Το σύνδρομο της περικύκλωσης (encirclement) – που λειτουργεί ως φόβητρο – φαίνεται να αναβιώνει στην Τουρκία όπως προκύπτει τόσο από επίσημες δηλώσεις (υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν λ.χ.) όσο και ακαδημαϊκές αναλύσεις (A. Aydintasbas, «The Iran’s War Threat to Turkey», Foreign Affairs, 27 Απριλίου 2026). Η Τουρκία αποδίδει την περικύκλωσή της σε σχέδιο της Ελλάδας σε υλοποίηση διαχρονικής πολιτικής της που κατά την άποψή της στοχεύει στον αποκλεισμό της από τη Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο. Ειδικότερα βλέπει την τριμερή σύμπραξη Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ ως άξονα που την περικυκλώνει και συντελεί στην αποκοπή της από την Αν. Μεσόγειο.
Ο Χ. Φιντάν ήταν κατηγορηματικός. Περιγράφει την τριμερή συνεργασία ως «εξόχως επικίνδυνη» που «φέρνει περισσότερη ανασφάλεια και περισσότερα προβλήματα στην Αν. Μεσόγειο» λόγω ακριβώς της περικύκλωσης/αποκλεισμού της Τουρκίας. Αν και από την πλευρά της η Τουρκία επιχειρεί να εδραιώσει ένα νέο άξονα επιρροής Τουρκία – Αίγυπτος – Σαουδική Αραβία – Πακιστάν αξιοποιώντας τις περιφερειακές ανακατατάξεις που επιφέρει ο πόλεμος στο Ιράν για να ενισχύσει τον ρόλο της ως συντελεστή ασφάλειας στην περιοχή. Αν και οι σχέσεις της με επιμέρους χώρες φαίνεται να έχουν διαταραχθεί.
Ακόμη και η πρόσφατη επίσκεψη του προέδρου Μακρόν στην Αθήνα με την υπογραφή της στρατηγικής συμφωνίας με ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής «διαβάστηκε» από την Τουρκία ως πράξη που στρέφεται εναντίον της. «Ελλάδα και Γαλλία συγκροτούν αντιτουρκικό μέτωπο» (!) σύμφωνα με τα τουρκικά μέσα επικοινωνίας (ενώ ως αντίδραση διατυπώνονται εισηγήσεις για μποϊκοτάζ των γαλλικών προϊόντων)!
Από την άλλη μεριά, η Ευρωπαϊκή Ενωση εμφανίζεται την κρίσιμη αυτή περίοδο χωρίς συνεκτική πολιτική απέναντι στην Τουρκία. Αντίθετα, εκδηλώνονται αντιφατικές απόψεις και προσεγγίσεις που κάθε άλλο παρά εξυπηρετούν τον στρατηγικό ρόλο της. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής λ.χ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε πρόσφατες δηλώσεις της συμπεριέλαβε την Τουρκία σε έναν «άξονα του κακού» μαζί με τη Ρωσία και την Κίνα, η επιρροή της οποίας θα πρέπει να συγκρατηθεί.
Από την πλευρά της όμως η επίτροπος αρμόδια για τη διεύρυνση της Ενωσης Μάρθα Κος τονίζει ότι «χρειαζόμαστε την Τουρκία λόγω των νέων γεωπολιτικών συνθηκών στην Ευρώπη και τη Μ. Ανατολή» σημειώνοντας επίσης την οικονομική βαρύτητά της ως του έκτου μεγαλύτερου εμπορικού εταίρου της ΕΕ. Ανάλογη τοποθέτηση υιοθετεί και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε σχετική έκθεσή του, μολονότι καταδικάζει με σφοδρότητα τις αντιδημοκρατικές εκτροπές της Τουρκίας (που την αποκλείουν από πλήρη ένταξη στην ΕΕ).
Τι σημαίνει η αναβίωση του συνδρόμου περικύκλωσης και ο ρόλος που αποδίδεται στην Ελλάδα; Σημαίνει κάτι βαθύτατα επικίνδυνο για το παρόν και μέλλον – τη συρρίκνωση της εμπιστοσύνης με διεύρυνση του χάσματος δυσπιστίας, παρά τα ήρεμα νερά μεταξύ των δύο κρατών. Αλλά χωρίς εμπεδωμένη εμπιστοσύνη δεν μπορούν να γίνουν πολλά βελτιωτικά στις σχέσεις των δύο κρατών. Επομένως η δυναμική αυτή θα πρέπει να ανακοπεί. Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, ένας τρόπος με τον οποίο μπορεί να συμβάλει στη διόρθωση της κατάστασης είναι με τη διευκόλυνση της ανάπτυξης της στρατηγικής σχέσης Τουρκίας – ΕΕ (με αναγκαίες αιρεσιμότητες). Διαφορετικά οδηγούμαστε στο κακό παρελθόν σχέσεων ή και ακόμη χειρότερα, σε οξυμένη συγκρουσιακή αντιπαράθεση…
Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ. Την Τρίτη 26 Μαΐου στις 6.30 στην αίθουσα της ΕΣΗΕΑ
(Ακαδημίας 20) παρουσιάζεται το νέο βιβλίο του «Πέρα από τα στερεότυπα»
