Το σημείο στο οποίο θα πάμε είναι εκείνο ακριβώς στο οποίο συνέβη αυτή η επίθεση, μας λέει ο αξιωματικός του IDF, δείχνοντάς μας το τάμπλετ που κρατά. Το βίντεο το έχουμε δει όλοι, βέβαια – όχι μόνο εμείς, μια μικρή ομάδα δημοσιογράφων που βρισκόμαστε εδώ, αλλά και όποιος παρακολουθεί, οπουδήποτε, τα νέα της Μέσης Ανατολής: δείχνει έναν ένοπλο να βγαίνει ξαφνικά από ένα αυτοκίνητο και να πυροβολεί εναντίον των στρατιωτών του IDF, πριν πέσει νεκρός.
Οσο για το «εδώ», είναι ένα σημείο το οποίο δεν μπορούμε ακόμη και τώρα να αποκαλύψουμε, όπως ούτε και την ακριβή ημερομηνία που συνέβησαν όσα περιγράφει το κείμενο αυτό. Ηταν στα τέλη Ιανουαρίου, όμως. Ηταν μια μέρα ασυνήθιστα κρύα, όπου η κίτρινη σκόνη από το Σινά έσμιγε με την υγρασία της θάλασσας, κάτω από πυκνά σύννεφα, πότε μαύρα, πότε καλύτερα. Δύσκολα θα το φανταζόταν ένας σκηνοθέτης εάν ήθελε να αποτυπώσει τη δυστοπία του πράγματος.
Πίσω στο «εδώ», λοιπόν: την προηγούμενη το απόγευμα, ο σύνδεσμός μου στον IDF με πήρε τηλέφωνο και με ρώτησε εάν ήθελα ακόμη να πάω στη Γάζα – κάτι που όλοι, σχεδόν, του χώρου κυνηγούσαμε εδώ και δύο χρόνια. Το «εδώ» ήταν ένα σημείο από το οποίο μπορούσε κανείς να δει την περίφραξη της Γάζας, σε απόσταση τόσο μικρή που, μετά την 7η Οκτωβρίου και την έναρξη του πολέμου, είναι αδύνατον να φτάσει κανείς.
Ο αξιωματικός μας εξηγεί ότι στην περιοχή που θα πάμε σημειώνονται επιθέσεις – το βίντεο, άλλωστε, εκεί αναφερόταν – και ότι επίσης στα κτίρια απέναντι ίσως βρίσκονται ένοπλοι της Χαμάς. Εκεί και αλλού υπάρχουν, λέει, άγνωστα τούνελ, από τα οποία εφορμούν οι ένοπλοι. Ο IDF ανακαλύπτει συνεχώς κι άλλα.
Το μήνυμα το έχουμε λάβει και, προφανώς, όλο αυτό έγινε πριν μπούμε, για να είναι όλοι βέβαιοι πως τελικά θέλουμε να περάσουμε.
Η πύλη ανοίγει και μπαίνουμε. Κατευθυνόμαστε προς την Ντέιρ αλ Μπάλαχ και πριν καλά καλά το καταλάβουμε βρισκόμαστε ήδη στο τέλος της Κίτρινης Ζώνης, με τα πρώτα σπίτια απέναντί μας. Αν κάποιος θέλει να δει πόσο μικρή είναι η Γάζα, ειδικά σε πλάτος, αυτό είναι το σημείο. Από τον φράχτη μέχρι τη θάλασσα η απόσταση δεν υπερβαίνει τα έξι χιλιόμετρα. Εδώ είμαστε στα δύο και κάτι. Τα καλύψαμε πριν καν το καταλάβουμε. Σε κάτι λεπτά.
Η επαρχία της Ντέιρ αλ Μπάλαχ, σύμφωνα με τα στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, είναι η περιοχή που έχει πληγεί «λιγότερο» από όλα τα αστικά κέντρα της Γάζας στη διάρκεια του πολέμου. Στον ορίζοντα διακρίνει κανείς ψηλά κτίρια αλλά και μιναρέδες, αν και τα πλείστα διάτρητα. Αυτός είναι και ο λόγος που εδώ έχει μείνει – και επιστρέψει – αρκετός κόσμος και, συνεπώς, υπάρχουν ισχυροί πυρήνες της Χαμάς. Από εδώ που είμαστε, ανθρώπους δεν βλέπουμε· άλλωστε, εδώ γίνονταν οι μάχες. Τα πρώτα κτίρια όπως και τα γύρω μας είναι σωροί από χαλάσματα.
Εδώ, όμως, ανοίγει και η άλλη συζήτηση: εκείνη για τα θύματα. Οι Παλαιστίνιοι καταγγέλλουν ότι δεν είναι καθόλου σπάνιο να σκοτώνονται άμαχοι επειδή μπήκαν στην Κίτρινη Ζώνη κατά λάθος. Ο διεθνής εκπρόσωπος του IDF, υποστράτηγος Ναδάβ Σοσάνι που μας συνοδεύει, επιμένει ότι όσοι εισέρχονται στην Κίτρινη Γραμμή είναι «σχεδόν αποκλειστικά τρομοκράτες της Χαμάς». Στις λίγες περιπτώσεις, λέει, που τη διέσχισαν πολίτες, η «συντριπτική πλειοψηφία κατάφερε να επιστρέψει – απλά δεν ακούτε για αυτούς στις ειδήσεις. Σήμερα», μας λέει, «τρομοκράτες διέσχισαν τη γραμμή και τους αντιμετωπίσαμε. Χθες, πολίτες διέσχισαν τη γραμμή, έλαβαν φυλλάδια και επέστρεψαν», εξηγώντας ότι ο IDF ρίχνει επανειλημμένα φυλλάδια στα αραβικά κατά μήκος της Κίτρινης Γραμμής.
