Τι σχέση μπορεί να έχει η κατανάλωση… σαρδέλας στα μέσα του χειμώνα με την εμφάνιση χιλιάδων μεδουσών στις ελληνικές ακτές τα καλοκαίρια; Συναγερμός έχει σημάνει τις τελευταίες ημέρες καθώς μοβ μέδουσες κατέκλυσαν αρκετές παραλίες της χώρας. Εκατοντάδες άτομα του είδους παρατηρήθηκαν στο παραλιακό μέτωπο από τα Πολιτικά ως τη Δάφνη, ενώ μοβ μέδουσες εντοπίστηκαν και σε παραλίες της Ανατολικής Αττικής, με πολλούς να σχολιάζουν πως η εμφάνισή τους έγινε φέτος νωρίτερα από το συνηθισμένο. Πέρυσι, η έντονη παρουσία στον Βόρειο Ευβοϊκό και στον Παγασητικό Κόλπο είχε προκαλέσει μεγάλη αναστάτωση στις τοπικές κοινωνίες και τους λουομένους.
Υπεραλίευση
Οπως εξηγούν οι ειδικοί, η υπεραλίευση μικρών αφρόψαρων, όπως η σαρδέλα, αλλάζει με κρίσιμο τρόπο την ισορροπία του θαλάσσιου οικοσυστήματος. Τα συγκεκριμένα ψάρια τρέφονται με ζωοπλαγκτόν που αποτελεί τη βασική τροφή των μεδουσών, με αποτέλεσμα όταν οι θάλασσες «αδειάζουν» από μικρά ψάρια, να μένει ελεύθερο το πεδίο για την ανάπτυξη πυκνών πληθυσμών μέδουσας. Παράλληλα, η αύξηση της θερμοκρασίας της θάλασσας σε παγκόσμιο επίπεδο εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής ευνοεί την ανάπτυξή τους και επιμηκύνει την περίοδο της έξαρσής τους.
Μιλώντας στα «ΝΕΑ», ο διευθυντής Ερευνών στο Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας του ΕΛΚΕΘΕ Επαμεινώνδας Χρήστου διευκρινίζει ότι «η Pelagia noctiluca, το πιο συνηθισμένο είδος μέδουσας στην Ανατολική Μεσόγειο, δεν αναπτύσσεται σε κόλπους αλλά στην ανοιχτή θάλασσα, σε μεγάλο βάθος. Τρέφεται με πλαγκτόν και αναπτύσσει όλα τα στάδια της ζωής της μέσα στο νερό. Εχει ένα χαρακτηριστικό μοτίβο υπερδεκαετών εμφανίσεων ανά περιοχή, στις οποίες παραμένει για περίπου δύο με τρία χρόνια».
Πού πολλαπλασιάζονται;
Πώς, όμως, ένα είδος που αναπτύσσεται σε μεγάλα βάθη έκανε την εμφάνισή του μαζικά στις ελληνικές παραλίες; «Πράγματι ο Ευβοϊκός Κόλπος έχει βάθος 450 μέτρων που δεν ευνοεί την ανάπτυξη των μεδουσών. Αυτό σημαίνει ότι ο συγκεκριμένος πληθυσμός πολλαπλασιάστηκε στην ανοιχτή θάλασσα, σε κάποιο σημείο του Αιγαίου, και με τη βοήθεια των θαλάσσιων ρευμάτων μετακινήθηκε και εμφανίστηκε πέρυσι σε διάφορες παραλίες του Παγασητικού και του Βόρειου Ευβοϊκού. Κάποια από τα άτομα αυτού του πληθυσμού εγκλωβίστηκαν στον Βόρειο Ευβοϊκό και βρήκαν τις κατάλληλες συνθήκες για να αναπτύξουν εκεί έναν ενεργό πληθυσμό. Αυτόν βλέπουμε τώρα. Επειδή είμαστε σε συνεργασία με το Τμήμα Αλιείας της Χαλκίδας, μας έχει μεταφερθεί ότι συναντούσαν μεγάλους πληθυσμούς μέδουσας όλο τον χειμώνα, απλώς τώρα γίνονται αντιληπτοί διότι περισσότεροι άνθρωποι βρίσκονται στις παραλίες».
Σύμφωνα με τον Επαμεινώνδα Χρήστου, «η παρουσία αφύσικα πυκνών πληθυσμών μεδουσών τα τελευταία έτη οφείλεται, βάσει διεθνών ερευνών, στην κλιματική αλλαγή και την υπεραλίευση. Υπάρχουν θαλάσσια είδη που τρώνε τις μέδουσες, όπως οι χελώνες και κάποια πελαγικά ψάρια, οι γόπες, τα σκουμπριά, οι τόνοι· όσο όμως μειώνονται οι θηρευτές, τόσο αυξάνονται οι πληθυσμοί των μοβ μεδουσών», λέει.
Δήμοι σε επιφυλακή
Η εμφάνιση της Pelagia noctiluca έθεσε σε επιφυλακή τις τοπικές Αρχές, με αποτέλεσμα να δρομολογούνται ήδη μέτρα για τη διαχείριση του φαινομένου. Επτά δήμοι της Εύβοιας και της Φθιώτιδας που πλήττονται από το φαινόμενο έχουν λάβει πρόσκληση από την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας για την εφαρμογή μέτρων προστασίας. Το σχέδιο προβλέπει την τοποθέτηση πλωτών φραγμάτων που θα προστατεύουν τους λουομένους από τις μέδουσες κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Σύμφωνα με πληροφορίες, σε προχωρημένο στάδιο βρίσκεται η διαδικασία στους Δήμους Λοκρών και Στυλίδας, ενώ τις επόμενες ημέρες αναμένεται να προχωρήσει και στα Καμένα Βούρλα, στους Δήμους Διρφύων – Μεσσαπίων, Ιστιαίας, Αιδηψού, Μαντουδίου – Λίμνης – Αγίας Αννας και Χαλκιδέων. Την ίδια στιγμή, η Περιφέρεια έχει ζητήσει από το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης να κηρυχθούν οι περιοχές αυτές σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, ώστε να επιταχυνθεί η εκταμίευση των σχετικών κονδυλίων και να προχωρήσουν τα έργα χωρίς καθυστερήσεις.
Ο διευθυντής Ερευνών του ΕΛΚΕΘΕ Επαμεινώνδας Χρήστου σημειώνει «ότι πρόκειται για φυσικούς πληθυσμούς που πρέπει να διατηρηθούν και δεν μπορεί να γίνει διαχείρισή τους με άλλο τρόπο. Πρέπει απλώς να τηρούμε το πρωτόκολλο σε περίπτωση που έρθουμε σε επαφή με τις μέδουσες· δηλαδή απομακρύνουμε με μια πλαστική κάρτα τα υπολείμματα, ξεπλένουμε το σημείο με θαλασσινό νερό, τοποθετούμε παγοκύστη και κάνουμε επάλειψη για πέντε με δέκα λεπτά με διάλυμα μαγειρικής σόδας και θαλασσινού νερού σε αναλογία ένα προς ένα. Σε περίπτωση που το τσίμπημα είναι μεγάλο, ίσως χρειαστεί φαρμακευτική αγωγή».
