Εξωτερικά το αγροτόσπιτο με τα κόκκινα τούβλα ανάμεσα στα χωράφια του ανατολικού Σάσεξ στη Βρετανία δεν αφήνει στον περαστικό ούτε την ελάχιστη υποψία για την ιστορία του.
Ακόμη και όποιος βρεθεί στην κουζίνα που κοσμείται με ένα κεραμικό πρόσωπο διά χειρός Πικάσο, δεν μπορεί να φανταστεί πως επρόκειτο για το βασίλειο της Λι Μίλερ: του κοριτσιού από τη Νέα Υόρκη που έγινε εξώφυλλο της «Vogue», συνδέθηκε ερωτικά και καλλιτεχνικά με τον Μαν Ρέι, εξελίχθηκε σε φωτογράφο μόδας και στη συνέχεια σε πολεμική ανταποκρίτρια, απαθανατίζοντας τους βομβαρδισμούς του Λονδίνου αλλά και τη φρίκη των στρατοπέδων συγκέντρωσης του Μπούχενβαλντ και του Νταχάου. Είναι εκείνη που εγκαταστάθηκε μετά την απελευθέρωση του Μονάχου προσωρινά στο διαμέρισμα του Αδόλφου Χίτλερ και έκανε μπάνιο στην μπανιέρα του, όπως αποκαλύπτει και το διάσημο φωτογραφικό στιγμιότυπο.
Και τώρα, 49 χρόνια μετά τον θάνατο της Μίλερ από καρκίνο, το φορτωμένο με μνήμες σπίτι – από το οποίο πέρασαν από τον Μαξ Ερνστ έως τον Χένρι Μουρ και από τον Ζοάν Μιρό έως τον Μαν Ρέι, τη Λεονόρα Κάρινγκτον και τον Πάμπλο Πικάσο – αποκτά τη μορφή κοινωφελούς ιδρύματος.
Το «Σπίτι των σουρεαλιστών», το Farleys House & Gallery – το οποίο αποτελεί έδρα του αρχείου της Μίλερ από το 1984 – έχει πλέον αποστολή να διαφυλάξει την κληρονομιά της και του συζύγου της, ιστορικού τέχνης και κορυφαία μορφή του βρετανικού σουρεαλισμού, Ρόλαντ Πενρόουζ (και συγγραφέα του εγχειριδίου παραλλαγής της βρετανικής Εθνοφρουράς κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο) και να παραμείνει ανοιχτό για τις επόμενες γενιές.
Γι’ αυτό και ο 78χρονος μοναχογιός του ζεύγους, Αντονι Πενρόουζ, αποφάσισε να παραχωρήσει οριστικά το οικογενειακό σπίτι σε κοινωφελές ίδρυμα για να εξασφαλίσει τη διάσωσή του. Και πλέον ως σπίτι-μουσείο θα αποτελεί χώρο τέχνης και γλυπτικής, αλλά και ζωντανή μαρτυρία του χώρου όπου μέχρι και πριν από πέντε δεκαετίες τα αρνητικά των φωτογραφιών της, τα τυπώματα, τα χειρόγραφα και τα προσωπικά της αρχεία έμειναν ξεχασμένα σε κιβώτια στη σοφίτα.
Η καταγραφή των αντικειμένων του σπιτιού – από μια μεταλλική φόρμα για μπισκότα σε σχήμα γυναίκας μέχρι το περιεχόμενο του συρταριού όπου η Μίλερ συγκέντρωνε κάθε λογής μικροαντικείμενα – συνεχίζεται σχολαστικά, στα ντουλάπια της κουζίνας με εντυπωσιακά τιρκουάζ χερούλια, βρίσκονται ακόμη τα βάζα με τις μαρμελάδες και τις πίκλες που είχε παρασκευάσει η ίδια η Μίλερ – χαρακτηριστικό του πάθους της για κάθε γαστρονομικό πειραματισμό.
Η δαγκωνιά στον Πικάσο
Ο Αντονι Πενρόουζ, δεν θα είχε πάρει αυτή την απόφαση για το σπίτι που απέκτησαν οι γονείς του το 1949, αν δεν του χτυπούσαν διαρκώς την πόρτα θαυμαστές του έργου τους. Σήμερα πλέον μπορεί να υποδέχεται 144 άτομα την ημέρα, ενώ εκείνος, μιλώντας στους «Times», θυμάται τη γνωριμία του με τον Πάμπλο Πικάσο σε ηλικία τριών ετών, τη χαρακτηριστική μυρωδιά της κολόνιας του ανακατεμένη με τον καπνό από τα τσιγάρα Gauloises, αλλά και ένα ασυνήθιστο περιστατικό: Ο ζωγράφος προκάλεσε τον Αντονι να παίξουν ταυρομαχία. Ο Πικάσο υποδυόταν τον ταυρομάχο και ο μικρός τον ταύρο. Κάθε φορά που το παιδί όρμαγε καταπάνω του, ο Πικάσο τραβούσε την τελευταία στιγμή την κόκκινη κάπα και εκείνο έπεφτε πάνω στα έπιπλα. Υστερα από αρκετούς γύρους, ο εξοργισμένος μικρός δάγκωσε τον Πικάσο στο χέρι. Προς μεγάλη του έκπληξη τον δάγκωσε κι ο Πικάσο.
Το ζεύγος, που είχε ταξιδέψει στην Ελλάδα το 1938 καταγράφοντας φωτογραφικά τη διαδρομή τους, είχε και έναν λαχανόκηπο στο πλάι του σπιτιού του, για τη δημιουργία του οποίου η Μίλερ υπήρξε αδιαπραγμάτευτη καθώς, όπως λέει, ο γιος της είχε δει στο Νταχάου νεκρούς από την πείνα κι άλλους να λιμοκτονούν, εμπειρία που την οδήγησε να δώσει ιδιαίτερη σημασία στην τροφή, εξ ου και καλλιεργούσε, μεταξύ άλλων, πατάτες και καρότα, αλλά και σπαράγγια, αγκινάρες, σταφύλια και ροδάκινα.
