Με ζωηρές τις εσωκομματικές κόντρες και χωρίς ουσιαστική αυτοκριτική, παρά μόνο με σκόρπιες φράσεις για «λάθη» που «έχουμε αναγνωρίσει», έπεσε η αυλαία του συνεδρίου της ΝΔ. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιβεβαίωσε από το Metropolitan Expo ότι κυρίαρχος στόχος του για το γαλάζιο τριήμερο ήταν να συσπειρώσει τον κομματικό μηχανισμό και να θέσει τη ΝΔ σε εκλογική τροχιά.
Από τη στιγμή βέβαια που εναγωνίως αναζητεί χαμένα ακροατήρια του 2023 δεν περιορίστηκε στα αναμενόμενα συνθήματα τόνωσης ηθικού (όπως το «πάμε, μην περιμένετε την προεκλογική περίοδο» και το «γίνετε η φωνή της ελπίδας»), αλλά έθεσε το πλαίσιο με το οποίο θέλει να διεκδικήσει τρίτη θητεία, σχηματοποιώντας ένα «τρίγωνο» με τις γενικές, προγραμματικές κατευθύνσεις: «στη βάση» η οικονομία και οι μεταρρυθμίσεις, «στην άλλη πλευρά» η εξωτερική πολιτική και η άμυνα, «στην τρίτη πλευρά» οι θεσμικές αλλαγές.
Τρεις καθαρές κινήσεις
Υπήρξαν μερικές καθαρές κινήσεις:
Πρώτον, επιχείρησε να ρίξει γέφυρες σε ακροατήρια πέραν του στενά κομματικού – «η κοινωνία έχει τέσσερα αιτήματα: σταθερότητα, συνοχή, συνέπεια, συνέχεια».
Δεύτερον, προσπάθησε να αποκρούσει τις εσωκομματικές επικρίσεις για «αφ’ υψηλού» κέντρο διακυβέρνησης – «συνθέτουμε απόψεις (…) πολλά που ακούστηκαν θα τα ενσωματώσουμε».
Τρίτον, κάρφωσε τους πολιτικούς αντιπάλους του σε χαμηλούς τόνους, χωρίς να κατονομάσει, αλλά εστιάζοντας στο ΠΑΣΟΚ και στον Αλέξη Τσίπρα («κάποιοι επιχειρούν να μας σύρουν στο χάος του 2015, άλλοι μένουν παγιδευμένοι στα ξύλινα συνθήματα του 1981») και επαναλαμβάνοντας τις βολές στα δεξιότερα με τον χαρακτηρισμό «πατριώτες του καναπέ».
Υπήρξαν και έμμεσα μηνύματα – κι αυτά δείχνουν ίσως περισσότερα για την τακτική και τις αγωνίες του Μητσοτάκη ως προς τη διαμόρφωση του σκηνικού στη μετασυνεδριακή και στην προεκλογική περίοδο.
Ορίζοντας εκλογών το 2027
Σε περίοδο εκλογολογίας με ανοιχτό ορίζοντα φθινοπώρου για κάλπες, όπως συζητούν ακόμα και οι νεοδημοκράτες, ο Μητσοτάκης αφενός ζήτησε πανστρατιά κηρύσσοντας μία μακρά προεκλογική περίοδο, αφετέρου προσδιόρισε ξανά την εθνική αναμέτρηση στο 2027 – με τη σκέψη τόσο στην αντιπολίτευση και στα νέα κόμματα που σπεύδουν σε θέση μάχης, όσο και στο εσωτερικό της ΝΔ. Διότι μπορεί τα σενάρια πρόωρων εκλογών να φέρνουν συγκράτηση των τόνων της εσωκομματικής κριτικής, ωστόσο απειλούν να λειτουργήσουν διαλυτικά για την κυβέρνηση, ανοίγοντας το εσωκομματικό παίγνιο. Ο Μητσοτάκης διαχώρισε τη δουλειά της κυβέρνησης και τη δουλειά του κόμματος και πολλοί ερμήνευσαν τον διαχωρισμό ως τράβηγμα αφτιού στους υπουργούς, στο φόντο του εσωκομματικού αναβρασμού.
