Γκάντι Αϊζενκοτ: Ο άνθρωπος που θέλει να διώξει τον Νετανιάχου

Οι εκλογές στο Ισραήλ παρουσιάζονται ως μοναδικές, ιστορικές και άνευ προηγουμένου. Ωστόσο, ελάχιστα πράγματα είναι πιο συνηθισμένα από μια «άνευ προηγουμένου» εκλογική αναμέτρηση. Καθώς τα πολιτικά κόμματα οδεύουν προς τις κάλπες της 27ης Οκτωβρίου, είναι σημαντικό για τους εξωτερικούς παρατηρητές να κατανοήσουν τι ακριβώς διακυβεύεται και σε ποιον βαθμό το εκλογικό αποτέλεσμα μπορεί να μεταβάλει τις πολιτικές ισορροπίες. Πάνω απ’ όλα, οι φετινές εκλογές περιστρέφονται γύρω από την ένταση μεταξύ θρησκευτικής ταυτότητας και κοσμικού χαρακτήρα του κράτους και, σε μικρότερο βαθμό, γύρω από την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.

Σύμφωνα με μελέτη του Israel Democracy Institute που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2026, η θρησκευτική ταυτότητα των διαφορετικών δημογραφικών ομάδων του Ισραήλ αποτελεί ασφαλέστερο δείκτη πολιτικής τοποθέτησης από τον παραδοσιακό διαχωρισμό Αριστεράς και Δεξιάς. Σε γενικές γραμμές, το εκλογικό σώμα μπορεί να διακριθεί σε τρεις κατηγορίες: τους υπερορθόδοξους Εβραίους (Χαρεντίμ), τους εθνικοθρησκευτικούς ψηφοφόρους και τους κοσμικούς πολίτες.

Οι Χαρεντίμ αποτελούν μια ταχέως αναπτυσσόμενη δημογραφική ομάδα, με τον πληθυσμό στρατεύσιμης ηλικίας να διπλασιάζεται περίπου κάθε είκοσι χρόνια. Παράλληλα, υπάρχει η εθνικοθρησκευτική εκλογική βάση, γνωστή ως «Θρησκευτικοί Σιωνιστές» ή «πλεκτά κιπά», που θεωρεί πως η διεκδίκηση της Γης του Ισραήλ συνιστά θρησκευτικό δικαίωμα και, ταυτόχρονα, ουσιώδες στοιχείο της εβραϊκής κρατικής υπόστασης.

Απέναντί τους βρίσκεται μια κυρίως αστική, μορφωμένη και κοσμική ελίτ, η οποία αντιλαμβάνεται την εβραϊκή ταυτότητα πρωτίστως ως πολιτισμική έννοια και το κράτος του Ισραήλ ως ιστορική αναγκαιότητα, αντίστοιχη με εκείνη άλλων εθνικών κρατών. Οι κοσμικοί Εβραίοι δεν συγκροτούν ενιαίο πολιτικό στρατόπεδο. Προέρχονται από ευρωπαϊκές, αμερικανικές, αργεντίνικες ή μετασοβιετικές κοινότητες της Δεξιάς και της Αριστεράς. Οπως επισημαίνει ο πρώην βουλευτής της Κνεσέτ Μοσί Ραζ, «στη σημερινή Δεξιά, όποιος αντιτίθεται στον Νετανιάχου χαρακτηρίζεται αυτομάτως αριστερός». Οι δημοσκοπήσεις επιβεβαιώνουν ότι οι θρησκευόμενοι και οι εθνικοθρησκευτικοί ψηφοφόροι συσπειρώνονται γύρω από τον κυβερνητικό συνασπισμό, ενώ οι περισσότερο κοσμικές ομάδες τείνουν να στηρίζουν την αντιπολίτευση.

