Οκτώ χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την τραγωδία στο Μάτι, το 2018. Για τους συγγενείς των 104 καταγεγραμμένων θυμάτων, όπως και για τους δεκάδες εγκαυματίες, οι σωματικές και ψυχικές πληγές που άνοιξαν εκείνη την ημέρα του Ιουλίου δεν έχουν κλείσει ακόμα. Τη Δευτέρα, ο Σύλλογος Συγγενών Θανόντων και Εγκαυματιών της 23ης Ιουλίου στην Ανατολική Αττική κατέθεσε στην Εισαγγελία του Αρείου Πάγου αίτημα διερεύνησης νέων κρίσιμων στοιχείων αναφορικά με ομαδικό τάφο στο Κοιμητήριο της Νέας Μάκρης και τη διαχείριση των θυμάτων της τραγωδίας. «Εφόσον δεν έγινε από τις αρμόδιες Αρχές, τους ζητάμε εμείς με δικό μας επίσημο αίτημα να γίνει αυτή η διερεύνηση», λέει στα «ΝΕΑ» η Κάλλι Αναγνώστου, πρόεδρος του Συλλόγου, η οποία κάνει λόγο για 16 αταυτοποίητα θύματα.
Η ύπαρξη του συγκεκριμένου τάφου – βρίσκεται σε απόσταση περίπου τεσσάρων χιλιομέτρων από το Μάτι – είναι γνωστή ήδη από τα πρώτα χρόνια μετά την πυρκαγιά. Από τον Οκτώβριο του 2020 και έπειτα από σχετική καταγγελία, ο χώρος έχει μετατραπεί σε μνήμα και έχει τοποθετηθεί επιγραφή με το κείμενο «Και με το φως κάθε μέρας ρωτάμε… ΤΙ, ΠΩΣ κ ΓΙΑΤΙ. 23.7.2018».
Οπως αναφέρει ο Σύλλογος, όμως, δεν υπήρξε καμία πρωτοβουλία σχετικής διερεύνησης από τις αρμόδιες Αρχές. Αυτός είναι και ο λόγος που επιζώντες και συγγενείς θυμάτων, μέσω του Συλλόγου, έκαναν τη δική τους προσπάθεια. «Απευθυνθήκαμε οι ίδιοι σε υπηρεσίες από όπου θα μπορούσαμε να αντλήσουμε στοιχεία, και τα αντλήσαμε», λέει η Κ. Αναγνώστου. Αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού της Πυροσβεστικής, σε ιατροδικαστικές υπηρεσίες και στον Δήμο Μαραθώνα. Σύμφωνα με την ίδια, προσπάθησαν να καταθέσουν αυτά τα έγγραφα και στο Εφετείο κατά τη διάρκεια της δίκης, όμως, όταν είδαν ότι και στην τελική δικαστική απόφαση δεν υπάρχει κάποια σχετική αναφορά, αποφάσισαν να προχωρήσουν μόνοι τους τη διαδικασία.
Μεταξύ όσων ζητείται να διερευνηθούν είναι στοιχεία σχετικά με τον χώρο ομαδικής ταφής, στον οποίο φέρεται να έχουν ενταφιαστεί αταυτοποίητα ανθρώπινα υπολείμματα, πιθανά υπολείμματα ήδη ταυτοποιημένων θυμάτων, ζωικά κατάλοιπα και άλλα αντικείμενα.
Υπάρχουν περισσότεροι νεκροί;
Τα παραπάνω συνδέονται με το ενδεχόμενο ύπαρξης θυμάτων των οποίων η ταυτότητα παραμένει άγνωστη. «Από αυτά που καταλαβαίνουμε – χωρίς να είμαστε οι αρμόδιοι – αντιλαμβανόμαστε ότι μιλάμε περί τα 16 αταυτοποίητα θύματα», σημειώνει η πρόεδρος του Συλλόγου. Με άλλα λόγια, «δεν υπήρχε ποτέ ουσιαστική αναφορά στον πραγματικό αριθμό των νεκρών θυμάτων και των εγκαυματιών θυμάτων», κάτι που, σύμφωνα με την ίδια, εάν συνέβαινε, θα είχε συνέπειες και στη δικαστική απόφαση.
Προς την ίδια κατεύθυνση κινείται και το δεύτερο από τα αιτήματα του Συλλόγου προς την Εισαγγελία του Αρείου Πάγου που έχει να κάνει με «σορό γυναίκας που εντοπίστηκε στη θάλασσα μετά την πυρκαγιά, μεταφέρθηκε στο νεκροτομείο Σχιστού και ενταφιάστηκε μετά την πάροδο σημαντικού χρονικού διαστήματος», όπως αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση. «Δεν υπάρχει γνώση αν έγινε οποιαδήποτε προσπάθεια ταυτοποίησής της ή αν έγινε οποιαδήποτε άλλη διαδικασία που να την αφορά», λέει από την πλευρά της η Αναγνώστου. «Και επίσης δεν έγινε ποτέ καταγραφή της στα θύματα της πυρκαγιάς, παρότι, σύμφωνα με γνώση που έχει προκύψει από νεκροψία που είχε γίνει, έφερε εγκαύματα, αλλά η αιτία του θανάτου ήταν ο πνιγμός», προσθέτει η ίδια.
