Αυστηροποίηση του πλαισίου για την παράνομη μετανάστευση και την παραμονή στη χώρα, αλλά και δημιουργία αποτελεσματικότερου μηχανισμού επιστροφών – ακόμη και μέσω return hubs – περιλαμβάνει το σχέδιο νόμου για την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Ασυλο, που τέθηκε τη Δευτέρα σε δημόσια διαβούλευση.
Το νομοσχέδιο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου ενσωματώνει τις βασικές προβλέψεις του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου και ταυτόχρονα εισάγει εμπροσθοβαρώς κρίσιμα στοιχεία τού υπό διαπραγμάτευση νέου Ευρωπαϊκού Κανονισμού Επιστροφών, με στόχο, όπως αναφέρει το ίδιο το υπουργείο σε ανακοίνωσή του, «τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου, αυστηρού και λειτουργικού συστήματος διαχείρισης μεταναστευτικών ροών». Αξίζει να σημειωθεί ότι η διαδικασία της δημόσιας διαβούλευσης αναμένεται να ολοκληρωθεί τη Δευτέρα 25 Μαΐου στις 9 το πρωί.
Στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο, λοιπόν, προβλέπεται η υποχρεωτική διαδικασία προελέγχου (screening) για όλους τους παράτυπα εισερχόμενους υπηκόους τρίτων χωρών, με πλήρη εξακρίβωση στοιχείων ταυτότητας, λήψη βιομετρικών δεδομένων, ελέγχους ασφαλείας, καθώς και υγειονομικούς ελέγχους.
Παράλληλα, το σχέδιο νόμου στοχεύει στην επιτάχυνση των συνοριακών διαδικασιών ασύλου με αυστηρά και δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα εξέτασης αιτήσεων, καθώς και στην εφαρμογή ταχύτερων διαδικασιών απόρριψης αιτήσεων ασύλου για περιπτώσεις που κρίνονται προδήλως αβάσιμες ή προέρχονται από χώρες με χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης διεθνούς προστασίας. Υπενθυμίζεται πάντως ότι από τις αρχές του έτους στο πλαίσιο της… σκληρής μεταναστευτικής γραμμής το υπουργείο έχει ξεκινήσει ταυτόχρονα με εντολή του Θάνου Πλεύρη την επανεξέταση υποθέσεων ασύλου, με τις ανακλήσεις ασύλου να αναμένεται να αγγίξουν τις 1.000 μέχρι τον επόμενο μήνα.
Κράτηση και «κόμβοι επιστροφής»
Την ίδια στιγμή, προβλέπεται η ενίσχυση του πλαισίου κράτησης και διοικητικής παρακολούθησης προσώπων που υπόκεινται σε διαδικασία επιστροφής. Ιδιαίτερη, ωστόσο, βαρύτητα δίνεται στη δημιουργία αποτελεσματικότερου μηχανισμού επιστροφών, με αυξημένη συνεργασία με ευρωπαϊκούς οργανισμούς και κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Σε αυτό το σημείο εισάγεται και η πρόβλεψη αξιοποίησης κόμβων επιστροφής, τα λεγόμενα return hubs σε τρίτες χώρες, στο πλαίσιο της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής επιστροφών, σε μια περίοδο αυξημένων μεταναστευτικών προκλήσεων για τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Αλλωστε, σύμφωνα με το άρθρο 159, η εκτέλεση της απόφασης επιστροφής υπηκόου τρίτης χώρας ή ανιθαγενούς δύναται να υλοποιείται και με τη μεταφορά του σε τρίτη χώρα η οποία λειτουργεί ως «κόμβος επιστροφής» (return hub), εφόσον υφίσταται σε ισχύ συμφωνία ή ρύθμιση επιστροφής μεταξύ της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕΕ) ή της Ελλάδας και άλλων κρατών-μελών της ΕΕ με την εν λόγω τρίτη χώρα. Μάλιστα, όπως αναφέρεται, από τη μετακίνηση σε κάποιο return hub εξαιρούνται οι ασυνόδευτοι ανήλικοι.
Σημειώνεται, δε, πως η συζήτηση για τα return hubs έχει ανοίξει εδώ και καιρό, με την Αθήνα να βρίσκεται στο επίκεντρο των εξελίξεων. «Οποιος δεν δικαιούται άσυλο, δεν μπορεί να παραμένει στην Ευρώπη. Το άσυλο δεν μπορεί να λειτουργεί ως διαβατήριο παραμονής, ούτε η παράνομη είσοδος να μετατρέπεται σε δικαίωμα. Οι επιστροφές πρέπει να είναι ταχείες, οργανωμένες και αποτελεσματικές, με ευρωπαϊκό συντονισμό και συνεργασία με ασφαλείς τρίτες χώρες», είχε δηλώσει τον περασμένο Ιανουάριο στα «ΝΕΑ» ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης. Ηδη πάντως, υπάρχει έντονος στρατηγικός διάλογος ανάμεσα στη χώρα μας και τη Γερμανία, την Ολλανδία, την Αυστρία και τη Δανία για το ζήτημα των κέντρων επιστροφής σε τρίτες χώρες.
Προστασία ασυνόδευτων ανηλίκων
Στο μεταξύ, με το νομοσχέδιο επιχειρείται η αναμόρφωση του νομοθετικού πλαισίου για την προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων, εισάγοντας τις λειτουργίες της επιτροπείας ασυνόδευτων ανηλίκων, που διακρίνονται στην επιμέλεια του προσώπου του ασυνόδευτου ανηλίκου, στην εκπροσώπησή του σε θέματα προσωπικής κατάστασης και στη συνδρομή του σε περιουσιακά θέματα.
Στο επιχειρησιακό κομμάτι προβλέπεται η αναβάθμιση της αξιοποίησης των ευρωπαϊκών συστημάτων καταγραφής και ταυτοποίησης, συμπεριλαμβανομένου του νέου Eurodac, αλλά και η ενίσχυση της επιχειρησιακής συνεργασίας με τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ενωσης για το Ασυλο και τη Frontex για την επιτήρηση των εξωτερικών συνόρων και την υλοποίηση επιστροφών.