Στην πράξη, καμία κυβέρνηση δεν ανήκει αμιγώς σ’ ένα πολιτισμικό ρεύμα. Στην παρούσα συγκυρία, ο καθοριστικός παράγοντας είναι η ασφάλεια. Πρόκειται για τις πρώτες εκλογές μετά τις επιθέσεις της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου 2023, ένα γεγονός που τραυμάτισε βαθιά την ισραηλινή κοινωνία λόγω του αριθμού των θυμάτων, της ομηρείας εκατοντάδων ανθρώπων και της βιαιότητας των επιθέσεων. Το συλλογικό αυτό τραύμα κλόνισε την πίστη της ισραηλινής κοινωνίας στη δυνατότητα μιας λύσης μέσω διαπραγμάτευσης, τροφοδοτώντας τις συνθήκες για περαιτέρω βία.

Πολιτικά, η εξέλιξη αυτή έχει τουλάχιστον δύο σημαντικές συνέπειες για τις εκλογές του Οκτωβρίου.

Πρώτον, καμία πολιτική δύναμη δεν μπορεί ν’ αναλάβει την ευθύνη σχηματισμού κυβέρνησης που θα συμπεριλαμβάνει τη στήριξη αραβικών κομμάτων. Η αραβοϊσραηλινή Κοινή Λίστα (Joint List) είχε κατά καιρούς παράσχει κοινοβουλευτική στήριξη σε προοδευτικότερες κυβερνήσεις, μεταξύ άλλων και στην κυβέρνηση του Γιτζάκ Ράμπιν το 1992. Η τελευταία φορά που αραβικό κόμμα στήριξε κυβερνητικό συνασπισμό ήταν το 2021. Σήμερα, τα αραβικά κόμματα συγκεντρώνουν δημοσκοπικά περί το 12%-13% συνολικά. Το ισλαμιστικό κόμμα Ραάμ (Ra’am) κινείται μεταξύ 5% και 6%, ενώ η πιο κοσμική Κοινή Λίστα μεταξύ 7% και 8%. Στις 24 Σεπτεμβρίου, η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή του Ισραήλ αποφάσισε τον αποκλεισμό και των δύο αραβικών σχηματισμών από την εκλογική διαδικασία, με το Ανώτατο Δικαστήριο να αναμένεται να αποφανθεί οριστικά επί του ζητήματος. Οι κατηγορίες αφορούν αμφισβήτηση του δικαιώματος ύπαρξης του κράτους του Ισραήλ, κάτι που οι υποψήφιοι των κομμάτων αρνούνται.

Δεύτερον, η παρατεταμένη στρατιωτική κινητοποίηση έχει οξύνει τη σύγκρουση με τους Χαρεντίμ, οι οποίοι συχνά θεωρείται ότι δεν επωμίζονται το κοινωνικό και οικονομικό κόστος των πολέμων του Ισραήλ. Πολλοί από αυτούς εξαιρούνται από τη στρατιωτική θητεία, επικαλούμενοι θρησκευτικούς και εκπαιδευτικούς λόγους, ενώ ο διαχωρισμός των κοινοτήτων τους από την υπόλοιπη κοινωνία ενισχύει την εξάρτησή τους από το κράτος πρόνοιας.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου μπορεί να διατηρήσει την υποστήριξη των θρησκευόμενων εθνικιστών και των Χαρεντίμ, προσελκύοντας ταυτόχρονα επαρκή αριθμό κοσμικών ψηφοφόρων. Ο βασικός του αντίπαλος, Γκάντι Αϊζενκοτ, αντιμετωπίζει την ακριβώς αντίστροφη πρόκληση: πρέπει να διατηρήσει τον πυρήνα των κοσμικών υποστηρικτών του και συγχρόνως να διευρύνει την επιρροή του προς πιο θρησκευόμενα ακροατήρια.

