Σχεδόν τρεις ώρες διήρκεσε χθες η πρώτη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε ο μεγάλος νικητής των εκλογών της Κυριακής στην Ουγγαρία, ο Πέτερ Μαγιάρ. Τόσο μεγάλο ήταν και παραμένει το ενδιαφέρον για τον 45χρονο πρώην σύμμαχο του Βίκτορ Ορμπαν που δεν κατάφερε απλά να βάλει τέλος στη 16χρονη απολυταρχία αυτού του τελευταίου αλλά απέσπασε μια «υπερπλειοψηφία» (138 έδρες σε σύνολο 199, αφού εξασφάλισε το 53,5% των ψήφων) που του προσφέρει την ευκαιρία να αναθεωρήσει το Σύνταγμα και να μεταρρυθμίσει ριζικά τους κρατικούς θεσμούς – όπως δήλωσε άλλωστε ο ίδιος χθες, οι ψηφοφόροι που πανηγύριζαν το βράδυ των εκλογών στις όχθες του Δούναβη «δεν ψήφισαν απλώς για αλλαγή κυβέρνησης αλλά για αλλαγή καθεστώτος».
«Τα καταφέραμε. Απελευθερώσαμε την Ουγγαρία και πήραμε πίσω τη χώρα μας», διακήρυξε ο Μαγιάρ λίγο μετά το τηλεφώνημα που δέχθηκε από τον Ορμπαν, και τη δημόσια παραδοχή αυτού του τελευταίου ότι ηττήθηκε. Επαναβεβαιώνοντας, χθες, πως η Ουγγαρία επέστρεψε στην αγκάλη της ΕΕ, ο επόμενος πρωθυπουργός της χώρας θύμισε πως ακριβώς 23 χρόνια πριν από τις εκλογές, στις 12 Απριλίου του 2002, ένα 84% των Ούγγρων είχε ψηφίσει, σε δημοψήφισμα, υπέρ της ένταξης της χώρας στην ΕΕ. Βρυξέλλες, Παρίσι, Βερολίνο, Βαρσοβία δεν έκρυψαν τη χαρά τους για το εκλογικό αποτέλεσμα. Χωρίς αυτό, βέβαια, να σημαίνει πως δεν ελλοχεύουν κίνδυνοι και λείπουν οι προκλήσεις.
Ο φόβος
Επειτα από 16 χρόνια υπό τον Βίκτορ Ορμπαν, τον φίλο και θαυμαστή τόσο του Ντόναλντ Τραμπ όσο και του Βλαντίμιρ Πούτιν που λάτρευε να ξιφουλκεί κατά της ΕΕ, η Ουγγαρία κατέληξε να έχει τη βραδύτερα αναπτυσσόμενη οικονομία στην ΕΕ. Θεωρείται επίσης, σύμφωνα με τη Διεθνή Διαφάνεια, η πλέον διεφθαρμένη χώρα στην ΕΕ. Και ήταν το πρώτο κράτος – μέλος της ΕΕ που υποβαθμίστηκε, το 2019, από «ελεύθερο» σε «μερικώς ελεύθερο» καθεστώς στην κατάταξη της Freedom House. Ο Μαγιάρ κάλεσε τον πρόεδρο της χώρας, Τάμας Σούλιοκ, που πρόσκειται στον Ορμπαν, να συγκαλέσει το νέο κοινοβούλιο «όσο το δυνατόν συντομότερα», στις αρχές Μαΐου, και κατόπιν «να παραιτηθεί». Είναι εμφανής ο φόβος ότι ο Ορμπαν, που διέθετε και διαθέτει ακόμα πλειοψηφία δύο τρίτων στο ουγγρικό κοινοβούλιο, θα χρησιμοποιήσει τον εναπομείναντα μεταβατικό μήνα ώστε να σπείρει το χάος.
Χαρακτηριστικό είναι το σημείωμα που φάνηκε να αποσυντονίζει χθες τον Μαγιάρ στη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου του.
«Καταστρέφουν έγγραφα»
Αφού έκανε μια παύση, ο νικητής των εκλογών είπε στους δημοσιογράφους ότι πληροφορήθηκε πως ο υπουργός Εξωτερικών του Ορμπαν, ο Πέτερ Σιγιάρτο, ο οποίος βρέθηκε πρόσφατα στο μικροσκόπιο για τις «εσωτερικές» πληροφορίες της ΕΕ που έδινε στον ρώσο ομόλογό του, βρισκόταν στο υπουργείο Εξωτερικών «καταστρέφοντας έγγραφα που σχετίζονται με τις κυρώσεις» κατά της Ρωσίας. «Καταστρέφουν έγγραφα, και αυτό δεν θα τους βοηθήσει περάσει – αλλά το λέω αυτό για να καταλάβετε το πλαίσιο της κατάστασης στην Ουγγαρία», δήλωσε ο Μαγιάρ, κάνοντας σύγκριση με τις απόπειρες καταστροφής δημοσίων αρχείων «στην παλιά κομμουνιστική εποχή».
