Η σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα και τα ελληνοτουρκικά

Η επικείμενη σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στην πρωτεύουσα της Τουρκίας φέρνει στο προσκήνιο τη Βορειοατλαντική Συμμαχία σε μια κρίσιμη καμπή της ιστορίας της.

Αυτή δεν σχετίζεται μόνον με την άνευ προηγουμένου κρίση στις διατλαντικές σχέσεις και τις κατά καιρούς απειλές του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ ότι θα αποσύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες από τη Συμμαχία. Συνδέεται και με την αποσταθεροποίηση του διεθνούς συστήματος ασφαλείας, του οποίου ακρογωνιαίος λίθος έχει υπάρξει το ΝΑΤΟ. Οι εξελίξεις στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή θα βαρύνουν στις συζητήσεις, όπως και το γεγονός ότι αυτές θα λάβουν χώρα σε μια χώρα-μέλος που εφάπτεται γεωγραφικώς προς αμφότερες τις εμπόλεμες ζώνες.

Η διοργάνωση της συνόδου στην Αγκυρα προσφέρει στην Τουρκία τη δυνατότητα να αναβαθμίσει το συμβολικό της κεφάλαιο εντός της Συμμαχίας, το οποίο είχε δεχθεί απανωτά πλήγματα κατά τα τελευταία έτη λόγω των αποκλινουσών θέσεών της όσον αφορά τους πολέμους στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, αλλά και του βέτο κατά της προσχωρήσεως της Σουηδίας και της Φινλανδίας.

Κρίσιμη, ωστόσο, για την αποτίμηση της συνόδου από τουρκικής πλευράς, θα είναι η συμμετοχή του προέδρου Τραμπ και η πιθανότητα να συνδεθεί αυτή με την άρση κάποιων από τις σοβούσες διαφορές στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, ιδιαιτέρως αυτές που αφορούν στην άρση των κωλυμάτων στην προμήθεια αμερικανικού στρατιωτικού εξοπλισμού από την Τουρκία.

Θα μπορούσε η Σύνοδος του ΝΑΤΟ να αποτελέσει ορόσημο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις; Η πείρα των τελευταίων ετών διδάσκει ότι η διαπροσωπική σχέση των ηγετών των δύο χωρών, Κυριάκου Μητσοτάκη και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έχει βελτιωθεί σε βαθμό ώστε να διευκολύνει την εξεύρεση συγκλίσεων ή και τη διαχείριση των παγίων διαφορών με τον πλέον ανώδυνο τρόπο για τα δύο μέρη. Μερικούς μήνες μετά την επίσκεψη Μητσοτάκη στην Αγκυρα τον Φεβρουάριο, μια νέα συνάντηση των δύο ηγετών στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ θα βοηθούσε όχι μόνον στην επιβεβαίωση των καλών διαπροσωπικών σχέσεων, αλλά και στην άρση πιθανών παρεξηγήσεων και την επιβεβαίωση της καλής λειτουργίας των διαύλων επικοινωνίας μεταξύ των δύο μερών.

Θα μπορούσε να διερευνηθεί το ενδεχόμενο κοινών πρωτοβουλιών για την προστασία της περιφερειακής ασφάλειας και σταθερότητος εν όψει των νέων δεδομένων στη Μέση Ανατολή και τον Εύξεινο Πόντο. Ως προς τα διμερή, μια συνάντηση θα μπορούσε να συμβάλει και στην άρση των όποιων παρεξηγήσεων ως προς τη φημολογουμένη τουρκική νομοθετική πρωτοβουλία σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες και το περιεχόμενό της.

Η συνάντηση θα μπορούσε να προσφέρει την ευκαιρία για ανακοινώσεις με την πιθανολογουμένη επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης και το νομικό της καθεστώς. Τόσο το ζήτημα της Θεολογικής Σχολής όσο και η διαφαινομένη άρση του αδιεξόδου για το Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου προσφέρουν περιθώρια για την ανάδειξη του Οικουμενικού Πατριαρχείου σε πυλώνα της ελληνοτουρκικής συνεργασίας.

Ο Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επικεφαλής του Προγράμματος Τουρκίας του ΕΛΙΑΜΕΠ