Χαρακτηριστική είναι η τοποθέτηση συμβούλου επικοινωνίας του κινήματος εφέδρων «To the Flag», Adam Ittah, όταν υποστηρίζει ότι «πρέπει να πάψουμε να σκεφτόμαστε με όρους διαχείρισης της σύγκρουσης και να αποκτήσουμε ένα όραμα για το Ισραήλ». Η συζήτηση δεν αφορά πλέον μια πολιτική εθνικής άμυνας, αλλά πώς λειτουργεί μια κοινωνία σε διαρκή πολεμική κινητοποίηση.

Το πολιτικό σκηνικό

Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, το κόμμα του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, το Λικούντ (Likud), κινείται δημοσκοπικά λίγο πάνω από το όριο του 20%, σχεδόν ισόπαλο με το Γιασάρ (Yashar), έναν σχετικά νέο πολιτικό σχηματισμό που ιδρύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025 υπό την ηγεσία του πρώην αρχηγού του Γενικού Επιτελείου των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων (IDF) Γκάντι Αϊζενκοτ.

Ο κυβερνητικός συνασπισμός που έφερε και διατήρησε τον Νετανιάχου στην εξουσία στηρίζεται στους θρησκευτικούς εθνικιστές, τους Χαρεντίμ και σε ένα μικρότερο τμήμα των κοσμικών Ισραηλινών. Κεντρικό στοιχείο του κυβερνητικού αφηγήματος αποτελεί ο μεσσιανικός λόγος που προωθούν η Εβραϊκή Ισχύς (Otzma Yehudit) του υπουργού Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ και ο Θρησκευτικός Σιωνισμός (Tkuma) του υπουργού Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς. Αμφότερα τα κόμματα της Ακρας Δεξιάς συγκεντρώνουν δημοσκοπικά ποσοστά μεταξύ 7% και 9%.

Ο Μπεν-Γκβιρ αντλεί κυρίως στήριξη από νεότερους εθνικοθρησκευτικούς ψηφοφόρους, από απλώς θρησκευόμενους έως υπερορθόδοξους Χαρεντίμ. Ο Σμότριτς απευθύνεται κυρίως στο πιο μαχητικό τμήμα του εποικιστικού κινήματος. Η ίδια εθνικιστική και θρησκευτική δεξαμενή εκπροσωπείται και από το Αμχά Ισραέλ (Amcha Israel), του απόστρατου ταξιάρχου Οφερ Βίντερ, που δημοσκοπικά καταγράφει περίπου 3%, ποσοστό επικίνδυνα κοντά στο εκλογικό όριο εισόδου στην Κνεσέτ.

Για να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ο Νετανιάχου χρειάζεται τη στήριξη των δύο κομμάτων των Χαρεντίμ, του Σας (Shas) και του Ενωμένου Ιουδαϊσμού της Τορά (United Torah Judaism), τα οποία συγκεντρώνουν επίσης μεταξύ 7% και 9%. Για χρόνια παρέμεναν πιστοί εταίροι των κυβερνήσεών του, με αντάλλαγμα τη διατήρηση των κοινωνικών παροχών και την ανοχή στις εκτεταμένες εξαιρέσεις από τη στρατιωτική θητεία. Η σημερινή πολιτική συγκυρία καθιστά αυτή τη συμφωνία δυσκολότερη. Τον Ιούλιο του 2025, η κυβέρνηση έχασε τη στήριξη των Χαρεντίμ, καθώς εμφανιζόταν περισσότερο αποφασισμένη να επιβάλει τη νομοθεσία περί στράτευσης. Ενόψει των εκλογών της 27ης Οκτωβρίου, ο Νετανιάχου υπόσχεται ακόμη αυστηρότερα μέτρα. Οι Χαρεντίμ διαμηνύουν ότι δεν μπορεί πλέον να θεωρεί δεδομένη τη στήριξή τους.

