Γιατί η Γηραιά Ηπειρος θερμαίνεται πιο γρήγορα;

Ολόκληρος ο πλανήτης θερμαίνεται, καθώς τα αέρια που εκπέμπονται από την καύση ορυκτών καυσίμων παγιδεύουν μεγαλύτερη ποσότητα θερμότητας. Στην Ευρώπη, όμως, η άνοδος της θερμοκρασίας συντελείται με διπλάσιο ρυθμό σε σύγκριση με άλλες ηπείρους.

Ετσι, σήμερα η μέση θερμοκρασία είναι κατά 2,5 βαθμούς Κελσίου υψηλότερη σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή, έναντι 1,4 βαθμού παγκοσμίως. Η θερμοκρασία δε έχει ανέβει κατά 0,56 β. στην Ευρώπη από τα μέσα της δεκαετίας του ’90, έναντι 0,42 β. στη Βόρειο Αμερική, 0,36 στην Αφρική και 0,27 στη Νότια Αμερική.

Γιατί επηρεάζεται περισσότερο από την υπερθέρμανση η Ευρώπη;

Η Γη απαιτεί λιγότερη θερμότητα σε σύγκριση με τους αχανείς και βαθείς ωκεανούς για να θερμανθεί, έτσι σε όλες τις ηπείρους η θερμοκρασία αυξάνεται πιο γρήγορα σε σύγκριση με της θάλασσας. Ομως, η Ευρώπη είναι ιδιαιτέρως ευάλωτη για τέσσερις λόγους: τη μεταβολή των καιρικών τάσεων, την εγγύτητά της στην Αρκτική, τη μείωση των χιονοπτώσεων και τον περιορισμό της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Πώς έχουν αλλάξει οι καιρικές τάσεις στην Ευρώπη;

Οι μεταβολές στον τρόπο με τον οποίο η ατμόσφαιρα κινείται πάνω από την Ευρώπη έχουν οδηγήσει σε πιο συχνούς και πιο έντονους καύσωνες το καλοκαίρι, καθώς και στη δημιουργία «θερμικών θόλων».

Αυτό μπορεί να είναι συνέπεια και των μεταβολών που υφίσταται ο αεροχείμαρρος, ένα ρεύμα ισχυρών ανέμων στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας που έχει έντονη επίδραση στον καιρό της Ευρώπης και επηρεάζεται ο ίδιος από την άνοδο της θερμοκρασίας.

Γιατί είναι σημαντική η Αρκτική;

Πρόκειται για την ταχύτερα θερμαινόμενη περιοχή του πλανήτη. Η αιτία είναι ότι το πολικό στρώμα πάγων, που συνήθως αντανακλά το μεγαλύτερο μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας πίσω στο Διάστημα, λιώνει γρήγορα. Ως συνέπεια, ο πιο σκοτεινός ωκεανός που εκτίθεται απορροφά πολύ μεγαλύτερες ποσότητες θερμότητας, η οποία με τη σειρά της οδηγεί σε ταχύτερο λιώσιμο πάγων, δημιουργώντας ένα αέναο κύκλο. Καθώς σημαντικό μέρος της Ευρώπης βρίσκεται εγγύτερα στην Αρκτική, οι θερμοκρασίες αυξάνουν και εκεί πιο γρήγορα.

Τι ισχύει για τις χιονοπτώσεις;

Στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης σημειώνονταν στο παρελθόν χιονοπτώσεις κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Οπως συνέβαινε δε και με τους πάγους της Αρκτικής, το χιόνι αντανακλούσε την ηλιακή ακτινοβολία και διατηρούσε πιο ψυχρή την ήπειρο. Η κλιματική κρίση, όμως, έχει περιορίσει τις χιονοπτώσεις. Τον Μάρτιο του 2025, η έκταση που καλυπτόταν από χιόνι ήταν περίπου 1,3 εκατ. τετραγωνικά χιλιόμετρα, κατά 31% μικρότερη από την μέσο όρο της περιόδου 1991-2020. Η χιονοκάλυψη ήταν η τρίτη μικρότερη από το 1983, όταν ξεκίνησαν να τηρούνται σχετικά αρχεία.

Γιατί επηρεάζει τη θερμοκρασία η μείωση της ρύπανσης;

Η ατμοσφαιρική ρύπανση σκοτώνει εκατομμύρια ανθρώπους στον κόσμο κάθε χρόνο, έτσι οι επιδόσεις της Ευρώπης στη μείωσή της τις τελευταίες δεκαετίες συνιστούν αναμφίβολα μια καλή εξέλιξη. Ωστόσο, ο καθαρότερος αέρας επιταχύνει και τις επιπτώσεις της ανόδου του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Η αιτία είναι πως τα μικροσωματίδια μπορούν να αντανακλούν τις αχτίδες του ήλιου, είτε απευθείας είτε μέσω του σχηματισμού νεφών, αποτρέποντας τη θερμότητα από το να φτάσει στην επιφάνεια της γης. Λιγότερα σωματίδια, λοιπόν, σημαίνει μικρότερο ποσοστό αντανάκλασης και περισσότερη θερμότητα που εγκλωβίζεται από τα αέρια του θερμοκηπίου.

Πόσο σημαντικός είναι καθένας από τους τέσσερις παράγοντες;

Η σύντομη απάντηση είναι πως οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη, έχουν όμως στόχο να κάνουν μια εκτίμηση το επόμενο έτος.