Ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί ακόμη να συνάψει συμφωνία με το Ιράν, αποσπώντας τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου της Τεχεράνης, εκτιμά, μιλώντας στα «ΝΕΑ», ο Αμι Αγιαλον, πρώην αρχηγός της υπηρεσίας εσωτερικής ασφαλείας του Ισραήλ Σιν Μπετ – είχε προταθεί από τον Γιτζάκ Ράμπιν για τη θέση –, πρώην διοικητής του πολεμικού ναυτικού του Ισραήλ και πρώην υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου με τους Εργατικούς επί πρωθυπουργίας του Εχούντ Ολμερτ.
Το δε Ισραήλ δεν πρέπει να εγκαταλείψει τον Λίβανο, μέχρις ότου αφοπλιστεί η Χεζμπολάχ, επείγει ωστόσο να τερματίσει τις πολιτικές προσάρτησης στη Δυτική Οχθη, γιατί θέτει σε κίνδυνο την ταυτότητα και τη δημοκρατία του, προσθέτει ο εγγεγραμμένος στο συλλογικό ασυνείδητο των Ισραηλινών ως ήρωας πολέμου, τιμηθείς με το μετάλλιο Ανδρείας. Το υψηλότερο παράσημο που δίδεται στο Ισραήλ, για την ηρωική μάχη που έδωσε, παρότι πολυτραυματίας, ως κομάντο του ναυτικού, στον Πόλεμο Φθοράς, το 1969, με την Αίγυπτο.
Από το 2023, η ισραηλινή κυβέρνηση ανοίγει διαρκώς νέα στρατιωτικά μέτωπα, χωρίς να κλείνει τα προηγούμενα, κύριε Αγιαλον. Υπάρχει κεντρικός σχεδιασμός από το γενικό επιτελείο κι, επομένως, μπορεί, έστω μεσομακροπρόθεσμα να προσδιοριστεί ο χρονικός ορίζοντας των στρατιωτικών επιχειρήσεών του ή όχι;
Το Ισραήλ στερείται στρατηγικής. Ασκεί αποκλειστικά στρατιωτική ισχύ, η οποία έχει όμως όρια. Πρέπει να συνοδεύεται από την έξυπνη ισχύ, τον συνδυασμό ήπιας και σκληρής ισχύος. Οταν μάλιστα έχεις να αντιμετωπίσεις ριζοσπαστικές τρομοκρατικές οργανώσεις, πρέπει να κερδίσεις και στο ιδεολογικό μέτωπο. Η κυβέρνησή μας δεν το καταλαβαίνει και η χώρα έχει εγκλωβιστεί στο σημερινό αδιέξοδο, συνεχίζοντας, στο μεταξύ, την καταστροφή της Γάζας.
Θα συνεχίσει ακόμη και χωρίς τις ΗΠΑ τον πόλεμο με το Ιράν; Το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης παραμένει το βασικό επίδικο;
Υπήρξα ένθερμος υποστηρικτής της πυρηνικής συμφωνίας που υπέγραψε ο Ομπάμα. Είναι ένα από τα μεγαλύτερα και πιο εμπνευσμένα διπλωματικά επιτεύγματα του τελευταίου αιώνα, καθώς έφερε την Κίνα, τη Ρωσία, τον ΟΗΕ, ευρωπαϊκές χώρες και το Ιράν να υπογράψουν μια συμφωνία που δέσμευε την Τεχεράνη να διατηρεί το επίπεδο εμπλουτισμού ουρανίου στο 3,67% για 15 χρόνια. Ο Τραμπ έπεσε σε διπλή παγίδα. Αποσύρθηκε από την πυρηνική συμφωνία και ξεκίνησε τον πόλεμο. Εκτιμώ ωστόσο ότι ακόμα και σήμερα είναι εφικτή μια συμφωνία των ΗΠΑ με το Ιράν.
Επιλύοντας και το πυρηνικό ζήτημα;
Το πυρηνικό ζήτημα του Ιράν δεν λύνεται με μια συμφωνία. Μπορεί όμως ο αμερικανός πρόεδρος να επιτύχει συμφωνία για την απόκτηση του συνόλου του εμπλουτισμένου ουρανίου.