Ο Αϊζενκοτ εισήλθε στην πολιτική μέσω του κόμματος National Unity, πολιτικού απογόνου της συμμαχίας Blue & White του Μπένι Γκαντζ. Υπό τον Γκαντζ, το Blue & White λειτούργησε ως γέφυρα ανάμεσα σε κοσμικές και εθνικοθρησκευτικές τάσεις με κοινό παρονομαστή μια σκληρή αντίληψη σε ζητήματα εθνικής ασφάλειας. Στην εκλογική αναμέτρηση του 2026, το Γιασάρ φαίνεται να καταλαμβάνει ολοένα και περισσότερο αυτόν τον χώρο. Ο Αϊζενκοτ αντλεί πλέον στήριξη τόσο από κοσμικούς ψηφοφόρους όσο και από εθνικοθρησκευτικούς κύκλους, αναλαμβάνοντας ουσιαστικά τον διακομματικό ρόλο που χαρακτήριζε παλαιότερα το πολιτικό εγχείρημα του Γκαντζ.

Οι φυσικότεροι σύμμαχοι του Αϊζενκοτ στην αντιπαράθεση με τους Χαρεντίμ είναι πολιτικές δυνάμεις που συνδέονται περισσότερο με την κοσμική πολιτική, χωρίς να υστερούν σε διαπιστευτήρια ασφάλειας, όπως οι Αβίγκντορ Λίμπερμαν, Ναφτάλι Μπένετ, Γιαΐρ Λαπίντ και ενδεχομένως ο Βίντερ. Ο Λίμπερμαν ηγείται του κόμματος Ισραέλ Μπεϊτένου (Yisrael Beiteinu), το οποίο αντλεί στήριξη κυρίως από τους ρωσόφωνους κοσμικούς Ισραηλινούς, μια κοινότητα που αντιστοιχεί στο 12%-15% του πληθυσμού. Το κόμμα του κινείται σταθερά μεταξύ 7% και 9% εδώ και περισσότερο από τρεις μήνες.

Ο πρώην πρωθυπουργός Μπένετ κατέρχεται σε συμμαχία με τον Λαπίντ. Ο Μπένετ προσελκύει τη στήριξη του τεχνολογικού τομέα και των λεγόμενων «σύγχρονων Ορθόδοξων» Εβραίων, που περιλαμβάνει και ηγετικές προσωπικότητες του εποικιστικού κινήματος. Ο Λαπίντ απευθύνεται κυρίως στην κοσμική και εύπορη μεσαία τάξη ευρωπαϊκής καταγωγής. Από κοινού συγκεντρώνουν ποσοστά μεταξύ 11% και 13%, αισθητά χαμηλότερα από την απήχηση που είχαν στο παρελθόν.

Του κόμματος που κληρονομεί την πολιτική παράδοση της ισραηλινής Αριστεράς, μέσα από τη συγχώνευση των Labour και Meretz, ηγείται ο Γιαΐρ Γκολάν και καταγράφει ποσοστά μεταξύ 8% και 10%. Η προσέγγισή του προς έναν ευρύτερο συνασπισμό της κοσμικής Δεξιάς δεν θα αποτελούσε ιστορική πρωτοτυπία. Ωστόσο, θα μπορούσε να στοιχίσει την υποστήριξη άλλων συνιστωσών, καθώς οι θέσεις του σε ζητήματα ασφάλειας αποκλίνουν από την κυρίαρχη άποψη.

Τελικά, οι πολιτικές συμμαχίες δεν είναι παρά στιγμιότυπα μιας συγκεκριμένης πολιτικής συγκυρίας. Σήμερα, ο Νετανιάχου διαπιστώνει ότι η εικόνα του αδιαμφισβήτητου εκφραστή της σκληρής γραμμής στα ζητήματα ασφάλειας αμφισβητείται όλο και περισσότερο. Η ιδιότητά του ως αδελφού του θρυλικού Γιόνι Νετανιάχου, που ηγήθηκε της επιχείρησης του Εντέμπε στην Ουγκάντα, τον βοήθησε πολιτικά επί δεκαετίες. Ωστόσο, η μακρά πολιτική του διαδρομή συνοδεύεται από επίμονες κατηγορίες περί διαφθοράς. Μέρος της πολιτικής του παρακαταθήκης είναι ότι ο διάδοχός του θα αναγκαστεί να κινηθεί εντός των παραμέτρων μιας πολιτικής ασφάλειας που ο ίδιος καθόρισε. Η εντολή που θα προκύψει από τις κάλπες της 27ης Οκτωβρίου δύσκολα θα περιλαμβάνει αναφορές είτε σε λύση δύο κρατών είτε σε ένα ενιαίο κράτος με ίσα δικαιώματα.

