Χρόνια πολιτική αστάθεια, ενδημική διαφορά, διογκούμενη λαϊκή δυσαρέσκεια και δίψα για αλλαγή: για όγδοη φορά μέσα σε μόλις πέντε χρόνια η Βουλγαρία των 6,7 εκατ. κατοίκων οδηγείται αυτή την Κυριακή στις κάλπες πρόωρων βουλευτικών εκλογών, με την ελπίδα επίτευξης σταθερότητας στη φτωχότερη χώρα-μέλος της ΕΕ (από φέτος και της ευρωζώνης) μέσα σε ένα σκηνικό γεωπολιτικής ρευστότητας.
Οι δημοσκοπήσεις προβλέπουν πύρρειο νίκη για τον φιλορώσο πρώην αρχηγό της βουλγαρικής Πολεμικής Αεροπορίας, πρώην πρόεδρο και νυν υποψήφιο πρωθυπουργό Ρούμεν Ράντεφ, που παραιτήθηκε από το προεδρικό αξίωμα τον Ιανουάριο, υποσχόμενος να καταπολεμήσει τη διαφθορά και το «ολιγαρχικό μοντέλο» του «κράτους της μαφίας». Αλιεύοντας ψήφους από σχεδόν όλο το πολιτικό φάσμα – ιδιαίτερα από το σοσιαλιστικό στρατόπεδο και μικρότερες εθνικιστικές, εθνοτικές και ακροδεξιές παρατάξεις – το νεοσύστατο κόμμα του Προοδευτική Βουλγαρία κυμαίνεται στην πρόθεση ψήφου πέριξ του 30%.
Μετριοπαθής εθνικιστής, αντίθετος στην ένταξη της Βουλγαρίας στο ευρώ, ανοιχτός στον διάλογο με το Κρεμλίνο και στις εισαγωγές φθηνής ρωσικής ενέργειας, ο Ράντεφ έχει σκληρύνει τον τόνο του κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, εντείνοντας τους φόβους ότι θα μπορούσε να εξελιχθεί σε έναν νέο Ορμπαν, κόντρα στην ανανεωμένη προοπτική ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ενότητας μετά τις εκλογές στην Ουγγαρία. «Είμαστε η μοναδική χώρα της ΕΕ που είμαστε και Σλάβοι και χριστιανοί ορθόδοξοι», τόνισε σε συνέντευξή του. «Μπορούμε να αποτελέσουμε έναν πολύ σημαντικό σύνδεσμο (…) για την αποκατάσταση των σχέσεων με τη Ρωσία». Αν και έχει καταδικάσει την επιθετικότητα της Μόσχας, είναι αντίθετος στην παροχή στρατιωτικής βοήθειας στο Κίεβο και διαφώνησε με την πρόσφατη υπογραφή δεκαετούς συμφωνίας ασφαλείας μεταξύ Βουλγαρίας και Ουκρανίας.
«Αφότου ανέλαβε την προεδρία το 2017, ο Ράντεφ γρήγορα αντιστάθμισε την έλλειψη πολιτικής εμπειρίας, αξιοποιώντας το στρατιωτικό υπόβαθρό του για να καλλιεργήσει την προσωπικότητα ενός ατρόμητου πατριώτη, αμόλυντου από την κομματική πολιτική», παρατηρεί το Politico. «Ομως το πρόγραμμα του κόμματός του προσφέρει λίγες λεπτομέρειες και ο Ράντεφ δεν έχει τοποθετήσει την Προοδευτική Βουλγαρία με σαφήνεια στο πολιτικό φάσμα», προσθέτει. Οι κομματικές λίστες απαρτίζονται κυρίως από πρώην συνεργάτες του στην προεδρία, αξιωματούχους που συμμετείχαν στις πολυάριθμες υπηρεσιακές κυβερνήσεις τις οποίες διόρισε ο ίδιος και πολιτικούς πέριξ του κεντροαριστερού χώρου. Μόλις έξι γυναίκες είναι επικεφαλής λίστας στις συνολικά 31 εκλογικές περιφέρειες της χώρας.
Απευθυνόμενος ιδιαίτερα στους ψηφοφόρους της υπαίθρου, ο Ράντεφ εστίασε την προεκλογική εκστρατεία του στην εκρίζωση της διαφθοράς και στη στήριξη των οικονομικά ασθενέστερων. Οι προηγούμενοι κυβερνητικοί εταίροι «εισήγαγαν το ευρώ στη Βουλγαρία χωρίς να σας ρωτήσουν. Τώρα, όταν πληρώνετε τους λογαριασμούς σας, να θυμάστε πάντα ποιοι πολιτικοί σας υποσχέθηκαν ότι θα βρίσκεστε στο “κλαμπ των πλουσίων”», δήλωσε την Τετάρτη.
Για να υλοποιήσει ωστόσο τη βασική προεκλογική του δέσμευση – να βάλει τέλος στη μακρά περίοδο πολιτικής αστάθειας – θα χρειαστεί και αυτός μετεκλογικές συνεργασίες. Εχει ήδη αποκλείσει από αυτήν την εξίσωση το κεντροδεξιό GERB του πρώην πρωθυπουργού Μπόικο Μπορίσοφ (δεύτερο στις δημοσκοπήσεις με περίπου 20%), όπως και το Κίνημα για τα Δικαιώματα και τις Ελευθερίες του μεγιστάνα Ντελιάν Πέεφσκι, στον οποίο έχουν επιβληθεί κυρώσεις για διαφθορά από τις ΗΠΑ και τη Βρετανία. Εν δυνάμει υποψήφιος κυβερνητικός εταίρος είναι ο φιλοευρωπαϊκός εκλογικός συνασπισμός «Συνεχίζουμε την Αλλαγή – Δημοκρατική Βουλγαρία», που συγκεντρώνει περίπου το 12% στην πρόθεση ψήφου, τάσσεται υπέρ ριζικών μεταρρυθμίσεων στη χώρα και θα μπορούσε να εξισορροπήσει την ατζέντα του Ράντεφ. Το ερώτημα μιας σταθερής κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας παραμένει ωστόσο ανοιχτό.
Πολλά θα εξαρτηθούν από τη συμμετοχή των ψηφοφόρων κόντρα στην εκλογική κόπωση, από τον αριθμό των κομμάτων που θα μπουν στη Βουλή, αλλά και από την ίδια την εκλογική διαδικασία, εν μέσω φόβων για πιθανό ρωσικό «δάκτυλο» και ευρεία νοθεία. Η υπηρεσιακή κυβέρνηση στη Σόφια έχει συστήσει ειδική μονάδα για την πάταξη της εξαγοράς ψήφων ή εκφοβισμού ψηφοφόρων, δημιούργησε τηλεφωνική γραμμή καταγγελιών και ζήτησε βοήθεια από την ΕΕ για να αντιμετωπίσει την παραπληροφόρηση στο Διαδίκτυο. Σύμφωνα με στοιχεία του βουλγαρικού υπουργείου Εσωτερικών, έχουν καταγραφεί πάνω από 1.000 εκλογικές παραβάσεις και σχεδόν 200 άτομα έχουν συλληφθεί – αριθμός πενταπλάσιος σε σχέση με την περίοδο πριν από τις προηγούμενες εκλογές, τον Οκτώβριο του 2024.