Θα επανεκκινήσει τον πόλεμο με την Τεχεράνη;
Μόνο ο ίδιος μπορεί να απαντήσει, αλλά ο ίδιος δεν γνωρίζει τι θα κάνει αύριο.
Το Ισραήλ μπορεί να συνεχίσει τον πόλεμο χωρίς τις ΗΠΑ; Ποια μέτωπα πρέπει να κλείσει;
Στον Λίβανο, εκτιμώ, πρέπει να ενδυναμώσουμε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Για πρώτη φορά μετά από 40 χρόνια υπάρχει μια κυβέρνηση που έχει στόχο να αφοπλίσει τη Χεζμπολάχ, κάτι που οι Γάλλοι είναι πρόθυμοι να υποστηρίξουν και οι Σαουδάραβες να χρηματοδοτήσουν. Πρέπει, λοιπόν, να πούμε καθαρά στη Χεζμπολάχ ότι θα διατηρήσουμε στα τέσσερα χιλιόμετρα από τα σύνορά μας τη στρατιωτική παρουσία μας, μέχρις ότου αφοπλιστεί. Δεν είναι σκοπός μας να καταλάβουμε εδάφη του Λιβάνου. Πιθανώς θα χρειαστούν έξι μήνες για τον αφοπλισμό της, πιθανώς ένας χρόνος, ίσως χρειαστούν δύο χρόνια. Πρέπει όμως να γίνει.
Σας απασχολεί έντονα η κατάσταση στη Δυτική Οχθη. Ζητήσατε να αποτελέσει κεντρικό θέμα της συζήτησής μας. Γιατί;
Γιατί αν αποδεχτούμε την πολιτική προσάρτησης της σημερινής κυβέρνησης στη Δυτική Οχθη, θα χάσουμε την ταυτότητά μας και δεν θα είμαστε πλέον δημοκρατία. Αν μπορούμε να συμπεριφερόμαστε τόσο τερατωδώς, αυτό οφείλεται στο ότι ακολουθείται ένα θρησκευτικό όραμα που υποστηρίζεται από την κυβέρνηση και τον υπουργό Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς, ο οποίος ελέγχει τη Δυτική Οχθη. Εργαλειοποιούν τα έξι ανοικτά μέτωπά μας, στη Συρία, στον Λίβανο, στη Γάζα, στη Συρία, με τους Χούθι και στο Ιράκ, για να επισκιάσουν τα τεκταινόμενα στη Δυτική Οχθη. Πρέπει το συντομότερο δυνατό να αντικατασταθεί αυτή η κυβέρνηση. Αν δεν σταματήσουμε την πολιτική του εποικισμού, το Ισραήλ δεν θα είναι ασφαλές.
Θεωρείτε ότι ύστερα από όσα, από το 2023, έχουν μεσολαβήσει, αν αλλάξει η κυβέρνηση στο Ισραήλ, στις εκλογές του Οκτωβρίου – σε περίπτωση που δεν προκηρυχθούν πρόωρες –, υπάρχει ακόμη δυνατότητα επίτευξης συμφωνίας με τους Παλαιστίνιους; Δεν έχουν όλες οι «γέφυρες» ανεπιστρεπτί καεί;
Διατηρώ την αισιοδοξία μου. Αν ανατρέξουμε στην ιστορία μας, ο ηγέτης που υπέγραψε την ειρήνη, λ.χ. με την Αίγυπτο, μετά τον πιο αιματηρό πόλεμο, του Γιομ Κιπούρ, ήταν ο Μεναχέμ Μπέγκιν, παρότι εντελώς αντίθετος στην ειρήνη με την Αίγυπτο. Κι ο Αριέλ Σαρόν, παρότι ιδρυτής του εποικιστικού συμβουλίου, υπέγραψε την αποχώρηση από τη Γάζα περισσότερων από 8.000 εποίκων, προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία με τους Παλαιστίνιους. Μετά τον ριζοσπαστισμό και τις επιθέσεις αυτοκτονίας στον Λίβανο, και ο Εχούντ Μπάρακ υποχώρησε. Ελπίζω ότι τελικά θα καταλάβουμε ότι υπάρχει μια προσφορά στο τραπέζι για το Παλαιστινιακό. Μπορούμε να είμαστε μέλος σε έναν περιφερειακό συνασπισμό, με επικεφαλής την Ευρώπη και την Αμερική, συγκεντρώνοντας όλα τα σουνιτικά σχετικά μετριοπαθή κράτη. Είναι μια μεγάλη ευκαιρία για σταθερότητα στην περιοχή που θα βοηθήσει και την οικονομία. Αν δεν το κάνουμε, θα χάσουμε την ειρήνη με την Αίγυπτο και την Ιορδανία, θα ξεχάσουμε την ομαλοποίηση με τη Σαουδική Αραβία. Και θα δημιουργήσουμε περισσότερους εχθρούς και περισσότερο ριζοσπαστισμό.