Ο Αϊζενκοτ διεκδικεί εντολή για μια αποφασιστική επαναδιαπραγμάτευση του κοινωνικού συμβολαίου με τους Χαρεντίμ, για την εξυπηρέτηση της ίδιας πολιτικής ασφάλειας. Ενα από τα κινήματα που ζητούν αυτή την αναθεώρηση του υφιστάμενου καθεστώτος είναι το El HaDegel («To the Flag»), μια οργάνωση εφέδρων που εξέτασε ακόμη και το ενδεχόμενο καθόδου στις εκλογές ως πολιτικό κόμμα. Ο πολιτικός σύμβουλος του κινήματος, ο 43χρονος έφεδρος ταγματάρχης της Διοίκησης Εσωτερικού Μετώπου των IDF, Adam Ittah, υποστηρίζει ότι «περίπου το 80% των πολιτών θα προτιμούσε μια μορφή ενωμένης κυβέρνησης με ισχυρό κέντρο, η οποία δεν θα εξαρτάται από ακραίες πολιτικές δυνάμεις». Το τι συνιστά ακρότητα, όμως, πρέπει να γίνει αντιληπτό στα πλαίσια μιας πολύ διαφορετικής ισραηλινής πολιτικής πραγματικότητας.

Το εκλογικό πλαίσιο της διαπραγμάτευσης

Ο μαγικός αριθμός για τον σχηματισμό κυβέρνησης είναι οι 61 έδρες σε ένα κοινοβούλιο 120 εδρών, την Κνεσέτ. Οσο μικρότερη είναι η κοινοβουλευτική πλειοψηφία, τόσο μεγαλύτερη είναι η επιρροή των μικρών κομμάτων. Παρότι κάθε πολιτική δύναμη οφείλει να διαθέτει διακριτή ταυτότητα και πολιτικές θέσεις, ένα κόμμα με κυβερνητικές φιλοδοξίες οφείλει να επιδεικνύει προθυμία για συμβιβασμούς.

Στην εκλογική αναμέτρηση της 27ης Οκτωβρίου συμμετέχουν 38 κόμματα. Η εξασφάλιση κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας παραμένει συνεπώς σύνθετη υπόθεση. Για τους σκοπούς της κατανομής εδρών, ολόκληρη η χώρα αποτελεί μία ενιαία εκλογική περιφέρεια, ενώ το εκλογικό όριο εισόδου στην Κνεσέτ ανέρχεται στο 3,25%. Σε αντίθεση με χώρες όπως η Ελλάδα, το ισραηλινό σύστημα αποτελεί μία από τις καθαρότερες μορφές απλής αναλογικής, καθώς δεν προβλέπει μπόνους εδρών για το πρώτο κόμμα.

Δεδομένου ότι το Ισραήλ δεν έχει ποτέ κυβερνηθεί από μονοκομματική κυβέρνηση, το κρίσιμο ερώτημα είναι σε ποιον βαθμό τα μεγαλύτερα κόμματα είναι διατεθειμένα να συνεργαστούν με ακραίες πολιτικές δυνάμεις προκειμένου να εξασφαλίσουν κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Τι συνιστά άκρο; Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις στο Ισραήλ αφορούν λιγότερο ανταγωνιστικά κοινωνικοοικονομικά οράματα και περισσότερο τη στάση έναντι της θρησκευτικής ταυτότητας του κράτους σε μια βαθιά στρατιωτικοποιημένη κοινωνία.