Οπως τονίζει ο Σύλλογος, πρόκειται για ζητήματα που είναι πολύ σοβαρά, τόσο πρακτικά όσο και ηθικά, και που έχουν αντίκτυπο και στα ήδη ταυτοποιημένα θύματα. «Κατά τη διάρκεια των ποινικών διαδικασιών σε καταθέσεις συγγενών – μαρτύρων έχει γίνει αναφορά σε λάθος ταυτοποιήσεις, όπου ζητήθηκε νύχτα να αλλαχθούν οι σοροί. Υπάρχει ανησυχία από μεριάς συγγενών σχετικά με το αν έχουν θάψει τους ανθρώπους τους. Τα φέρετρα που παρέλαβαν ήταν σφραγισμένα», υπογραμμίζει η Κ. Αναγνώστου.
«Το κράτος εθελοτυφλεί»
Οκτώ χρόνια μετά την ανείπωτη τραγωδία, οι άνθρωποι της Ανατολικής Αττικής που έχασαν τους οικείους τους ή τραυματίστηκαν στη φωτιά νιώθουν μισοί. «Ο πόνος της απώλειας, των εγκαυμάτων που κουβαλάμε και των βιωμάτων που έχουμε δεν μας επιτρέπει να ηρεμούμε», λέει η Κ. Αναγνώστου, εγκαυματίας και η ίδια. Θεωρούν ότι το σύνολο των ποινικών και γραφειοκρατικών διαδικασιών στις οποίες κλήθηκαν να εμπλακούν «κατακρεουργεί την αλήθεια τους».
«Κληθήκαμε να λειτουργήσουμε σαν ερευνητές και σαν νομικοί οι ίδιοι για να φέρουμε όλα τα δεδομένα στις αρμόδιες Αρχές και φορείς γιατί οι ίδιοι δυστυχώς, όπως φαίνεται, μάλλον εθελοτυφλούν και έχουν κλειστά τα αφτιά τους», συμπληρώνει η Κ. Αναγνώστου.
Τα λόγια της αυτά μοιάζουν με αντίστοιχα λόγια συγγενών θυμάτων και επιζώντων άλλων τραγωδιών που έχουν σημαδέψει τη χώρα τα τελευταία χρόνια. «Αν δεν αναγνωριστούν τα λάθη και οι ευθύνες, δεν θα υπάρξει ποτέ αλλαγή. Γνωρίζω πώς είναι να καίγεσαι, να ανοίγει το σώμα σου, να μην έχεις αναπνοή, να πεθαίνεις. Δεν μπορώ να διανοηθώ ότι με τον ίδιο τρόπο μπορεί να χαθούν άλλοι άνθρωποι. Δεν μπορώ να διανοηθώ ότι θα υπάρξει άλλος άνθρωπος που θα υποφέρει όλα αυτά και που θα ζει με τις εικόνες, με τις μυρωδιές, με τα ουρλιαχτά που βιώσαμε και που βιώνουμε ακόμα γιατί παίζει συνεχώς στο κεφάλι μας και στην ψυχή μας με κάθε τρόπο. Είναι ευθύνη όλων μας να μην ξανασυμβεί», καταλήγει συγκινημένη.
Εκδηλώσεις μνήμης ανήμερα την τραγωδία
Μια σειρά εκδηλώσεων προγραμματίζει για σήμερα ο Σύλλογος Συγγενών Θανόντων και Εγκαυματιών της 23ης Ιουλίου στην Ανατολική Αττική. Ειδικότερα, στις 19.00 θα τελεστεί τρισάγιο στο μνημείο των θυμάτων στον Ιερό Ναό Αγίου Ιωάννη Προδρόμου Νέου Βουτζά και θα ακολουθήσει Προσκλητήριο των νεκρών. Επειτα, επιζώντες, συγγενείς θυμάτων και απλοί πολίτες θα πάνε προς το Μάτι. Η κεντρική εκδήλωση που διοργανώνει ο Σύλλογος θα ξεκινήσει στις 20.30, μαζί με τρισάγιο που θα τελεστεί στον Ναυτικό Αθλητικό Ομιλο στο Μάτι. Τέλος, στις 21.15 θα υπάρξει πεζή πορεία προς την Αργυρά Ακτή.
