Η Μόσχα ευλογεί την Κέρκυρα;

Θυμάμαι τον μητροπολίτη Κερκύρας Νεκτάριο να κάνει λειτουργίες, λιτανεία και, γενικώς, αντίσταση την εποχή της πανδημίας του Covid. Δικάστηκε βέβαια και αθωώθηκε. Κι όπως είπε μετά την αθώωση, οι νόμοι του Θεού βρίσκονται πάνω από τους ανθρώπινους. Μέγας είσαι Κύριε.

Χρόνια μετά, τον περασμένο Αύγουστο, μάθαμε ότι ο ίδιος μητροπολίτης πήρε τη δεξιά χείρα του Αϊ-Σπυρίδωνα και τη μετέφερε στη Μόσχα, την άφησε μάλιστα εκεί για περιοδεία κι αφού εκείνος επέστρεψε. Στη Μόσχα, μετά τον Δεκαπενταύγουστο λειτούργησε μαζί με τον Πατριάρχη Μόσχας Κύριλλο στον Καθεδρικό Ναό του Σωτήρος Χριστού.

Τιμήθηκε μάλιστα από το Πατριαρχείο Μόσχας με το παράσημο του Αγίου Σεραφείμ του Σαρώφ, Β’ τάξεως, για τη συμβολή του στις σχέσεις των δύο Εκκλησιών. Β’ τάξεως, δεύτερο παράσημο μεν, έχει όμως μπροστά του δρόμο να πάρει και Α’ τάξεως.

Η λειτουργία του με τον Πατριάρχη Κύριλλο της Μόσχας δημιουργεί βέβαια ένα πρόβλημα με τη χώρα, το ποίμνιο της οποίας ποιμαίνει – και δεν ξέρω αν σε αυτή την περίπτωση αρκεί η επίκληση των νόμων του Θεού. Επειδή ναι μεν ο Πατριάρχης Κύριλλος Μόσχας ευλογεί στο όνομα του Θεού τα όπλα του πουτινικού καθεστώτος που πολεμά για την κατάκτηση της γειτονικής στη Ρωσία Ουκρανίας, ωστόσο σε αυτή την περίπτωση ο σεβασμιώτατος Νεκτάριος δεν μπορεί να επικαλεστεί τον νόμο του Θεού.

Αλλά εναντίον του πολέμου του Πούτιν, άρα και των ιδεολογικών αναγνώσεων και συμπαραδηλώσεων γύρω από αυτόν τον πόλεμο, είναι και το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, το οποίο διά του Πατριάρχη Βαρθολομαίου έχει από το 2019 υπογράψει τον τόμο της αυτοκεφαλίας της ορθόδοξης Ουκρανικής Εκκλησίας.

Εξαιτίας αυτού, μάλιστα, σχεδόν αμέσως, το Πατριαρχείο Μόσχας διέκοψε την ευχαριστιακή κοινωνία με την Εκκλησία της Ελλάδος. Η οξεία αυτή διάρρηξη σχέσεων του Πατριαρχείου της Μόσχας με την Εκκλησία της Ελλάδος είναι εύλογο να έχει δημιουργήσει δυσαρέσκειες για το συλλείτουργο Νεκτάριου – Κυρίλλου.

Ο Νεκτάριος διαβεβαίωσε ότι είχε ειδική άδεια από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος, Ιερώνυμο. Δεν ακούσαμε βέβαια τη φωνή του Αρχιεπισκόπου, γι’ αυτό ήμουν βέβαιος ότι ο σεβασμιώτατος Νεκτάριος θα μείνει λίγο στη σκιά και θα επιστρέψει με νέο επεισόδιο την αναγκαιότητα του οποίου την υπαγορεύει ο Θεός του.

Το επόμενο επεισόδιο άρχισε πριν από λίγες ημέρες στην Κέρκυρα. Από δημοσιεύματα στον Τύπο της Ορθοδοξίας μαθαίνω ότι ο σεβασμιώτατος Νεκτάριος εγκαινίασε «μοναστηριακό οίκο» στο κέντρο της Κέρκυρας.