Τι εννοείτε;
Η Χαμάς και η Χεζμπολάχ δεν είναι οι πιο ριζοσπαστικοί εχθροί στην περιοχή μας. Σήμερα βλέπουμε παρακλάδια της Αλ Κάιντα και του ISIS να ακμάζουν. Ο Νετανιάχου πέτυχε να σβήσει το παλαιστινιακό ζήτημα από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Τα τελευταία 16 χρόνια η διεθνής κοινότητα αποδέχτηκε την ιδέα ότι Παλαιστίνη δεν υπάρχει. Το είδαμε πολύ καθαρά στην πρώτη θητεία του προέδρου Τραμπ με τις Συμφωνίες του Αβραάμ. Ακόμη και στο όραμα του Μπάιντεν, μετά τη σύνοδο κορυφής του G20 στην Ινδία, για τη νέα Μέση Ανατολή, έναν μήνα πριν από την 7η Οκτωβρίου, οι Παλαιστίνιοι απουσίαζαν. Για τον Γιαχία Σινουάρ ήταν σαφές ότι αν δεν επετίθετο θα ερχόταν το τέλος των Παλαιστινίων ως λαού. Η σφαγή της 7ης Οκτωβρίου δημιούργησε μια ευκαιρία για τη λύση των δύο κρατών. Μετά την 7η Οκτωβρίου, αν ρωτήσετε τους ηγέτες παγκοσμίως, στην Αμερική, στην Ευρώπη, στην Κίνα, στη Ρωσία, στην Ελλάδα, για το μέλλον της Μέσης Ανατολής, θα σας πουν «δύο κράτη για δύο λαούς».
Επειτα από 75.000 νεκρούς στη Γάζα και με κλιμάκωση της βίας των εποίκων στη Δυτική Οχθη, ο Αμπάς δεν έχει απονομιμοποιηθεί για την πλειοψηφία των Παλαιστινίων; Ποιος θα διαπραγματευτεί οποιαδήποτε συμφωνία;
Δεν πρέπει να αναφερόμαστε σε ονόματα. Ο Αμπάς δεν εκπροσωπεί τους Παλαιστίνιους. Ο Νετανιάχου δεν εκπροσωπεί τους Ισραηλινούς. Πρέπει να εξαφανιστούν από τον πολιτικό χάρτη. Αν διεξαχθούν εκλογές, ουδείς εκ των δύο δεν θα επανεκλεγεί. Οποιαδήποτε συμφωνία με τους Παλαιστίνιους δεν θα συνιστά πράξη αγάπης, αλλά ρεαλισμού. Μετά το Ολοκαύτωμα, αρχές της δεκαετίας του ’50, υπογράψαμε κι εμείς με τους Γερμανούς μια συμφωνία. Υπήρξαν άνθρωποι που αυτοκτόνησαν στο Ισραήλ επειδή το είδαν σαν να πήγαιναν στο κρεβάτι με τον διάβολο. Αυτό είναι η ζωή. Αυτό είναι η realpolitik. Δεν χρειάζεται να ερωτευτούμε ο ένας τον άλλον. Πρέπει να συνεχίσουμε.
