο «Ισλάμ και Ευρώπη, 13 αιώνες κοινής ιστορίας».
Πολλοί μιλούν για την ανάγκη διαλόγου, αλλά δεν είναι αυτό που λείπει, είπε ο
ιστορικός Αλμπέρτο Τενέντι. «Χρειάζεται πάνω απ’ όλα “γνωριμία”. Το εμπόδιο
στη συμβίωση είναι κατά κανόνα η έλλειψη γνώσης του Άλλου. Και όμως αυτός
είναι ο πρώτος, ο πιο αναγκαίος όρος». Μαθητής του Μπρωντέλ, ο Τ. πιστεύει ότι
η Ευρώπη θα γίνεται όλο και πιο πολυεθνής, πιο πολυπολιτισμική. Οι Ευρωπαίοι
ας το πάρουν απόφαση, λέει. Πρέπει να μάθουν να ζουν με αλλοφύλους (και
εκείνοι βέβαια με μας). Ας μην τρέφουμε όμως πολλές ελπίδες για τις
δυνατότητες αφομοίωσης. «Απ’ τη στιγμή που κάποιον θέλεις να τον αλλάξεις,
αυτός αγωνίζεται να μείνει αυτό που είναι».

… έχουν λιγότερες μηχανές απ’ τους Δυτικούς, και έτσι η παράδοση βαραίνει
περισσότερο στη συνείδησή τους. Φαίνεται παράδοξο, λέει ο Τ., αλλά η δύναμη
προσηλυτισμού είναι στο Ισλάμ μεγαλύτερη απ’ ό,τι στον Χριστιανισμό. «Βλέπουμε
ήδη Ευρωπαίους να γίνονται Μουσουλμάνοι ή να μελετούν με πάθος Ανατολικές
θρησκείες. Η τελευταία πίστη που απόμεινε στη Δύση, η τεχνολογία ­ χωρίς
μάλιστα ηθική πανοπλία ­ είναι φυσικό να μην τους αρκεί». Η πιο θεαματική νίκη
του Ισλάμ στην Ευρώπη είναι ασφαλώς η Βοσνία, λέει ο Τ. «Αυτός ο ήσυχος, ο
ελάχιστα φανατικός λαός οδηγήθηκε μέσ’ απ’ το αίμα σε προβολή θρησκευτικής
ταυτότητας. Το Σαράγιεβο θεωρεί σήμερα ότι είναι η ισλαμική πρωτεύουσα της
Ευρώπης. Είναι η πρώτη ευρωπαϊκή πόλη που υιοθέτησε ως δεύτερη γλώσσα την
αραβική». Η έμφαση στην ταυτότητα, σκαλοπάτι προς τον εθνικισμό, δεν βοηθάει
ασφαλώς τη συμβίωση, την ανεξιθρησκία, τον συγχρωτισμό. Γι’ αυτό η «γνωριμία»,
χωρίς εκστρατείες προσηλυτισμού, είναι το μόνο που μας μένει, επιμένει ο Τ.