Ο Μαγιάρ παραμένει συντηρητικός σε πολλά θέματα. Και επ’ ουδενί μπορεί να χαρακτηριστεί ένθερμος φιλευρωπαίος, εμφανίζεται επικριτικός απέναντι στους θεσμούς της ΕΕ, τη γραφειοκρατία και την πολιτική της στο Μεταναστευτικό, και επιθυμεί μια Ενωση κυρίαρχων κρατών. Δεσμεύτηκε όμως να επιζητεί πάντα τον συμβιβασμό – προτεραιότητά του, άλλωστε, είναι να ξεπαγώσουν παγωμένα ευρωπαϊκά κεφάλαια ύψους 19 δισεκατομμυρίων ευρώ. Δεσμεύτηκε επίσης να μην επιχειρήσει μια αποκατάσταση του κράτους δικαίου στην Ουγγαρία με παράνομα μέσα. Είναι μια ευοίωνη αρχή.
Πώς ψήφισαν οι Ούγγροι
Η ουγγρική κυβέρνηση που κράτησε περισσότερο διάστημα από οποιαδήποτε άλλη μετά την πτώση της Σοβιετικής Ενωσης (τέσσερις θητείες και 16 χρόνια) εκδιώχθηκε από την εξουσία χάρις στην υψηλότερη συμμετοχή που έχει σημειωθεί σε εκλογικές αναμετρήσεις στη χώρα αυτή στο ίδιο διάστημα: 79,5%, κατά δέκα μονάδες υψηλότερη από τις εκλογές του 2022. Στη Βουδαπέστη, το ποσοστό συμμετοχής έφτασε το 83,1%.
Το Tisza, το κόμμα του Πέτερ Μαγιάρ, σάρωσε στις νεαρές ηλικίες. Σύμφωνα με ανάλυση του ινστιτούτου Median, ψηφίστηκε από το 73% των ψηφοφόρων 18-29 ετών και από το 68% των ψηφοφόρων 30-39 ετών. Το Fidesz, το κόμμα του Βίκτορ Ορμπαν, παρουσιάζει την αντίθετη εικόνα: ψηφίστηκε από το 15% των νέων, με το ποσοστό του να ανεβαίνει με την ηλικία και να φτάνει το 48% στους άνω των 65 ετών.
Πιο σύνθετο είναι το τοπίο όταν αναλύεται η ψήφος με εισοδηματικά κριτήρια. Σύμφωνα με έρευνα του ινστιτούτου AtlasIntel, το Tisza λαμβάνει το μεγαλύτερό του ποσοστό (62%) σε όσους κερδίζουν λιγότερα από 910 ευρώ (355.000 ουγγρικά φιορίνια) τον μήνα, ενώ φτάνει το 53% μεταξύ όσων κερδίζουν 910-1.475 ευρώ τον μήνα και όσων κερδίζουν πάνω από 2.975 ευρώ τον μήνα. Στις υπόλοιπες εισοδηματικές κατηγορίες, οι διαφορές είναι μικρότερες.
Η απόρριψη του Ορμπαν είναι μεγαλύτερη μεταξύ των ανδρών: το 50% ψήφισε το Tisza, έναντι μόλις 27% που ψήφισαν το Fidesz. O Μαγιάρ όμως κερδίζει και στις γυναίκες, έστω και με μικρότερο ποσοστό: το 45% ψήφισε το Tisza, έναντι 22% για το Fidesz.
Με βάση γεωγραφικά κριτήρια, τέλος, το Tisza κέρδισε τις 93 από τις 106 εκλογικές περιφέρειες της χώρας. Η απήχησή του είναι σαφώς πιο αστική από εκείνη των εθνικολαϊκιστών του Ορμπαν. Το κόμμα του Μαγιάρ έλαβε κοντά ή πάνω από 60% στις πέντε μεγαλύτερες πόλεις: 62% στη Βουδαπέστη (έναντι μόλις 29% για το κόμμα του Ορμπαν), 58% στο Ντέμπρετσεν, 60% στο Μίσκολτς και το Πετς και 65% στο Σέγκεντ. Το κόμμα του Ορμπαν έλαβε μεγαλύτερα ποσοστά κυρίως στους μικρούς δήμους.
Nέα δεδομένα για Τραμπ, Πούτιν, Ουκρανία
Εχει γίνει κάτι σαν παράδοση, έπειτα από κρίσιμες εκλογικές μάχες, να ανακηρύσσονται «κερδισμένοι» και «χαμένοι». Στην κορυφή της πρώτης κατηγορίας φιγουράρει αδιαμφισβήτητα ο ίδιος ο Πέτερ Μαγιάρ και το κίνημά του, το Tisza, μαζί με τους νέους της Ουγγαρίας που ψήφισαν μαζικά υπέρ του και την κοινωνία των πολιτών που ανασαίνει έπειτα από χρόνια πίεσης. Κερδισμένη από τις εκλογές της Κυριακής στην Ουγγαρία βγήκε πέραν πάσης αμφιβολίας και η ΕΕ, κι ας μιλούν πολλοί για γλυκόπικρη νίκη.
Δεν είναι τυχαίες οι πανηγυρικές δηλώσεις που έκανε η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν («Η Ουγγαρία διάλεξε την Ευρώπη. Η Ευρώπη ανέκαθεν διάλεγε την Ουγγαρία» έγραψε στο X μόλις λίγα λεπτά αφότου αποδέχθηκε την ήττα του ο Βίκτορ Ορμπαν, «Θα ήθελα να δηλώσω ότι σήμερα η Ευρώπη είναι ουγγρική» επανήλθε χθες), αλλά και αρκετοί ακόμα ευρωπαίοι ηγέτες. Ο Ορμπαν έμπαινε συχνά εμπόδιο στην ΕΕ, μεταξύ άλλων μπλοκάροντας τον Φεβρουάριο ένα δάνειο 90 δισ. ευρώ για την Ουκρανία καθώς και πακέτα κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας.
Από τη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε χθες, ο Μαγιάρ κατέστησε σαφές πως δεν θα μετατρέψει ξαφνικά την Ουγγαρία σε αγαπημένο παιδί των Βρυξελλών: σε ό,τι αφορά το δάνειο για την Ουκρανία, φάνηκε να προκρίνει τη συμφωνία που είχε επιτευχθεί τον περασμένο Δεκέμβριο, η οποία περιλάμβανε ρήτρα εξαίρεσης για την Ουγγαρία (μαζί με την Τσεχία και τη Σλοβακία), ώστε να μην υποχρεωθούν να συνεισφέρουν οικονομικά.
Ο ίδιος ξεκαθάρισε παράλληλα πως δεν στηρίζει μια διαδικασία «εξπρές» για την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ, λέγοντας πως «θα ήταν αδύνατο για μια χώρα που βρίσκεται σε πόλεμο να ενταχθεί στην ΕΕ», και ότι θα επιθυμούσε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος στην Ουγγαρία στο τέλος αυτής της πορείας – κάτι που δεν πιστεύει ότι πρόκειται να συμβεί «μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια». Εντούτοις, μεταξύ των «κερδισμένων» των ουγγρικών εκλογών είναι και η Ουκρανία – το γιατί το καταλαβαίνει κανείς συγκρίνοντας τις συνεχείς επιθέσεις του Ορμπαν στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι με την ξεκάθαρη δήλωση του Μαγιάρ ότι η Ουκρανία είναι θύμα της Ρωσίας, την ελπίδα που εξέφρασε να αναγκαστεί σύντομα ο Βλαντίμιρ Πούτιν να τερματίσει τον πόλεμο και την εκτίμησή του ότι η Ρωσία αποτελεί κίνδυνο για την ασφάλεια της Ευρώπης.
Πλήγμα
Στην πραγματικότητα, ο ρώσος πρόεδρος βρίσκεται ψηλά στη λίστα των «χαμένων» των ουγγρικών εκλογών, μαζί φυσικά με τον αμερικανό ομόλογό του, τον Ντόναλντ Τραμπ, που έσπευσε να στηρίξει δημοσίως τον Ορμπαν συνολικά πέντε φορές τους τελευταίους έξι μήνες, καθώς και τον αντιπρόεδρό του, τον Τζέι Ντι Βανς, που μετέβη στη Βουδαπέστη την περασμένη εβδομάδα προκειμένου να αβαντάρει τον Ορμπαν διά ζώσης. Εκ των υστέρων, βέβαια, το Κρεμλίνο, που αρνήθηκε να συγχαρεί τον Μαγιάρ, υποστηρίζει πως η Ουγγαρία ποτέ δεν ήταν φιλική χώρα και πως ο Πούτιν είχε απλώς έναν «διάλογο» με τον Ορμπαν. Ο,τι και να λέει, γεγονός παραμένει πως οι διεθνείς σύμμαχοι του απερχόμενου πρωθυπουργού της Ουγγαρίας όπως και το «ανελεύθερο μοντέλο» που εγκαθίδρυσε στην Ουγγαρία και προώθησε στην Ευρώπη δέχθηκαν προχθές ένα σοβαρό πλήγμα.