Επιστροφή στο «χάος»
Η επαναφορά της λέξης «χάος» έγινε διά στόματος του Μητσοτάκη για να ορίσει εκλογικό δίλημμα, επενδύοντας ξανά στις προσωποποιημένες, «αρχηγικές» συγκρίσεις, εφόσον οι αντίπαλοί του προσπαθούν να βελτιώσουν τους δικούς τους δείκτες κυβερνησιμότητας και εφόσον δεν κεφαλαιοποιούν τη μεγάλη πρωθυπουργική και κυβερνητική φθορά. Αν και είπε ότι απορρίπτει το «Μητσοτάκης ή χάος», απλώς αποπειράται να ονοματίσει το, κατά τον ίδιο, χάος: «Το δίλημμα στο οποίο θα απαντήσουν οι πολίτες είναι “Μητσοτάκης ή Ανδρουλάκης, Μητσοτάκης ή Φάμελλος, Μητσοτάκης ή Βελόπουλος, Μητσοτάκης ή Κωνσταντοπούλου”» είπε κλείνοντας το συνέδριο, ενώ ανοίγοντάς το είπε: «Μητσοτάκης ή Ανδρουλάκης ή Τσίπρας ή Κωνσταντοπούλου ή οποιοσδήποτε άλλος». Και με τη φράση του για το ποιον εμπιστεύονται οι πολίτες να σηκώσει το τριψήφιο στις 3 τα ξημερώματα, επιχείρησε διαιρετική τομή στο πεδίο της «καταλληλότητας» του προσώπου που θα κρατήσει το τιμόνι της χώρας προς το 2030.
Οι «παρόντες» και οι απόντες
Προς πάσα εσωκομματική κατεύθυνση απευθυνόταν η αποστροφή ότι «την Ιστορία τη γράφουν πάντα οι παρόντες και οι συμμετέχοντες στους αγώνες τους». Μόνο που από το βήμα του πρώτου συνεδρίου από το οποίο απουσίαζαν τόσο ο (αποστασιοποιημένος από την ηγεσία) Κώστας Καραμανλής όσο και ο (διαγραμμένος από τη ΝΔ) Αντώνης Σαμαράς δεν καταγράφηκαν απλώς πρωθυπουργικά καρφιά, αλλά και υπουργικές γέφυρες.
Δεν ήταν μόνο η τοποθέτηση ότι «οι διαφορές δεν λύνονται με διαγραφές ή διαμεσολαβητές, λύνονται με ένα τηλεφώνημα» από το μέλος του ΔΣ του Ιδρύματος Αντώνης Σαμαράς, Δημήτρη Γιάννο. Συζητήθηκαν ως διακριτές θέσεις εκείνες του Κωστή Χατζηδάκη (υπέρ της ενότητας της μεγάλης ΝΔ) και του Νίκου Δένδια (υπεραμύνθηκε της παρακαταθήκης του Κώστα Καραμανλή και αναφέρθηκε στην εξάρθρωση της Χρυσής Αυγής επί κυβέρνησης Σαμαρά).
Οι διαφοροποιήσεις και οι «πλατφόρμες» των κορυφαίων υπουργών
Η ιδανική συνθήκη για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ύστερα από το συνέδριο, θα ήταν να ανάψουν συντεταγμένα οι κομματικές μηχανές ενόψει της εθνικής αναμέτρησης και να σβήσουν άμεσα οι εσωκομματικοί ψίθυροι και η παρασκηνιακή κινητικότητα για την επόμενη ημέρα στη ΝΔ – όποτε κι αν αυτή έρθει με μια κούρσα διαδοχής. Το πρώτο στοίχημα θα φανεί σύντομα εάν επιτεύχθηκε, το δεύτερο μάλλον χάθηκε στις συζητήσεις που σήκωσαν οι παρεμβάσεις (πολιτικοϊδεολογικές και με γωνίες και καρφιά) κορυφαίων υπουργών, οι οποίοι θεωρούνται βασικοί παίκτες στην εσωκομματική σκακιέρα. Οι «πλατφόρμες» με τις οποίες κατέβηκαν κάποιοι στο Metropolitan Expo εκλήφθηκαν από εσωκομματικούς φίλους και αντιπάλους τους ως μήνυμα ότι λαμβάνουν θέση μάχης, ακόμα κι αν προφανώς κανείς δεν θέλησε να δείξει ότι συγκρούεται ευθέως με τον Μητσοτάκη.
Ο βασικός εσωκομματικός πόλος
Τα γαλάζια νερά τάραξε κυρίως ο Νίκος Δένδιας – νεοδημοκράτες με διαφορετικά σημεία αναφοράς συμφωνούσαν ότι υπάρχει πλέον ο βασικός εσωκομματικός πόλος. Ο ίδιος πράγματι διάλεξε λέξεις με πολιτικό φορτίο: η παράδοση της ΝΔ «δεν αντιλαμβάνεται το κράτος ως λάφυρο», «δεν πιστεύουμε σε κλειστές καγκελαρίες τεχνοκρατών», «δεν επιτρέπεται να απολέσουμε τον φιλολαϊκό χαρακτήρα μας», η ΝΔ «δεν πάσχει από ηθική δυσχρωματοψία» κ.λπ.
