Όταν οι καιροί αλλάζουν…

Η αποζημίωση για τον φόνο του φυλάρχου ορίσθηκε έπειτα από έναν
περίπλοκο υπολογισμό: 15.000 δολάρια, 25 χοίροι και μία 18χρονη ονόματι Μίριαμ
Βιλνγκάλ.

ΒΡΙΣΚΟΜΑΣΤΕ στο Μινζ, ένα απομακρυσμένο ορεινό χωριό στην
Παπούα Νέα Γουινέα, και η ένοχη φυλή άργησε να συγκεντρώνει τα χρήματα δολάριο
– δολάριο. Έναν – έναν συγκέντρωσε και τους χοίρους. Αλλά μετά συνέβη κάτι που
σοκάρισε τους πρεσβύτερους και των δύο φυλών και ακούστηκε σ’ ολόκληρη τη
χώρα.

Η Μίριαμ Βιλνγκάλ είπε όχι.

Στην αρχή, λέει η ίδια, δεν της είχε
περάσει από το μυαλό να φέρει αντίρρηση. Πάνε αιώνες που οι γυναίκες
αγοράζονται για νύφες σε διάφορες περιοχές της Παπούα Νέα Γουινέα. Λίγες
δεκαετίες έχουν περάσει από τότε που οι φυλές που κατοικούν στα απομακρυσμένα
βουνά της περιοχής του Μινζ ανακάλυψαν ότι δεν είναι οι μοναδικοί άνθρωποι στη
Γη και η ζωή στα χωριά εξακολουθεί να ακολουθεί τους παλιούς κώδικες. Αλλά οι
καιροί αλλάζουν και η δις Βιλνγκάλ είχε μία προσωπική φιλοδοξία: να τελειώσει
το γυμνάσιο. «Θέλω να γίνω δακτυλογράφος», είπε σε συνέντευξη που έδωσε στο
Πορτ Μόρεσμπι, την πρωτεύουσα, που βρίσκεται 500 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά από
το χωριό της και στην οποία βρήκε καταφύγιο από τους εξαγριωμένους συγγενείς
της. «Ήθελα να έχω δικά μου χρήματα», πρόσθεσε καλύπτοντας το πρόσωπό της από
αμηχανία. «Δεν θέλω να εξαρτώμαι από έναν άνδρα». Και καθώς η Παπούα Νέα
Γουινέα, ένα έθνος που είναι ανεξάρτητο εδώ και μόλις 21 χρόνια, προσπαθεί να
βρει τρόπο να συνδυάσει τις παραδοσιακές με τις σύγχρονες αξίες, η «υπόθεση
του κοριτσιού – αποζημίωσης» έλαβε ευρύτερες διαστάσεις.

Η Σούζαν Μπάλεν,
μια άλλη γυναίκα που έσπασε την παράδοση για να γίνει δικηγόρος, πήγε την
υπόθεση στα δικαστήρια χρησιμοποιώντας τον «γραπτό νόμο» για να προσβάλει τον
τρόπο που η φυλετική παράδοση αντιμετωπίζει τις γυναίκες. «Είναι μια υπόθεση –
ορόσημο για την αναγνώριση των δικαιωμάτων των γυναικών στην ισότητα και την
ελευθερία», δήλωσε η Μπάλεν. «Οι γυναίκες δεν είναι ζώα». Στην Παπούα Νέα
Γουινέα, το παραδοσιακό δίκαιο των φυλών συνυπάρχει με το νομικό σύστημα,
διευκρίνισε η δικηγόρος, αλλά μπορεί να προσβληθεί αν παραβιάζει το
δημοκρατικό σύνταγμα της χώρας.

Ένας δικαστής στην πόλη Μάουντ Χέιγκεν, σε
απόσταση 60 χιλιομέτρων από το Μινζ, αποφάνθηκε πρόσφατα υπέρ της Βιλνγκάλ
λέγοντας ότι παραβιάσθηκαν τα δικαιώματα στην προσωπική ελευθερία και την
ισότιμη αντιμετώπιση. Αλλά οι πρεσβύτεροι της προσβληθείσας φυλής Τανγκίλκα
θύμωσαν περισσότερο και «εξακολουθούν να θέλουν μια γυναίκα», λέει ο Τζον
Μάκι, καθηγητής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Παπούα Νέα Γουινέα, ο οποίος
ανήκει στην ίδια φυλή με τη Βιλνγκάλ. «Θέλουν να πάνε τη φυλή μου στα
δικαστήρια επειδή τους αρνείται τα δικαιώματά τους». Το αίτημά τους μπορεί να
σοκάρει ένα Δυτικό, είναι όμως διαφορετικά, υποστηρίζει ο καθηγητής, αν το δει
κανείς εντάσσοντάς το στην κουλτούρα της χώρας. «Ναι, η γυναίκα
αντιμετωπίζεται ως εμπόρευμα, αλλά από πνευματική άποψη είναι κάτι πολύ
περισσότερο», υπογραμμίζει. «Η γυναίκα είναι αντικείμενο, αλλά αντικείμενο
θεϊκό».