Φρανς Τίμερμανς: «Κανείς δεν πρέπει να είναι σε θέση να εκβιάσει την Ευρώπη»

Στο πλαίσιο της πρόσφατης συμμετοχής του σε συνέδριο του «Economist» στην Αθήνα, ο πρώην εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία Φρανς Τίμερμανς μιλάει στα «ΝΕΑ» για την ενεργειακή στρατηγική της ΕΕ, υποστηρίζοντας τη στροφή στην πράσινη ενέργεια και για λόγους γεωστρατηγικούς.

Με την εμπειρία που έχει αποκτήσει από τα ευρωπαϊκά αξιώματα που κατείχε, ο Φρανς Τίμερμανς μετανιώνει που δεν κατέστη εφικτό να δημιουργηθεί «μια πραγματική ευρωπαϊκή ενεργειακή ένωση», ενώ καταδεικνύει τους κινδύνους που ελλοχεύουν για την ΕΕ (και την Ελλάδα) από μια νέα πιθανή ενεργειακή υπερεξάρτηση από τις ΗΠΑ.

Επιμένετε στην ανάγκη μιας στροφής προς την πράσινη ενέργεια;

Ναι, αν θέλετε να το δείτε όχι από περιβαλλοντική άποψη αλλά από γεωστρατηγική, γεωπολιτική προοπτική, η μεγαλύτερη ευαλωτότητά μας είναι ότι μπορούμε να υποστούμε εκφοβισμό από εκείνους που μας παρέχουν ενέργεια επειδή χρειαζόμαστε απεγνωσμένα την παραδοσιακή ενέργεια από ορυκτά καύσιμα. Δεδομένου ότι δεν έχουμε οι ίδιοι σημαντικές ποσότητες ορυκτών καυσίμων, ο μόνος τρόπος να ξαναδημιουργήσουμε μια κατάσταση όπου δεν θα υπάρχει δυνατότητα να εκβιαστούμε από εξωτερικές δυνάμεις μέσω της ενέργειάς μας είναι να έχουμε τη δική μας ενέργεια, και η μόνη ενέργεια που έχουμε, και την έχουμε σε αφθονία – η Ελλάδα είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα – είναι η ηλιακή και η αιολική. Αν το συνδυάσετε αυτό με τρόπους για να εξασφαλισθεί επαρκές βασικό φορτίο, ώστε να έχετε ενέργεια και όταν δεν υπάρχει άνεμος ή όταν υπάρχει λιγότερος ήλιος, τότε είστε έτοιμοι για το μέλλον. Αν κοιτάξετε τι συμβαίνει παγκοσμίως, η μετάβαση στην ηλεκτρική ενέργεια ως την πιο βασική μορφή ενέργειας προχωρά με αστραπιαία ταχύτητα.

Αν γυρίζατε πίσω στον χρόνο, τι θα αλλάζατε στην ενεργειακή στρατηγική της ΕΕ;

Αυτή είναι μια ενδιαφέρουσα ερώτηση. Νομίζω ότι το μεγαλύτερο λάθος μας είναι ότι δεν καταφέραμε να δημιουργήσουμε μια πραγματική ευρωπαϊκή ενεργειακή ένωση. Αυτό θα είχε ενισχύσει τρομερά τη θέση μας αν είχαμε δημιουργήσει μια ενεργειακή ένωση, επειδή τώρα βλέπουμε στον ενεργειακό τομέα μερικές φορές αυτό που βλέπαμε προηγουμένως στον χρηματοπιστωτικό τομέα, και αυτό είναι το ζήτημα του ηθικού κινδύνου. Δεν εμπιστεύεσαι λοιπόν αρκετά τον γείτονά σου επειδή πιστεύεις ότι δεν κάνει πράγματα που είναι προς το συμφέρον όλων. Και έχω έντονες αναμνήσεις από την τραγωδία που έπληξε την Ελλάδα πριν από 11 – 12 χρόνια. Ημουν στην Επιτροπή εκείνη την εποχή και φτάσαμε πολύ κοντά στο να ανατινάξουμε ολόκληρο το ευρώ, επειδή δεν καταλαβαίναμε ότι έπρεπε να μείνουμε ενωμένοι. Ευτυχώς, μείναμε ενωμένοι και βγήκαμε από αυτό. Και κοιτάξτε την επιτυχία που σημειώνει τώρα η Ελλάδα για τον εαυτό της. Και στον ενεργειακό τομέα, το ίδιο θα μπορούσε να μας απειλήσει. Αν υποκύψουμε στον εκβιασμό των Ρώσων ή άλλων, ακόμη και των Αμερικανών κάποια στιγμή, θα χάσουμε την κυριαρχία μας και αυτό θα ήταν τραγωδία. Επομένως, θα έπρεπε να είχαμε επιταχύνει τα βήματα προς μια πραγματική ενεργειακή ένωση πριν από χρόνια.