Και κάρφωσε εμμέσως τον Αδωνη Γεωργιάδη: για το ύφος στον δημόσιο διάλογο είπε ότι η ΝΔ είναι «το κόμμα της ευπρέπειας» και ότι στο DNA της δεν υπάρχουν «φανατισμοί» και «κραυγές», ενώ μετά το πρόσφατο εσωκομματικό μαχαίρωμα του Γεωργιάδη για εξαφανισμένους υπουργούς που δεν ιδρώνουν τη φανέλα, ο Δένδιας απάντησε εκφράζοντας τη χαρά που νιώθει κάποιος «στο σπίτι του μια ολόκληρη ζωή», τιμώντας «την ίδια μπλε φανέλα» με το «ύφος που επιβάλλει η παράδοσή μας». Ο Δένδιας διαφοροποιήθηκε από το Μαξίμου σε δύο σημεία: «οι φιλελεύθερες παρατάξεις γνωρίζουν την αυτοκριτική, τα συνέδρια δεν είναι απαγγελίες διθυράμβων», είπε, ενώ για τα γκάλοπ σχολίασε ότι «η θέαση της δημοσκοπικής εικόνας ως διαφοράς από το δεύτερο και το τρίτο δεν είναι σωστή», αφού τόνισε με νόημα ότι «απωλέσαμε 55% της εκλογικής δύναμης». Σαν απάντηση, ο Μητσοτάκης σχολίασε την επόμενη ημέρα ότι «δεν μας αφορά ποιος θα είναι δεύτερος ή τρίτος – εμείς είμαστε πρώτοι και η πρωτιά συνδυάζεται με τη λέξη ευθύνη».
Η αλλαγή στρατηγικής
Οι γαλάζιοι διέκριναν αλλαγή στρατηγικής εκ μέρους του Κωστή Χατζηδάκη ως προς τις πολιτικές παρεμβάσεις του, προεξοφλώντας ότι θα τις πυκνώσει ως εκφραστής της όλης ΝΔ. Στη δική του διακριτή «πλατφόρμα» εμφανίζεται το τρίπτυχο ενότητα της ΝΔ (ως στέλεχος που υπηρετεί την παράταξη, όπως είπε, από 18 χρονών), ήθος της παράταξης και μεταρρυθμίσεις. «Να είμαστε όλοι παρόντες στα εύκολα και στα δύσκολα. Η ΝΔ ξεκίνησε πριν από εμάς. Και είναι η πορεία αυτής της παράταξης που επιβάλλει μέτρο, ήθος, σοβαρότητα και υπευθυνότητα, χωρίς να ξεχνούμε ότι υπηρετούμε κάτι πολύ μεγαλύτερο από τον εαυτό μας», ανέφερε με το καρφί σε συναδέλφους του ότι «δεν υπάρχει χώρος για μικροεγωισμούς».
Απέναντι στη μετριοπάθεια που προτάσσει ο Χατζηδάκης, ο Αδωνις Γεωργιάδης ως εκφραστής της σκληρής Δεξιάς άφησε αιχμές για τον «καθώς πρέπει» τρόπο («comme il faut», είπε) έναντι των πολιτικών αντιπάλων της ΝΔ. Θετικές αναφορές επεφύλασσε για τον Κυριάκο Πιερρακάκη, ο οποίος μπήκε κι εκείνος στο εσωκομματικό παίγνιο με αιχμές για συναδέλφους του. «Οι μεγάλες παρατάξεις δεν νικούν όταν κοιτούν τον καθρέφτη τους (…) Η κοινωνία δεν ενδιαφέρεται για εσωκομματικούς ναρκισσισμούς», σημείωσε. Θέμα ταυτότητας της ΝΔ έθεσε ο Βασίλης Κικίλιας, λέγοντας ότι «δεν μπορεί και δεν πρέπει να αλλοιωθεί από κανέναν» σε μια συγκυρία που δεν είναι ουδέτερη, καθώς στον Μητσοτάκη χρεώνεται (από τον Αντώνη Σαμαρά αλλά και πρώην γαλάζια στελέχη) η ευθύνη της απώλειας της «ψυχής» της παράταξης.
Η νέα Πολιτική Επιτροπή και οι εσωτερικές ισορροπίες
Σε αποκωδικοποίηση και ψυχραιμότερη ανάλυση του κλίματος και των μηνυμάτων του 16ου συνεδρίου της ΝΔ προχωρούν από σήμερα οι επιτελείς στο Μαξίμου, στην κομματική έδρα της Πειραιώς και στα γαλάζια πολιτικά γραφεία. Εξάλλου την αναδιαμόρφωση των εσωτερικών ισορροπιών και ευρύτερα την πορεία του Κυριάκου Μητσοτάκη και της ΝΔ «με πρώτο σταθμό», κατά τον ίδιο, τις εκλογές του 2027, δεν επηρεάζουν μόνο η προσπάθεια του κεντρικού μηχανισμού που θα συνεχιστεί στον απόηχο του συνεδρίου να συσπειρώσει το κόμμα και να επαναπροσεγγίσει ψηφοφόρους ή και στελέχη που έχουν απομακρυνθεί, ούτε μόνο η επιβεβαίωση ότι οι εσωκομματικές αποκλίσεις και αντιθέσεις δεν λειαίνονται εύκολα.
Είναι καθοριστικά και τα συμπεράσματα από την εκλογή της νέας Πολιτικής Επιτροπής της ΝΔ, καθώς μπορεί το κορυφαίο κομματικό όργανο να μη συνεδριάζει συχνά και μπορεί να αντανακλά παραδοσιακά την ισχύ του προέδρου, ωστόσο αποτυπώνει εσωκομματικούς συσχετισμούς. Και, σε δεύτερο χρόνο, ίσως αρχές Ιουνίου, θα εκλέξει τον γραμματέα του κόμματος που θα το οδηγήσει στην εθνική αναμέτρηση.
Η μάχη για τα «κουπόνια» των υποψηφιοτήτων (κατέβηκαν συνολικά 214, εκλέχθηκαν 150) δόθηκε χθες με υποψήφια στελέχη με εμπειρία (Μπάμπης Σιάτρας, Γιάννης Πολιτόπουλος, Διομήδης Νταούλας, Βασίλης Κατσαρός, ο οποίος ήταν δεύτερος σε σταυρούς το 2022, κ.ά.), πρόσωπα της νεότερης γενιάς και άλλα που πρωτοαναδείχθηκαν το 2022, όπως η Ολγα Μαγγανά που ήταν πρώτη σε σταυρούς τότε, ενώ στο ψηφοδέλτιο ήταν και οι άνθρωποι της «Ομάδας Αλήθειας» Κίμων Μπένος και Κώστας Δογάνης. Στελέχη του κομματικού μηχανισμού (Θανάσης Νέζης, Γιάννης Σμυρλής, Στέλιος Κονταδάκης) ήταν επί ποδός, ενώ τους προηγούμενους μήνες είχαν κινηθεί παρασκηνιακά κορυφαίοι υπουργοί, προωθώντας πρόσωπα και «γραμμές».
Ο «ελέφαντας στο δωμάτιο»
Αυτόνομη ήταν η κινητοποίηση και του άλλοτε γραμματέα του Πρωθυπουργού, Γρηγόρη Δημητριάδη, ο οποίος με «τραπεζώματα» και επαφές με τοπικά στελέχη ανά την επικράτεια επιχειρεί να έχει ρόλο στη διαμόρφωση των νεοδημοκρατικών συσχετισμών. Για πολλούς ήταν ο ελέφαντας στο δωμάτιο – στο Metropolitan Expo. Πήγε αγνοώντας τις επιθυμίες του αρχηγού και επιτελών του, που δεν ήθελαν την παρουσία του, ελπίζοντας σε επίδειξη δύναμης που, όπως σχολίαζαν αρκετοί, δεν του βγήκε, και θέλοντας να κρατηθεί στο εσωτερικό παίγνιο και μέσα από την ανάδειξη προσώπων με σημεία αναφοράς στον ίδιο στην Πολιτική Επιτροπή. Από τον κεντρικό μηχανισμό επιχειρήθηκε να μείνουν χαμηλά οι όποιοι διαγκωνισμοί, λέγοντας αφαιρετικά ότι όλοι οι υποψήφιοι «εκφράζουν αυθεντικά τον κόσμο της παράταξης σε μια εποχή όπου η πολιτική συχνά χαρακτηρίζεται από ευκαιριακές μετακινήσεις και προσωποκεντρικές λογικές».
