Ανακατασκευάζοντας την Ιστορία

Σήμερα έχουμε 14 Νοεμβρίου 2026 και, αν το αγνοείτε, εδώ και τέσσερις ημέρες, πολύ νωρίς, άρχισαν οι εορταστικές εκδηλώσεις τιμής για το Πολυτεχνείο. Πρώτο, για να μη χάσει, έσπευσε το ΚΚΕ, το οποίο μάρκαρε την είσοδο του Πολυτεχνείου της Πατησίων και κατέλαβε τον χώρο για να καπελώσει το νόημα της εξέγερσης κατά της Χούντας. Έκανε και εκδήλωση, είδα κάτι φωτογραφίες με κιθάρες και μπουζούκια – και μπράβο τους.

Το ΚΚΕ, στην αγωνία του τα τελευταία χρόνια να παραμείνει ζωντανό στο πολιτικό προσκήνιο, έχει επιδοθεί συστηματικά σε μια προσπάθεια εμβαλωματικής ένταξής του σε κορυφαία συμβάντα της ιστορικής μνήμης. Στην ουσία φτιάχνει συνθήματα, μνημεία και εκδηλώσεις που περιλαμβάνουν την αναδρομική συμμετοχή του κόμματος σε μεγάλα ιστορικά έπη. Είναι μια προσπάθεια αναθεώρησης που περιφρονεί την ιστοριογραφία, ακόμα και την αριστερή ιστοριογραφία, προσπαθώντας να ανακατασκευάσει την ιστορία, ως μυθολογία «από τα κάτω». Η πρώτη τέτοιου τύπου σοβαρή αναθεώρηση συμπυκνώνεται στο σύνθημα «Λαέ θυμήσου, το χώμα που πατάς, λευτέρωσε ο Αρης και το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ». Υπενθυμίζω ότι ο Αρης (Βελουχιώτης) ήταν έως πριν από μερικά χρόνια αποκηρυγμένος ενώ, υπενθυμίζω επίσης, ο κατοχικός στρατός αποχώρησε μόνος, κυρίως επειδή κατέρρεε η στρατηγική θέση της ναζιστικής Γερμανίας στα Βαλκάνια. Ετσι έφυγαν, εν μια νυκτί, οι Γερμανοί και στις 12 Οκτωβρίου 1944 η Αθήνα ξύπνησε ελεύθερη και οι Αθηναίοι ξεχύθηκαν στους δρόμους. Οι Αγγλοι ήρθαν στην πρωτεύουσα δυο μέρες μετά και, πολύ σύντομα, τον Δεκέμβριο, ξέσπασε το πρώτο πολύ σοβαρό επεισόδιο της εμφύλιας σύγκρουσης, για τον έλεγχο της εξουσίας.

Ανάλογη ιστορική αφαίρεση, το κόμμα επιχειρεί σήμερα με το Πολυτεχνείο. Οπως θυμόμαστε οι παλιότεροι και όπως επιβεβαιώνεται από μαρτυρίες, το ΚΚΕ πολέμησε την κατάληψη του Πολυτεχνείου. Η «Φωνή της Αλήθειας», το ελληνόφωνο ραδιόφωνο του ΚΚΕ που τότε εξέπεμπε από την Ανατολική Γερμανία στα βραχέα, έλεγε ότι όσοι είχαν μπει στο Πολυτεχνείο ήσαν πράκτορες. Κάτι που έγραφε και το φύλλο 8 της παράνομης «Πανσπουδαστικής», του φοιτητικού μηχανισμού του ΚΚΕ (Αντι-ΕΦΕΕ), με ημερομηνία Ιανουάριος-Φεβρουάριος 1974. Εκεί χαρακτηρίζονταν περίπου 350 νέοι οι οποίοι μπήκαν στο Πολυτεχνείο στις 14 Νοεμβρίου 1973, οργανωμένοι πράκτορες της ΚΥΠ. Ο γραμματέας του Ρήγα Φεραίου, εκείνη την περίοδο, Σταύρος Τσακυράκης, σε συνέντευξη που έχει παραχωρήσει σε μένα και στον Γιώργο Καμίνη (υπάρχει στο βιβλίο μου «Κι αυτοί είναι η Ελλάδα») επιβεβαιώνει ότι η ΚΝΕ δεν συμμετείχε, ως οργάνωση, στην κατάληψη και ότι οι βασικές δυνάμεις μέσα ήταν οι αριστεριστές και ο Ρήγας Φεραίος.

Γιατί τότε το κόμμα επιχειρεί να καπελώσει το νόημα μιας εξέγερσης στην οποία, όχι μόνο δεν συμμετείχε αλλά και την αποδοκίμασε; Για έναν μόνο λόγο. Επειδή η εξέγερση του Πολυτεχνείου έχει αποκτήσει στο συλλογικό φαντασιακό τη διάσταση ενός ηρωικού μύθου. Και το ΚΚΕ δεν έχει άλλο τρόπο να συνεχίζει να αναπαράγεται και να υπάρχει πέραν της φιλοτέχνησης ενός προφίλ για τη δράση του που να περιλαμβάνει αγώνες και θυσίες. Η επική διάσταση της ιστορίας και του δικού του ρόλου σε αυτή είναι η μόνη ταυτότητα που μπορεί να επιβάλει σε ένα κοινό που βολεύεται με τη μονοδιάστατη ανάγνωση της ζωής. Και προσπαθεί να την επιβάλει μαρκάροντας χώρους και ιστορικές ημερομηνίες – έτσι γινόταν πριν από την τεχνητή νοημοσύνη και το ΚΚΕ δεν έχει ακόμα εντάξει τις δυνατότητές της στις προσαρμογές της Ιστορίας που επικαλείται.