Πώς αντιμετωπίζετε τον Κάθετο Διάδρομο από την Αλεξανδρούπολη στην Ουκρανία;

Πιστεύω ότι είναι ένα πολύ καλό έργο. Νομίζω ότι μερικές φορές υποτιμούμε εντελώς την κομβική θέση της Ελλάδας όσον αφορά τους μελλοντικούς ενεργειακούς διαδρόμους και τις προμήθειες. Η Ελλάδα είναι επίσης το σημείο εισόδου ανανεώσιμων πηγών ενέργειας από την Αίγυπτο – κάποια στιγμή επειδή νομίζω ότι αν κοιτάξετε στο μακροπρόθεσμο μέλλον σε εκείνα τα μέρη της Μέσης Ανατολής και της αραβικής υποηπείρου όπου υπάρχει τόσος ήλιος αλλά δεν μπορούν να κάνουν πολλά άλλα με αυτόν, θα δείτε τεράστια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Και αυτή η ηλεκτρική ενέργεια θα μεταφέρεται ως ηλεκτρική ενέργεια αλλά θα μετατρέπεται και σε πράσινο υδρογόνο. Και η Ελλάδα θα είναι το σημείο εισόδου για την Ευρώπη ως προς αυτό. Επομένως, είναι μια τεράστια ευκαιρία για την Ελλάδα. Ξέρετε, η Ελλάδα είναι κοντά στην Αίγυπτο, επομένως είναι λογικό να υπάρχουν καλώδια από την Αίγυπτο στην Ελλάδα. Αλλα μέρη της Ευρώπης δεν είναι τόσο κοντά. Αλλά μπορείτε να μετατρέψετε αυτήν την ενέργεια στην Ελλάδα ή στην Αίγυπτο σε ενέργεια που μπορείτε εύκολα να μεταφέρετε και σε άλλα μέρη.

Ποια είναι η γνώμη σας για το αμερικανικό LNG;

Πρέπει να είμαστε πολύ, πολύ, πολύ προσεκτικοί ώστε να μη δημιουργήσουμε νέες εξαρτήσεις. Νομίζω ότι το αμερικανικό LNG μας βοήθησε να βγούμε από μια απίστευτα δύσκολη κατάσταση λόγω της υπερβολικής μας εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο. Αλλά και η αμερικανική οικονομία αλλάζει ραγδαία και δεν θα χρειαστεί όλα τα δικά της ορυκτά καύσιμα στο μέλλον. Τώρα παράγουν τόσο πολύ ανανεώσιμη ενέργεια. Ο κόσμος δεν μιλάει γι’ αυτό, αλλά είναι κάτι που κινείται πολύ γρήγορα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Και η ηλεκτροδότηση της οικονομίας τους προχωρά ακόμη πιο γρήγορα από ό,τι στην Ευρώπη λόγω όλων των αλλαγών στην οικονομία που καθοδηγούνται από την τεχνητή νοημοσύνη, οι οποίες έχουν αυξήσει σημαντικά τη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια. Νομίζω λοιπόν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αναζητήσουν παγκόσμιες αγορές αντιστάθμισης για τα ορυκτά καύσιμα τους. Αλλά οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να γνωρίζουν πολύ καλά ότι ειδικά αυτή η κυβέρνηση στις ΗΠΑ δεν θα διστάσει να χρησιμοποιήσει και την ενέργεια ως μέσο για να μας ασκήσει πίεση, αν μπορεί. Και αν θέλετε να το προλάβετε αυτό, πρέπει να διαφοροποιήσετε τις αλυσίδες εφοδιασμού σας αλλά πρέπει επίσης να είστε ένας πολύ μεγαλύτερος παραγωγός της δικής σας ενέργειας.

Βλέπετε πιθανότητα η ΕΕ να γίνει προοπτικά περισσότερο ενεργειακά εξαρτημένη από τις ΗΠΑ αντί από τη Ρωσία;

Ανεξάρτητα από το ποιος είναι ο προμηθευτής ενέργειας σας, θα πρέπει να γνωρίζετε ότι δεν μπορείτε να αντέξετε οικονομικά να βάλετε έναν προμηθευτή ενέργειας σε θέση που να μπορεί να σας εκβιάσει. Και ανεξάρτητα από το ποιος είναι – οι Αμερικανοί ή οι Ρώσοι ή οι Αραβες ή οι Βενεζουελανοί, δεν με νοιάζει – κανείς δεν πρέπει να είναι σε θέση να εκβιάσει την Ευρώπη σε αυτό. Πληρώσαμε ένα απίστευτα υψηλό τίμημα που μπήκαμε σε αυτήν την κατάσταση με τη Ρωσία. Αυτό δεν πρέπει να ξανασυμβεί ποτέ.

Υπάρχει κάτι που θα συμβουλεύατε τους ηγέτες της ΕΕ;

Ως Ευρωπαίοι κατανοούμε ότι ο κόσμος έχει αλλάξει οριστικά. Θα ήταν αφελές να πιστεύουμε ότι μόλις φύγει ο Τραμπ, τα πράγματα θα επιστρέψουν στο πώς ήταν υπό τον Μπάιντεν. Δεν πρόκειται να συμβεί αυτό. Επομένως, πρέπει να καταλάβουμε ότι πρέπει να φροντίσουμε τα δικά μας ζητήματα. Και ή θα το κάνουμε μαζί ή θα είμαστε υποτελή κράτη των Αμερικανών ή των Κινέζων. Αυτό είναι το μέλλον αν δεν συντονιστούμε.