«Εάν η έξοδος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων αποτελεί κάποιον οιωνό, τότε το καρτέλ του ΟΠΕΚ μπορεί τελικά να διαλυθεί μόνο του υπό το βάρος του ανταγωνισμού», σημείωνε χθες η «Wall Street Journal», λίγο μετά την ξαφνική και μονομερή ανακοίνωση του διαζυγίου. «Αυτή είναι η αρχή του τέλους για τον ΟΠΕΚ», σημείωνε μιλώντας στους «Financial Times» ο Σαούλ Κάβονιτς, ενεργειακός αναλυτής στην MST – με τον συντάκτη του άρθρου να συμπληρώνει με το εξής ερώτημα: «Θα καταφέρει, άραγε, το πετρελαϊκό καρτέλ να επιβιώσει της εξόδου των ΗΑΕ;».
Πολλά, βεβαίως, θα κριθούν από το τι θα συμβεί στη συνέχεια και από τη στάση που θα τηρήσουν οι ισχυροί «παίκτες». Θα είναι σε θέση η Σαουδική Αραβία, που παραμένει η αναμφισβήτητη ηγέτιδα δύναμη του ΟΠΕΚ, να προασπίσει τον ρόλο της διεθνώς, έχοντας χάσει τον σημαντικότερο εταίρο της; Θα βρεθεί το Ιράν σε τροχιά ρήξης με το Ριάντ και τα εναπομείναντα κράτη-μέλη, στερώντας τον ΟΠΕΚ από μερικά ακόμη εκατομμύρια βαρέλια παραγωγής ημερησίως;
Θα επιχειρήσουν, επίσης, οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Ντόναλντ Τραμπ (ο οποίος χθες χαιρέτισε την αποχώρηση των ΗΑΕ από τον ΟΠΕΚ) να δώσουν τη χαριστική βολή στο καρτέλ, θεωρώντας το εμπόδιο στα σχέδιά τους, τόσο για την αγορά πετρελαίου, όπου ήδη το αμερικανικό αργό πρωταγωνιστεί, όσο και για τη Μέση Ανατολή; Και τέλος, τι θα κάνουν η Μόσχα και ο Βλαντίμιρ Πούτιν – θα παραμείνουν πιστοί στη συνεργασία τους με τους Σαουδάραβες, στο πλαίσιο του σχήματος «ΟΠΕΚ+», ως αυτή έχει ή μήπως θα πιέσουν για αναβαθμισμένο ρόλο, γνωρίζοντας ότι ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν τους έχει ανάγκη;
Τριγμοί σε όλο το οικοδόμημα
Το βέβαιο, σε κάθε περίπτωση, είναι πως οι εξελίξεις στον ΟΠΕΚ αντηχούν τους τριγμούς που απειλούν όλο το πλαίσιο των διεθνών πολιτικών, οικονομικών, ενεργειακών συμμαχιών οι οποίες σφράγισαν τη μεταπολεμική εποχή – από τον ΟΗΕ και το ελεύθερο εμπόριο μέχρι τις συμφωνίες για την κλιματική κρίση και τον περιορισμό των πυρηνικών όπλων. Την παλιά τάξη πραγμάτων, με άλλα λόγια, η οποία δείχνει να αργοπεθαίνει, περιμένοντας την ανάδυση της νέας που θα τη διαδεχθεί.
Είναι προφανές, επίσης, ότι ο πόλεμος στο Ιράν, που έχει μετατραπεί σε μια αναμέτρηση σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, έχει επιταχύνει τις εξελίξεις. Εχοντας ήδη προκαλέσει ένα παγκοσμίων διαστάσεων ενεργειακό σοκ – δεν είναι τυχαίο ότι η ποσότητα του αργού που έχει χαθεί από τις αγορές είναι μεγαλύτερη (ποσοστιαία) από ό,τι σε οποιαδήποτε άλλη μεγάλη κρίση των τελευταίων δεκαετιών – αναγκάζει τους πάντες να επανεξετάσουν τη θέση τους και τον ρόλο τους, προκαλώντας αλλαγές και ανατροπές.
Κατά έναν παράδοξο τρόπο, για τον ΟΠΕΚ η ιστορία δείχνει να επαναλαμβάνεται με αντίστροφη φορά. Πριν από 53 χρόνια, η ισχύς του «απογειώθηκε» μέσα από μία κρίση στη Μέση Ανατολή – τον Πόλεμο του Γιομ Κιπούρ και το πετρελαϊκό εμπάργκο. Σήμερα, η ύπαρξή του απειλείται από μία άλλη κρίση, που εκτυλίσσεται στο ίδιο «θέατρο» και με τους ίδιους πρωταγωνιστές, τουλάχιστον από τη μία πλευρά – το Ισραήλ και τις ΗΠΑ.
Θυμηθείτε το 1973
«Η σημερινή κρίση μπορεί να φαντάζει άνευ προηγουμένου, το πλαίσιό της όμως είναι γνώριμο. Το 1973, τα αραβικά κράτη-μέλη του ΟΠΕΚ επέβαλαν εμπάργκο στις εξαγωγές πετρελαίου προς τις χώρες που στήριζαν το Ισραήλ, προκαλώντας μια δραματική εκτίναξη των τιμών που αποτέλεσε μια τραυματική εμπειρία για τους αμερικανούς καταναλωτές και συνέβαλε στον υψηλό πληθωρισμό και τους χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης. Η ίδια κρίση, όμως, γέννησε προσπάθειες που είχαν στόχο να αποτραπεί ένα παρόμοιο σοκ», σημειώνει ανάλυση στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού «Foreign Affairs». Για να διαπιστώσει, στη συνέχεια, ότι «παρ’ όλα αυτά, ο κόσμος ποτέ δεν ξέφυγε από την πραγματικότητα της γεωπολιτικής του πετρελαίου».
Είναι λογικό. Το πετρέλαιο (όπως και το φυσικό αέριο) παραμένει ισχυρή παράμετρος στην παγκόσμια ενεργειακή εξίσωση. Και θα συνεχίσει, παρά τη στροφή στην «πράσινη οικονομία» (που έτσι κι αλλιώς έχει επιβραδυνθεί…), να παίζει καθοριστικό ρόλο, τουλάχιστον για τις επόμενες μία-δύο δεκαετίες. Η «τράπουλα», όμως, ξαναμοιράζεται και γι’ αυτό κανείς από τους μέχρι σήμερα πρωταγωνιστές δεν μπορεί να αισθάνεται σίγουρος. Η Ρωσία το έχει νιώσει καλά στο πετσί της μετά την εισβολή στην Ουκρανία, η Βενεζουέλα και το Ιράν άκουσαν τον Τραμπ να λέει ότι θέλει να βάλει στο χέρι το πετρέλαιό τους.
Τώρα φαίνεται πως ήρθε η σειρά του ΟΠΕΚ να βρεθεί σε σταυροδρόμι.
