Από την ιδιοκατοίκηση στο ενοίκιο – Πώς άλλαξε ο στεγαστικός χάρτης της χώρας
Μέσα σε έξι χρόνια στην Ελλάδα υποχώρησε από το 75,4% στο 69,4%

Ολοένα και πιο μακρινό γίνεται για χιλιάδες νοικοκυριά το όνειρο να αποκτήσουν το δικό τους σπίτι. Η ιδιοκατοίκηση, που για δεκαετίες αποτελούσε βασικό χαρακτηριστικό της ελληνικής κοινωνίας, χάνει συνεχώς έδαφος.
Οι τιμές των ακινήτων έχουν κάνει άλμα, η αγορά σπιτιού με στεγαστικό δάνειο παραμένει δύσκολη, ενώ τα υψηλά ενοίκια απορροφούν σημαντικό μέρος του εισοδήματος, αφήνοντας ελάχιστα περιθώρια για αποταμίευση. Το πρόβλημα αγγίζει κυρίως τους νέους και τα ζευγάρια που δυσκολεύονται να αποκτήσουν την πρώτη τους κατοικία.
Τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν πόσο έχει αλλάξει ο στεγαστικός χάρτης της χώρας. Το 2025, το 69,4% του πληθυσμού στην Ελλάδα ζούσε σε ιδιόκτητη κατοικία όταν το 2019 το ποσοστό έφθανε στο 75,4%.
Μέσα σε έξι χρόνια η ιδιοκατοίκηση έχασε έξι ποσοστιαίες μονάδες, ενώ το ποσοστό όσων διαμένουν σε μη ιδιόκτητο σπίτι αυξήθηκε από το 24,6% στο 30,6%. Στη συγκεκριμένη κατηγορία περιλαμβάνονται τόσο όσοι πληρώνουν ενοίκιο όσο και εκείνοι που μένουν σε κατοικίες με μειωμένο μίσθωμα ή δωρεάν παραχώρηση.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η υποχώρηση της ιδιοκατοίκησης δεν σταμάτησε με το τέλος της οικονομικής κρίσης αλλά συνεχίστηκε και τα επόμενα χρόνια, παρά την ανάκαμψη της οικονομίας και την έντονη κινητικότητα που καταγράφεται στην κτηματαγορά.
Το ράλι στις τιμές των ακινήτων δυσκολεύει την απόκτηση κατοικίας. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, οι τιμές των διαμερισμάτων αυξήθηκαν κατά 8,3% το 2025, ενώ το δεύτερο τρίμηνο του 2026 σημείωσαν νέα ετήσια άνοδο 5,5%. Οι συνεχείς ανατιμήσεις ανεβάζουν τον πήχη για την αγορά κατοικίας, την ώρα που τα εισοδήματα δεν ακολουθούν με την ίδια ταχύτητα. Για πολλά νοικοκυριά η λύση του στεγαστικού δανείου δεν είναι εύκολη υπόθεση, ειδικά όταν δεν υπάρχουν αποταμιεύσεις ή οικονομική βοήθεια από την οικογένεια για να καλυφθεί η ίδια συμμετοχή που ζητούν οι τράπεζες. Στο πρόβλημα έρχεται να προστεθεί η περιορισμένη προσφορά διαθέσιμων κατοικιών σε προσιτές τιμές, ιδιαίτερα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Τα προγράμματα «Σπίτι μου»
Διέξοδο στην προσπάθεια απόκτησης πρώτης κατοικίας έχουν προσφέρει τα προγράμματα «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ». Στα δύο προγράμματα έχουν καταγραφεί συνολικά περισσότερες από 24.000 εγκρίσεις αιτήσεων και δανείων.
Τη σκυτάλη αναμένεται να πάρει μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου το «Σπίτι μου 3», με διευρυμένα ηλικιακά και εισοδηματικά κριτήρια, ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση περισσότερα νοικοκυριά. Στον νέο κύκλο το ηλικιακό όριο των δικαιούχων αυξάνεται στα 55 έτη, η μέγιστη αξία της κατοικίας ανεβαίνει στα 300.000 ευρώ και το ύψος του στεγαστικού δανείου μπορεί να φθάσει τα 230.000 ευρώ.
Η εικόνα στην Ευρώπη
Σε κάθε περίπτωση το στεγαστικό πρόβλημα παραμένει οξύ και πιέζει τα νοικοκυριά. Η Ελλάδα, που παραδοσιακά συγκαταλεγόταν στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά ιδιοκατοίκησης έχει πλέον πλησιάσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Το 2025 το 68,5% του πληθυσμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση ζούσε σε ιδιόκτητη κατοικία έναντι 69,4% στην Ελλάδα.
Οι διαφορές μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών παραμένουν μεγάλες. Στη Σλοβακία η ιδιοκατοίκηση φθάνει το 93,8%, στη Ρουμανία το 93,2% και στην Κροατία το 91,4%. Στον αντίποδα βρίσκεται η Γερμανία, όπου μόλις το 47,2% του πληθυσμού ζει σε ιδιόκτητη κατοικία και οι ενοικιαστές αποτελούν την πλειονότητα.
Στην Αυστρία το ποσοστό ιδιοκατοίκησης περιορίζεται στο 54,2%, στη Δανία στο 58,4% και στη Γαλλία στο 61,4%. Σημειώνεται ότι σε αρκετά ευρωπαϊκά κράτη η ενοικίαση αποτελεί μια καθιερωμένη επιλογή κατοικίας, ενώ στην Ελλάδα για πολλά νοικοκυριά είναι λύση ανάγκης, καθώς η αγορά σπιτιού βρίσκεται εκτός των οικονομικών τους δυνατοτήτων.
Πρωταθλήτρια στο κόστος στέγασης
Μπορεί η Ελλάδα να έχει πλησιάσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στην ιδιοκατοίκηση, ωστόσο στο κόστος στέγασης η απόσταση από την υπόλοιπη Ευρώπη παραμένει τεράστια. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2025, το 26,4% του πληθυσμού ζούσε σε νοικοκυριά που διέθεταν τουλάχιστον το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στεγαστικές δαπάνες, όταν ο αντίστοιχος jμέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν μόλις 7,7%. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των 27 κρατών – μελών και δείχνει το βάρος που σηκώνουν τα ελληνικά νοικοκυριά για να καλύψουν τις στεγαστικές τους ανάγκες.
Το στεγαστικό κόστος ιδιαίτερα για όσους ζουν στο ενοίκιο αποκαλύπτουν και τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ.
Σύμφωνα με την Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών για το 2025, τα νοικοκυριά που διαμένουν σε ενοικιαζόμενη κατοικία διαθέτουν κατά μέσο όρο το 23,4% του συνολικού μηνιαίου προϋπολογισμού τους για τη στέγαση, με το 17,3% να αφορά αποκλειστικά την καταβολή του ενοικίου, ενώ ακόμη μεγαλύτερη είναι η πίεση στα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά.














