Έφεραν το παρελθόν στον ήλιο…

«Το Παλαιοπωλείο»: ένα μικρό
μυθιστόρημα που το έγραψε συλλογικά μια ομάδα φίλων. Που είναι πρώην χρήστες
ναρκωτικών, μέλη της θεραπευτικής κοινότητας «Νόστος». Κάθε ήρωας του βιβλίου
είναι «κατά βάθος, κάποιος από μας, με τα βιώματά του και τα όνειρά του».ΤΟ
ΧΑΛΙ, η λατέρνα και το στρατιωτάκι. Το καθένα είχε κάποτε τη θέση του. Κάπου.
Ώσπου, κάποια στιγμή, μια χορδή της καθημερινότητας έσπασε. Πάψανε να είναι
«χρήσιμοι γι’ αυτό που ήμασταν φτιαγμένοι». Πετάχτηκαν. Αλλά επέζησαν.
Αγάπησαν και αγαπήθηκαν. Άλλαξαν. Και έγραψαν τη δική τους ιστορία…

Δεν
το επιδιώκουν, αλλά ξεχωρίζουν. Σαν να κοιτάνε λίγο πιο ψηλά. Τη γραμμή όπου ο
ουρανός και η Γη γίνονται ένα. Το όνειρο, πραγματικότητα. Το παραμύθι, ζωή.
Και το συναίσθημα, γραπτός λόγος. Είναι τα αντικείμενα του «Παλαιοπωλείου». Ή,
αλλιώς, η Αθανασία, ο Κώστας, ο Μανώλης, ο Θεοφάνης, ο Σταύρος, ο Δημήτρης, η
Κωνσταντίνα και οι δύο Βασίληδες. Μέλη του θεραπευτικού προγράμματος «Νόστος»,
για χρήστες ναρκωτικών ουσιών. Άγνωστοι, χτυπημένοι και εξαρτημένοι,
συναντήθηκαν στο σπίτι του «Νόστου», στη Σαλαμίνα. Και καθώς έγιαναν,
τολμούσαν. Να ονειρευτούν. Να συνθέσουν τις ψυχές τους σε ένα μυθιστόρημα. Και
να γίνει ο αγώνας χειροπιαστή πραγματικότητα. Το βιβλίο τους, «Το
Παλαιοπωλείο», δεν είναι τίποτε λιγότερο και τίποτε περισσότερο από τα
εγκαταλειμμένα αντικείμενα. Που μέσα από τις ιστορίες που ανταλλάσσουν
ανακαλύπτουν την ουσία. Την ψυχή των πραγμάτων. Ή των ανθρώπων που
αντιμετωπίζονται από τους άλλους ως «πράγματα».

ΑΓΚΑΛΙΑΣΜΕΝΟΙ…

Αγκαλιασμένοι κάθονται στις σκάλες του κτιρίου. Το λευκό φως του ηλίου πέφτει
επάνω τους. Το μεγαλόπρεπο, συναισθηματικό χαλί ­ η Αθανασία Πόντου, το
στραπατσαρισμένο στρατιωτάκι που απηύδησε από πολέμους, και θέλει αγάπη ­ ο
Μανώλης Λίτινας, η εργατική και πιστή λατέρνα, που δεν φοβάται να πιστεύει σε
όνειρα ­ ο Κώστας Μικέλης. Πριν από μήνες, όταν πρωτομπήκαν στην κοινότητα,
«ήμασταν “σφουγγαράκια”», λέει η γλυκιά, αλλά αποφασιστική Αθανασία,
«εξουθενωμένοι από την όλη οδυνηρή διαδικασία της ζωής μας, όπως ήταν τότε:
πρέζα και φασαρίες. Πρέζα και δυστυχία». «Μετά, ήμασταν ερμητικά κλειστοί, σαν
στρείδια», παίρνει το νήμα της κουβέντας ο σταθερός Μανώλης, «και τώρα είμαστε
εκεί όπου δεν τολμούσαμε, δεν μπορούσαμε ούτε να ονειρευτούμε», καταλήγει ο
Κώστας, «όχι μόνο καθαροί. Αλλά άλλοι άνθρωποι. Και πλούσιοι. Ψάχνοντας για τα
συντρίμμια του εαυτού μας βρήκαμε και τους άλλους. Γίναμε αχώριστοι φίλοι.
Φίλοι ουσίας. Ίσως και η ιστορία αυτή να είναι το βιβλίο μας». Καθώς
ξετυλίγεται η ιστορία του «Παλαιοπωλείου», οι ιστορίες των αντικειμένων
μπλέκονται, τα ίδια τα αντικείμενα αλλάζουν, και η ζωή τους γίνεται μια
αδιάσπαστη ενότητα μέσα στο «Παλαιοπωλείο». Η καρδιά, αυτό το «όργανο της
φωτιάς», παίρνει τα ηνία… και «το χαλί, εγώ δηλαδή, που κινδύνεψε να καεί,
αλλά τελευταία στιγμή σώθηκε από ένα μικρό κοριτσάκι που το αγαπούσε»,
αναφέρει η Αθανασία, «ανασύρεται από το ελεεινό υπόγειο όπου αργοπέθαινε, και
σώζεται. Έτσι κι εγώ, στην πραγματικότητα. Ήμουνα φυλακισμένη μέσα στην ίδια
μου την ύπαρξη. Και ζούσα από το σκοτάδι. Μέσα στο σκοτάδι». Σταματάει.

ΖΕΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ

Ο Μανώλης συνεχίζει, «όταν ξεκίνησα να γράφω, να
συμμετέχω στην ομάδα συγγραφής, φανταζόμουνα μεν το στρατιωτάκι ως κάτι
ευαίσθητο, αλλά δεν είχα ταυτισθεί. Και ενώ έγραφα, ενώ άκουγα τις παρεμβάσεις
των άλλων, τις αντιδράσεις των άλλων αντικειμένων, άλλαζα. Έβλεπα να
αποτυπώνεται στο χαρτί ο αληθινός Μανώλης. Που ζητούσε μονάχα ζεστασιά κι
ασφάλεια. Πίσω από το επιπόλαιο και κλειστό ­ σαν στρείδι ­ προσωπείο μου,
κρυβόταν ένας μικρός στρατιώτης, που ήθελε να σταματήσει τις μάχες. Που είχε
ανάγκη να αγαπηθεί ουσιαστικά. Να αγαπήσει κι αυτός. Να δοθεί. Και να πάρει.
Κάτι μη συμβατικό. Κάτι που δεν πουλιέται. Που έχει να κάνει μονάχα με την
ψυχή»…

«Τα παιδιά όταν αγαπάνε είναι πιστά», λέει μέσα στο βιβλίο μια
αντίκα. «Και κρατάνε τις υποσχέσεις τους. Το όνειρο είναι η πίστη», λέει η
Αθανασία, «πρέπει όμως να τους δοθεί η ευκαιρία να αγαπήσουν. Μόνο τότε θα
μάθουν την αξία των πραγμάτων. Γιατί τα πράγματα και οι άνθρωποι, καθετί με
ψυχή, που αγαπούν, γίνονται κομμάτι τους. Και όταν μεγαλώσουν δεν θα γίνουν
σαν τους άλλους. Θα θυμούνται…». Όπως και έγινε με την Ανθούλα, το κοριτσάκι
που αγαπούσε τη λατέρνα, στο βιβλίο. Που γέρασε, αλλά ακόμη έψαχνε την
αγαπημένη της λατέρνα. Ώσπου τη βρήκε. «Αυτή είναι η γυναίκα μου», λέει ο
Κώστας, «που με στήριζε πάντα. Και με στηρίζει. Είναι η ίδια η ουσία της ζωής.
Ποτέ δεν έπαψε να με ψάχνει. Και τότε που ήμουνα χαμένος στα σκοτάδια της
πρέζας. Στην αχρησία της ύπαρξης, της υπόστασης, που η εξάρτηση προκαλεί. Τότε
που όλοι με θεωρούσανε χαμένο».

ΞΑΝΑΓΡΑΦΑΜΕ ΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ

«Ξέρεις κάτι
πένα; Όσο περνάει ο καιρός, τόσο πιο πολύ σε συμπαθώ. Και συμβαίνει κάτι
περίεργο, με βοηθάς ν’ αναγνωρίσω στον εαυτό μου πράγματα που τόσα χρόνια δεν
τα έβλεπα» («Το Παλαιοπωλείο»). «Την ιδέα να γράψουμε όλοι μαζί ένα βιβλίο μάς
την ενέπνευσε η φιλόλογος με την οποία κάνουμε Νέα Ελληνικά στην κοινότητα»,
λέει η Αθανασία, «και προσπαθούσαμε να βρούμε το θέμα που θα μας αντιπροσώπευε
καλύτερα», συμπληρώνει ο Μανώλης, «κι έτσι έγινε. Και γράφοντας το βιβλίο
ξαναγράφαμε τη ζωή μας, τον εαυτό μας. Χρόνια χρήστης, εγώ τουλάχιστον, δεν
πίστευα ότι θα μπορούσα να νιώσω τέτοια τρυφερότητα. Ότι θα ξανοιγόμουνα στους
άλλους. Ότι οι φίλοι μου, από την κοινότητα, θα μου γίνονταν όσο απαραίτητη
είναι η αναπνοή. Τελικά, αυτό που χρειαζόμουνα ήταν να βρεθώ σε ένα άλλο
περιβάλλον. Ζεστασιάς». «Και μέσα από το κοινό γράψιμο “τριφτήκαμε” ο ένας με
τον άλλον», δίνει το δικό του «χρώμα» ο Κώστας, «διαμορφωθήκαμε μέσα από τις
ιστορίες του καθενός, μέσα από το γράψιμο, τον κοινό μας στόχο. Τη φιλία, το
νοιάσιμο, τη συντροφικότητα. Και μέσα από την κοινή προσπάθεια, μέσα από τον
λόγο που απελευθερώνει, φέραμε, ο καθένας χωριστά, στο φως του ηλίου, το
παρελθόν. Και επανακαθορίσαμε το μέλλον μας. Που είναι κοινό, αλλά και
ξεχωριστό»…