Διάσκεψη κορυφής με την Ελλάδα σε ρόλο-κλειδί

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (διάσκεψη κορυφής των ηγετών των κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης – ΕΕ) που πραγματοποιείται σήμερα στις Βρυξέλλες (οι εργασίες του άρχισαν χθες το απόγευμα) έρχεται μετά την υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν που τερματίζει τον επαχθή πόλεμο. Ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί μια νέα γεωπολιτική κατάσταση στη Μ. Ανατολή αλλά και σε παγκόσμια κλίμακα.

Μαζί με τις εξελίξεις στον πόλεμο της Ουκρανίας, τις αμφιλεγόμενες δραστηριότητες της Ρωσίας και τις εμπορικές σχέσεις με την Κίνα αποτελούν τα κύρια θέματα της εξωτερικής επικαιρότητας με τα οποία ασχολούνται οι ηγέτες για να προσδιορίσουν τον ρόλο της Ενωσης στη διεθνή σκηνή. Σε ό,τι αφορά τον πόλεμο στην Ουκρανία, η Ενωση θα επιδιώξει «ενεργότερη διπλωματία» με συμμετοχή στις διπλωματικές διεργασίες αλλά και ενδεχομένως με απευθείας επαφές με το Κρεμλίνο. Και για τον σκοπό αυτό ίσως ορισθεί ειδικός ευρωπαίος συνομιλητής με τη ρωσική ηγεσία.

Ωστόσο το θέμα που πάντοτε «βασανίζει» το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (όταν είναι στην ατζέντα του) είναι το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ), ο μακροχρόνιος δηλαδή προϋπολογισμός της Ενωσης. Το σημερινό Συμβούλιο έχει ένα νέο σχέδιο ΠΔΠ για την περίοδο 2028-2034 που παρουσιάζει η κυπριακή προεδρία. Και όπως πάντα η διαπραγμάτευση του ΠΔΠ διχάζει Βόρειους με Νότιους, φειδωλούς με δημοσιονομικά φιλόδοξους. Και όπως πάντα, στη διαπραγμάτευση αυτή του ΠΔΠ η Ελλάδα διαδραματίζει κεντρικό ρόλο επιδιώκοντας την ενίσχυση της γεωργικής πολιτικής και της διαρθρωτικής πολιτικής σύγκλισης και συνοχής. Και στην τρέχουσα διαπραγμάτευση μπορεί επίσης να παίξει καθοριστικό, συμβιβαστικό ρόλο και λόγω ελληνικής προεδρίας (β’ εξάμηνο 2027) που ως φαίνεται θα είναι η προεδρία που θα κλείσει τη διαπραγμάτευση. Αλλά και λόγω του γεγονότος ότι σήμερα είναι η χώρα που πέρα από τη συνοχή και γεωργία ενδιαφέρεται για την ανάπτυξη των νέων πολιτικών όπως της κοινής άμυνας, ανταγωνιστικότητας, ενέργειας κ.ά.

Σημαντικό ρόλο μπορεί να διαδραματίσει η Ελλάδα και στη διαχείριση της νέας κατάστασης στη Μ. Ανατολή με τη συμβολή, μεταξύ άλλων, του ελληνικού Ναυτικού στη διασφάλιση της ελευθερίας διέλευσης των Στενών του Ορμούζ.

Γενικότερα, σ’ ένα σημαντικό πακέτο θεμάτων (δυστυχώς όχι σε όλα) η Ελλάδα μπορεί τώρα να αναλάβει τον ρόλο προώθησης του «έντιμου διπλωματικού συμβιβασμού» (πρότυπο Eurogroup). Οπως π.χ. για το θέμα της διεύρυνσης της ΕΕ το οποίο είναι σταθερά στις εργασίες του Συμβουλίου. Μια προϋπόθεση για την ανάπτυξη του ρόλου αυτού είναι η ορθολογική διαχείριση του προβλήματος Τουρκία εντός ΕΕ με αποσαφήνιση των στρατηγικών στόχων της πολιτικής μας. Η ύπατη εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την εξωτερική πολιτική Κάγια Κάλας στην ενδιαφέρουσα χθεσινή συνέντευξή της στα «ΝΕΑ» τόνισε ότι «είναι σημαντικό να συνεργασθούμε με την Τουρκία».

Από την άλλη μεριά, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε σχετική έκθεσή του καταδίκασε τις πράξεις δημοκρατικής εκτροπής της Τουρκίας αλλά ταυτόχρονα αναγνώρισε ότι αποτελεί «χώρα-κλειδί για την Ενωση» και σημαντικό εταίρο. Τούτων όλων δοθέντων, η Ελλάδα θα πρέπει να εγκαταλείψει τα ανέξοδα βέτο και να κατανοήσει ότι με συγκεκριμένες αιρεσιμότητες η βαθύτερη πρόσδεση της Τουρκίας με την ΕΕ εξυπηρετεί τα ελληνικά και ευρωπαϊκά συμφέροντα, ιδιαίτερα μετά την κρίση/πόλεμο στο Ιράν.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ και μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του ΕΛΙΑΜΕΠ. Από τις εκδόσεις Ι. Σιδέρης κυκλοφορεί το νέο βιβλίο του με τίτλο «Πέρα από τα Στερεότυπα. Νέα Προοδευτική Εξωτερική και Ευρωπαϊκή Πολιτική».