Οι δημοσκοπήσεις υποδεικνύουν ότι αρκετοί σχηματισμοί ενδέχεται να μην ξεπεράσουν το εκλογικό όριο και να μείνουν εκτός κοινοβουλίου, γεγονός που έμμεσα ενισχύει τις πιθανότητες των μεγαλύτερων κομμάτων να συγκροτήσουν κυβερνητικό συνασπισμό. Στις εκλογές του 2022 σχεδόν το 9% των ψήφων κατέληξε σε κόμματα που δεν εκπροσωπήθηκαν στην Κνεσέτ. Το ποσοστό αυτό ενδέχεται να διπλασιαστεί το 2026, ιδίως εάν τα αραβικά κόμματα αποκλειστούν από την εκλογική διαδικασία της 27ης Οκτωβρίου.

Συναίνεση και προσωποποίηση

Δεδομένης της κεντρικής σημασίας που έχουν τα ζητήματα ταυτότητας και όχι οι πολιτικές διαφορές σε αυτή την εκλογική αναμέτρηση, η πολιτική αντιπαράθεση αποκτά ολοένα και πιο προσωπικά χαρακτηριστικά. Για την αντιπολίτευση, η αποδόμηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου αποτελεί βασικό στοιχείο της προεκλογικής εκστρατείας. Ο ισραηλινός πρωθυπουργός βρίσκεται αντιμέτωπος με συνεχείς κατηγορίες διαφθοράς από το 2020. Στην προσπάθειά του να αμυνθεί πολιτικά, αμφισβήτησε την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, φέρνοντας στο προσκήνιο μια ευρύτερη συζήτηση για τους θεσμικούς ελέγχους και τις ισορροπίες που επέτρεπαν στο Ισραήλ να προβάλλεται ως η μοναδική πλήρως λειτουργική δημοκρατία της Μέσης Ανατολής.

Η τεχνητή νοημοσύνη διαδραματίζει έναν ολοένα και πιο σκοτεινό ρόλο στην αμφισβήτηση της προσωπικής ακεραιότητας των υποψηφίων. Ο Νετανιάχου και το Λικούντ δέχθηκαν έντονη κριτική μετά τη δημοσιοποίηση προεκλογικού βίντεο που δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και στόχευε τον Γκάντι Αϊζενκοτ. Στο βίντεο, ο Αϊζενκοτ εμφανίζεται να τρέχει προς έναν νεαρό άνδρα που παρουσιάζεται ως σύμβολο εθνικής ενότητας. Την τελευταία στιγμή, όμως, στρέφεται προς τον ηγέτη του Ραάμ (Ra’am), Μανσούρ Αμπάς, αφήνοντας να εννοηθεί ότι είναι πρόθυμος να συνεργαστεί με αραβικό κόμμα. Πολλοί παρατηρητές επισήμαναν ότι ο νεαρός του βίντεο έμοιαζε εντυπωσιακά με τον γιο του Αϊζενκοτ, Γκαλ, ο οποίος σκοτώθηκε υπηρετώντας στις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις στη Γάζα. Η ομοιότητα προκάλεσε κύμα αντιδράσεων, με επικριτές να κατηγορούν το Λικούντ ότι εκμεταλλεύθηκε πολιτικά τον πόνο μιας οικογένειας που έχασε παιδί στον πόλεμο.

Τα ζητήματα ασφάλειας κατέχουν κεντρική θέση στην προεκλογική συζήτηση, όχι όμως ως βασική διαχωριστική γραμμή. Οπως παρατηρεί ο Mossi Raz, η κριτική στην πολιτική που ακολουθείται στη Γάζα είναι εξαιρετικά σπάνια μεταξύ των εβραίων Ισραηλινών, ενώ συχνότερη είναι η κριτική στη βία των εποίκων, αν και η δημόσια διατύπωσή της εξακολουθεί να θεωρείται πολιτικά και κοινωνικά δύσκολη. Το όραμα της λύσης δύο κρατών διαθέτει σήμερα ελάχιστη έως μηδαμινή στήριξη στο κυρίαρχο πολιτικό φάσμα του Ισραήλ.

