Με βάση ένα πρόσφατο άρθρο στο έγκυρο ιατρικό περιοδικό «Lancet», ο δείκτης Relative Fat Mass (RFM) μπορεί να αντικαταστήσει τον Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) στην αξιολόγηση της παχυσαρκίας.
Η Επιτροπή Κλινικής Παχυσαρκίας του «Lancet» κατέληξε ότι ο ΔΜΣ από μόνος του είναι ανεπαρκής για την εκτίμηση της υπερβολικής λιπώδους μάζας, η οποία είναι επιβλαβής για την υγεία και κεντρική για τη διάγνωση της παχυσαρκίας. Αντίθετα, πρότεινε έναν πιο σύνθετο ορισμό που να περιλαμβάνει πρόσθετα ανθρωπομετρικά μέτρα, καθώς και αποδείξεις μειωμένης λειτουργίας οργάνων ή περιορισμών στις καθημερινές δραστηριότητες. Η αλλαγή αυτή θεωρείται σημαντική, καθώς η αποκλειστική χρήση του ΔΜΣ μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένη στόχευση θεραπειών και αύξηση του κόστους υγείας, ενώ συντηρεί και το στίγμα που συνοδεύει την παχυσαρκία. Οι προσπάθειες για καλύτερη εκτίμηση του κινδύνου από την περίσσεια λιπώδους ιστού δεν είναι νέες. Ηδη από το 1998, έχει προταθεί ο συνδυασμός ΔΜΣ και περιμέτρου μέσης. Ωστόσο, τα τελευταία 20 χρόνια έχουν προκύψει ισχυρότερα δεδομένα που υποστηρίζουν τον RFM ως πιο αξιόπιστο δείκτη.
Ο RFM αναπτύχθηκε και επικυρώθηκε το 2018 με δεδομένα από το NHANES και υπολογίζει το ποσοστό σωματικού λίπους με βάση το ύψος, την περίμετρο μέσης και το φύλο. Η εξίσωση αυτή ενσωματώνει την κοιλιακή παχυσαρκία ως δείκτη σπλαχνικού λίπους και λαμβάνει υπόψη τις διαφορές φύλου. Πολλαπλές μελέτες έχουν δείξει ότι ο RFM προβλέπει καλύτερα τον καρδιομεταβολικό κίνδυνο και τη θνησιμότητα σε σύγκριση με τον Δείκτη Μάζας Σώματος.
Σύμφωνα με αναλύσεις NHANES, γυναίκες με RFM ≥40% και άνδρες με RFM ≥30% εμφανίζουν περίπου 50% αυξημένο κίνδυνο θανάτου, ενώ σε ακόμη υψηλότερες τιμές ο κίνδυνος σχεδόν διπλασιάζεται ή και υπερτριπλασιάζεται. Ο RFM έχει επίσης αποδειχθεί ανώτερος στην εκτίμηση του σωματικού λίπους σε παιδιά και εφήβους, καθώς και ως προγνωστικός δείκτης καρδιακής ανεπάρκειας και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
Στην εποχή των νεότερων θεραπειών όπως τα GLP-1, η ακριβέστερη διάγνωση της παχυσαρκίας είναι κρίσιμη για τη σωστή επιλογή ασθενών και την ασφάλεια της θεραπείας. Ο RFM αναδεικνύεται ως μια υποσχόμενη λύση για το μέλλον της παχυσαρκίας και της δημόσιας υγείας.
Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών
