Με τον πόλεμο στην Ουκρανία να μοιάζει ατελείωτος, η εικόνα της αγοράς στη Mόσχα μεταβάλλεται με ταχύτητα που θυμίζει κρίση και όχι απλώς οικονομικό κύκλο. Περισσότερα από 4.500 καταστήματα έχουν κατεβάσει ρολά μέσα σε έναν χρόνο, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη συρρίκνωση του λιανεμπορίου στη Ρωσία τα τελευταία 25 χρόνια. Πρόκειται για μια εξέλιξη που αποτυπώνει όχι μόνο τη μείωση της αγοραστικής δύναμης, αλλά και μια βαθύτερη μετατόπιση στις καταναλωτικές συνήθειες. Σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς, ο συνολικός αριθμός των καταστημάτων στη Μόσχα μειώθηκε από 87.000 σε 82.500, ενώ αντίστοιχη τάση καταγράφεται και στην Αγία Πετρούπολη, όπου τα καταστήματα περιορίστηκαν από 44.000 σε 42.200. Η υποχώρηση αυτή δεν αφορά μόνο μικρούς εμπόρους, αλλά διαπερνά ολόκληρη την αγορά: από παντοπωλεία και σουπερμάρκετ έως καταστήματα ένδυσης και τεχνολογίας.
Οι βασικοί λόγοι είναι τρεις και αλληλένδετοι: η πτώση των πραγματικών εισοδημάτων, η αύξηση του λειτουργικού κόστους και η ραγδαία άνοδος του ηλεκτρονικού εμπορίου. Η φορολογική επιβάρυνση που τέθηκε σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2026 λειτούργησε ως επιταχυντής, πιέζοντας ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που ήδη λειτουργούσαν με οριακά περιθώρια.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, ωστόσο, είναι η μετατόπιση της ζήτησης. Οι καταναλωτές στρέφονται ολοένα και περισσότερο σε online πλατφόρμες, ακόμη και για βασικά αγαθά όπως τα τρόφιμα. Η μετάβαση αυτή δεν είναι προσωρινή, αλλά διαρθρωτική, αναδιαμορφώνοντας τον χάρτη του λιανεμπορίου.
Αντίθετα, το μόνο τμήμα που εμφανίζει ανάπτυξη είναι αυτό των discount καταστημάτων, τα οποία επωφελούνται από την ανάγκη των νοικοκυριών για φθηνότερες επιλογές. Ακόμη και οι μεγάλες αλυσίδες, όμως, περιορίζουν την επέκτασή τους, με τα νέα ανοίγματα να αναμένεται να μειωθούν κατά περίπου ένα τρίτο σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Η κρίση δεν περιορίζεται στο λιανεμπόριο. Ο κλάδος της εστίασης βιώνει επίσης μια από τις δυσκολότερες περιόδους των τελευταίων δεκαετιών. Το πρώτο τρίμηνο του 2026, η επισκεψιμότητα σε καφέ και εστιατόρια μειώθηκε έως και 40%, οδηγώντας σε νέο κύμα λουκέτων. Συνολικά, ο αριθμός των επιχειρήσεων εστίασης στις μεγάλες πόλεις μειώθηκε από 2% έως 11%, ανάλογα με το segment.
Η συμπεριφορά των καταναλωτών αλλάζει αισθητά: οι εργαζόμενοι περιορίζουν τα έξοδα εκτός σπιτιού, επιλέγοντας έτοιμα γεύματα από σουπερμάρκετ αντί για γεύματα σε εστιατόρια. Πρόκειται για μια επιλογή που αντανακλά όχι μόνο οικονομική πίεση, αλλά και μια ευρύτερη στροφή προς πιο «ελεγχόμενη» κατανάλωση.
Στο σύνολό της, η εικόνα που διαμορφώνεται στη ρωσική αγορά είναι αυτή μιας οικονομίας που προσαρμόζεται υπό πίεση. Το φυσικό κατάστημα χάνει έδαφος, το online κερδίζει δυναμική και η κατανάλωση επαναπροσδιορίζεται με όρους κόστους και αναγκαιότητας.