Αντίστοιχα, ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ατομικών ελευθεριών, όπως αυτά που επισημαίνει η αμερικανική οργάνωση Freedom House για τη Δυτική Οχθη, περιθωριοποιούνται μπροστά στις επιταγές της ασφάλειας. Ζητήματα όπως η ελευθερία του συνέρχεσθαι, της έκφρασης, της πολιτικής συμμετοχής, η προσωπική αυτονομία και το κράτος δικαίου υποχωρούν στη δημόσια συζήτηση έναντι των προτεραιοτήτων της εθνικής ασφάλειας.

Ακόμη και η πολιτική του εποικισμού δεν λειτουργεί ως αξιόπιστο κριτήριο διάκρισης μεταξύ των βασικών πολιτικών στρατοπέδων. Σύμφωνα με τους «Financial Times», η κυβέρνηση Νετανιάχου έχει εγκρίνει 102 νέους οικισμούς, σχεδόν διπλασιάζοντας τους 127 που προϋπήρχαν. Παράλληλα, προσωπικότητες όπως ο Ofer Winter του Αμχά Ισραέλ (Amcha Israel) υποστηρίζουν την «εθελοντική μετανάστευση» των Παλαιστινίων από τη Γάζα. Αν και ο Αϊζενκοτ αντιτίθεται σε μια ανεξέλεγκτη επέκταση του εποικισμού, τάσσεται υπέρ της διατήρησης ισραηλινού ελέγχου ασφαλείας στην Κοιλάδα του Ιορδάνη. Η κυρίαρχη άποψη στο ισραηλινό πολιτικό σύστημα παραμένει σαφής: το Ισραήλ δεν πρέπει να στηρίζεται σε παλαιστινιακές εγγυήσεις ασφαλείας και οφείλει να διατηρήσει δημογραφική υπεροχή σε περιοχές που οι Συμφωνίες του Οσλο προέβλεπαν ως τμήμα μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους.

Πιο αποδεκτό πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης αποτελεί το ζήτημα της αποτελεσματικότητας. Σήμερα βρίσκεται σε εξέλιξη μια συζήτηση σχετικά με το ποιος πρέπει να αναλάβει τη διερεύνηση των αποτυχιών ασφαλείας που κατέστησαν δυνατή την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου. Η κυβέρνηση προκρίνει μια κοινοβουλευτική έρευνα που θα αποδώσει κυρίως επιχειρησιακές ευθύνες. Η αντιπολίτευση, αντίθετα, ζητεί μια διαδικασία υπό την ευθύνη των υπηρεσιών ασφαλείας και των εισαγγελικών αρχών, ώστε να διερευνηθούν και πολιτικές ευθύνες.

Οι δύο αυτές προσεγγίσεις αντανακλούν διαφορετικές αντιλήψεις περί λογοδοσίας και εμπιστοσύνης στους θεσμούς, παραμένουν όμως ενταγμένες στο ίδιο πλαίσιο προτεραιοτήτων. Η επιχειρησιακή προσέγγιση εστιάζει στο πώς η Χαμάς κατάφερε να αιφνιδιάσει το Ισραήλ. Η πολιτική προσέγγιση διερευνά γιατί το κράτος ανέχθηκε ή ακόμη και ενίσχυσε την παρουσία της Χαμάς. Καμία από τις δύο οπτικές δεν θέτει στο επίκεντρο το ερώτημα γιατί η βία εξακολουθεί να αποτελεί το κυρίαρχο μέσο διαχείρισης της σύγκρουσης.