Ο οίκος αυτός φιλοξενεί ρωσόφιλους Ουκρανούς της εκκλησιαστικής δομής του Ονουφρίου, τους λεγόμενους «Ονουφριακούς». Είναι καλόγεροι που φέρονται «διωκόμενοι» από την κυβέρνηση της Ουκρανίας, αλλά παρά τους διωγμούς που ισχυρίζονται ότι υφίστανται κινούνται παντού και, μες στον πόλεμο, κάνουν πολλά και ωραία ταξίδια.

Υπήρξαν και καταγγελίες ότι φιλοξενούν κι άλλους Ουκρανούς που σχετίζονται με τους «Ονουφριακούς».

Μαθαίνω επίσης ότι σε αυτή τη γιορτή παρευρέθηκε και ο πρύτανης της Θεολογικής Ακαδημίας και Σεμιναρίου του Κιέβου, Αρχιεπίσκοπος Μπέλγκοροντ Σιλβέστρος, ο οποίος είναι αντίπαλος της αυτοκεφαλίας και του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως.

Χωρίς να θέλω να θίξω τη βαθιά σχέση του σεβασμιωτάτου Νεκταρίου με τον Θεό, στον συγκεκριμένο συνωστισμό διαβλέπω ένα ζήτημα, θεολογικό αλλά και πρωτίστως πολιτικό: η Κέρκυρα αίφνης γίνεται ειδυλλιακός τόπος για τη διαμόρφωση στην Ελλάδα παράλληλων εκκλησιαστικών δομών, συνδεδεμένων με την αντιπαράθεση Μόσχας και Κωνσταντινούπολης. Και ουσιαστικά, με την αντιπαράθεση των εκκλησιαστικών δομών μιας αναθεωρητικής επιθετικής δύναμης κατά της παγκόσμιας νομιμότητας και της ειρήνης. Το ζήτημα πιστεύω ότι αφορά και την Εκκλησία της Ελλάδος και την πολιτεία.

Πολλή άγονη γκρίνια

Τι είναι η ρηματική διακοίνωση που ζητούσε, χθες, θυμωμένος ο Νίκος Ανδρουλάκης να μάθει τι έλεγε; Ο σύμβουλός μου σε θέματα εξωτερικής πολιτικής μού λέει ότι ρηματική διακοίνωση γίνεται όταν ένα κράτος θέλει να γνωστοποιήσει σε ένα άλλο μια επίσημη θέση ή απόφαση, να διαμαρτυρηθεί για κάποια ενέργεια, να ζητήσει εξηγήσεις ή πληροφορίες, να καταγράψει διπλωματικές ή νομικές αξιώσεις.  Με απλά λόγια, είναι ένας επίσημος τρόπος να πει ένα κράτος σε ένα άλλο «αυτή είναι η θέση μας και θέλουμε να καταγραφεί διπλωματικά». Στην περίπτωση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, επειδή η πλευρά που επέδωσε τη ρηματική διακοίνωση έχει την πρωτοβουλία, είναι εύλογο να εξηγούν τι θα κάνουν και πού θα το κάνουν. Ετσι εξηγείται, άλλωστε, και η χθεσινοβραδινή NAVTEX της Τουρκίας, η οποία δεν εμποδίζει τις έρευνες, αλλά επιχειρεί να τις παρουσιάσει ως δραστηριότητες που πραγματοποιούνται με τουρκική συγκατάθεση. Μια διπλωματική διεκδίκηση που δεν πρέπει να συγχέεται με την πραγματική εξέλιξη του έργου – στην οποία η Ελλάδα θα απαντήσει.

Τα υπόλοιπα είναι απλώς γκρίνια στο όνομα του εθνικού συμφέροντος. Είναι όμως δυνατόν πολιτικοί χώροι που έχουν κυβερνήσει να αμφισβητούν τον πατριωτισμό άλλων πολιτικών χώρων; Τι άγονος αγώνας είναι αυτός;