Το να μεταφράζεις παλαιά έμμετρη ποίηση δεν διαφέρει πολύ από το να τραγουδάς μια παρτιτούρα. Οπως στο τραγούδι, στη μετάφραση αναδιατυπώνεις το πρωτότυπο κείμενο περνώντας το μέσα απ’ την αναπνοή σου και τον ρυθμό της γλώσσας σου. Ωστε η φωνή του ποιητή να ενσαρκωθεί ξανά στη νέα γλώσσα.
Με τον Σαίξπηρ αυτή η διαδικασία είναι εξόχως απολαυστική. Γιατί ο Σαίξπηρ χωράει όχι μόνο τον δικό μου εαυτό αλλά και πολλούς άλλους, χωράει τόσο την εποχή μας όσο και άλλες πολύ διαφορετικές και μακρινές. Εχει μια απεριόριστη φιλοδοξία να καλύψει όλο το εκφραστικό φάσμα, από την τραγωδία ως τη φάρσα και από το πιο περίπλοκο, ερμητικό νόημα ως το αφελές φολκλόρ. Η δική μου φιλοδοξία είναι να έχει το μετάφρασμά μου γεύση αναγεννησιακή.
Τα έργα που έχω μεταφράσει, τα σονέτα και ο «Βιασμός της Λουκρητίας» είναι γραμμένα όπως και τα άλλα του έργα: με ένα κολλάζ από δάνεια μοτίβα, με φόρα, θράσος και μια ατρόμητη ισορροπία ανάμεσα στον σοβαρό λόγιο και τον υπερταλαντούχο αυθάδη τροβαδούρο. Δεν πρέπει να φορτώνεται η ποίηση του Σαίξπηρ το βάρος, την ιερότητα και την υποτιθέμενη μοναδικότητα που απέκτησε η ποίηση από τον 19ο αιώνα και μετά.
Παρά τη δυσκολία της γλώσσας και τα διαβολικά του λογοπαίγνια που σου φέρνουν πονοκέφαλο, πρέπει να βρεις κι εσύ έναν τρόπο να μεταφράσεις αυτή τη φόρα και την προχειρότητα που έχει το αναγεννησιακό ύφος. Και την προχειρότητα εδώ δεν την εννοώ με την έννοια του μέτριου αλλά του αθλητικού.
Η αναγεννησιακή ποίηση και η ποίηση του Σαίξπηρ δεν φοράει επίσημα και ατσαλάκωτα ρούχα, φοράει τα αθλητικά της και τρέχει. Και είναι δεξιοτεχνική με ελαφρύ και εύκολο τρόπο, όπως οι αθλητές. Αυτή την αθλητικότητα δεν θέλω να τη θυσιάζω. Γι’ αυτό προσπαθώ να μη θυσιάζω την περιπλοκότητα των νοημάτων του, ούτε την ακαταστασία του ύφους του για χάρη μιας λείας ομορφιάς που μάλλον είναι δικό μας μεταρομαντικό πρόταγμα.
Η Λένια Ζαφειροπούλου είναι λυρική τραγουδίστρια και μεταφράστρια.
