Στις αρχές Ιουνίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το Πακέτο Τεχνολογικής Κυριαρχίας, μια νέα πολιτική ατζέντα που έχει σχεδιαστεί για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης μέσω επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη, την εγχώρια κατασκευή ημιαγωγών, τις υποδομές cloud και το λογισμικό ανοιχτού κώδικα. Αν και φιλόδοξο, το πακέτο δεν είναι αρκετό. Για να διασφαλιστεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη και οι ψηφιακές τεχνολογίες προωθούν τα οικονομικά και τα συμφέροντα ασφαλείας της Ευρωπαϊκής Ενωσης, απαιτείται η αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών της κυριαρχίας των Big Tech στην ψηφιακή οικονομία της Ευρώπης.
Σήμερα, περίπου το 80% των ψηφιακών τεχνολογιών του μπλοκ εισάγεται κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, το σχέδιο της Επιτροπής είναι απίθανο να μεταβάλει αυτή την ισορροπία. Τρεις αμερικανικές εταιρείες – η Amazon, η Google και η Microsoft – ελέγχουν επί του παρόντος το 70% της αγοράς cloud της Ευρώπης, ενώ η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης κυριαρχείται από μια χούφτα αμερικανικών εταιρειών αξίας τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Τα καλά νέα είναι ότι η Ευρώπη διαθέτει ήδη πολλά από τα εργαλεία που χρειάζεται για να αλλάξει τις συνθήκες. Ο Νόμος περί Ψηφιακών Αγορών (DMA) της ΕΕ, για παράδειγμα, απαγορεύει στις πλατφόρμες ελέγχου να εμπλέκονται σε αθέμιτες πρακτικές που πνίγουν τον ανταγωνισμό από τους Ευρωπαίους καινοτόμους.
Ο έλεγχος των συγχωνεύσεων είναι ένα άλλο λίγο χρησιμοποιημένο μέσο. Κράτη-μέλη της ΕΕ – και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή – θα πρέπει να ελέγξουν τις εξαγορές που κινδυνεύουν να απορροφήσουν τις πιο πολλά υποσχόμενες εταιρείες τεχνολογίας της Ευρώπης. Πέρυσι, η Apple φέρεται να εξέτασε το ενδεχόμενο εξαγοράς της γαλλικής νεοσύστατης εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης Mistral. Αν και η συμφωνία δεν υλοποιήθηκε ποτέ, χρησίμευσε ως υπενθύμιση ότι η ΕΕ πρέπει να είναι έτοιμη να παρέμβει όταν οι εξαγορές απειλούν όχι μόνο τον ανταγωνισμό αλλά και την τεχνολογική της κυριαρχία.
Ταυτόχρονα, το ίδιο το Πακέτο Τεχνολογικής Κυριαρχίας θα πρέπει να είναι πιο φιλόδοξο. Κρίσιμο είναι ότι η Ευρώπη θα πρέπει επίσης να έχει την αυτοπεποίθηση να ακολουθήσει μια διαφορετική πορεία καινοτομίας από το εξαιρετικά συγκεντρωτικό και απαιτητικό σε πόρους μοντέλο της Silicon Valley.
Αντίθετα, η ΕΕ θα πρέπει να επενδύσει περισσότερο σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη η οποία στοχεύει στον σχεδιασμό συστημάτων που μεγιστοποιούν τον αντίκτυπο, ελαχιστοποιώντας παράλληλα τις υπολογιστικές και ενεργειακές απαιτήσεις. Αντί να μιμείται απλώς το αμερικανικό μοντέλο, η Ευρώπη πρέπει να αναπτύξει τεχνολογίες που δημιουργούν οικονομική αξία, βελτιώνουν τη ζωή των πολιτών και ευθυγραμμίζονται με τους στόχους βιωσιμότητας.
Το Πακέτο Τεχνολογικής Κυριαρχίας σηματοδοτεί μια ευπρόσδεκτη μετατόπιση στην προσέγγιση της ΕΕ. Αλλά χωρίς εξίσου φιλόδοξες προσπάθειες για τον περιορισμό της συγκέντρωσης της αγοράς και την άρση της κυριαρχίας των Big Tech στην ψηφιακή οικονομία της Ευρώπης, είναι καταδικασμένο να αποτύχει.
Ο Γιώργος Βέρντι είναι επικεφαλής πολιτικής στο Open Markets Institute Europe