Ο διεθνής εκπρόσωπος του IDF λέει ότι η άρνηση της Χαμάς να αφοπλιστεί παραμένει το κύριο εμπόδιο για την προώθηση μιας συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα, προσθέτοντας ότι, αντίθετα, προσπαθεί να εξοπλιστεί εκ νέου και να πραγματοποιεί καθημερινές επιθέσεις. Αυτό, όπως και η προσθήκη ότι σκοπίμως τα μέλη της Χαμάς είναι ντυμένα με πολιτικά ώστε να μην είναι εύκολο για τους στρατιώτες να διακρίνουν ποιος είναι τι, είναι τόπος κοινός. Το αποδέχονται και όσοι – εκτός – προσπαθούν να βρουν μια λύση σε αυτό το χάος.
«Ρίχνουμε συνεχώς φυλλάδια», επαναλαμβάνει ο Ναδάβ Σοσάνι, «και ο περισσότερος κόσμος φεύγει, καθώς στην Κίτρινη Ζώνη δεν υπάρχει λόγος να μπει κάποιος». Συμπληρώνει ότι η Κίτρινη Ζώνη είναι «σαφώς σημαδεμένη και ορατή».
Ωστόσο, αυτό που μπορεί να δει κάποιος επί του εδάφους εκεί είναι πως οι μεγάλοι κίτρινοι κύβοι από τσιμέντο που οριοθετούν την Κίτρινη Ζώνη αποτελούν μια σήμανση ανεπαρκή, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς ότι απέχουν 200 μέτρα ο ένας από τον άλλο, ενίοτε ανάμεσα σε ερείπια. Εδώ, ειδικά, δεν είναι έρημος όπως κάτω στη Ράφα, στα σύνορα με την Αίγυπτο. Η γη δεν είναι χέρσα, ούτε επίπεδη· είναι χειμώνας, υπάρχει (και) βλάστηση και έτσι δεν υπάρχει τρόπος κάποιος να είναι σίγουρος για το πού αρχίζει η Ζώνη. «Κάνουμε ό,τι μπορούμε για να αποφύγουμε τις απώλειες σε αμάχους» μας λέει εμφαντικά ο αντισυνταγματάρχης Σοσάνι.
Η Κίτρινη Ζώνη είναι το μοναδικό που υπάρχει ανάμεσα στη Χαμάς και τους πολίτες του Ισραήλ, μας λέει ο συνοδός μας, απαντώντας στο ερώτημα πόσο θα μείνει εκεί ο IDF. Τα άλλα εκφεύγουν της αρμοδιότητάς του. Σωστό. Απλά κι εμείς γυρεύουμε απαντήσεις.
Το ζήτημα της ασφάλειας των ισραηλινών πολιτών από νέες επιθέσεις είναι τεράστιο – και η 7η Οκτωβρίου το απέδειξε σίγουρα. Εξίσου σημαντικό, όμως, είναι και το μέλλον των αμάχων στην άλλη πλευρά. Η επίσημη θέση, παρά τις παροτρύνσεις των πιο ακραίων στην κυβέρνηση Νετανιάχου, είναι πως δεν σκοπεύει να μείνει. Το ίδιο το σχέδιο Τραμπ το προβλέπει.
Ακόμη και από το σημείο που βρισκόμαστε, ο IDF κανονικά θα αποχωρήσει στη Β’ Φάση, για να αναλάβει η Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης (ISF). Κάτι προβληματάκια υπάρχουν ακόμη: η ISF δεν έχει φτιαχτεί και δεν θα μετάσχουν χώρες με το απαραίτητο βάρος, η Χαμάς αρνείται να αφοπλιστεί – κάτι που θα έπρεπε να είχε ήδη κάνει – και το Ισραήλ απλά λέει πως τι να γίνει, δεν μπορεί να κάνει αλλιώς.
Κινηματογραφούμε, φωτογραφίζουμε και παρατηρούμε προσεκτικά τα κτίρια στην πόλη μπροστά μας, φρουρούμενοι από πολλούς στρατιώτες και τρία τεθωρακισμένα. Πίσω μας, ένας αγωγός γεμίζει με τσιμέντο τα τούνελ της Χαμάς. Πώς θα μοιάζει το αύριο εδώ; Είναι μια δυσκολία που συναντούμε όσοι καλύπτουμε τις εξελίξεις εδώ, όση φαντασία κι αν διαθέτουμε. Κυρίως λόγω της απόστασης των σεναρίων για Ριβιέρα – εσχάτως και για Ντουμπάι – από την πραγματικότητα και, ακόμη περισσότερο, από την ίδια την κοινή λογική.
Σαν κακόγουστη φάρσα ακούγεται, όταν υπάρχουν εξήντα εκατομμύρια τόνοι ερειπίων, η θάλασσα είναι μολυσμένη από τα λύματα αλλά και από εντελώς απαγορευτικά επίπεδα μικροσωματιδίων και μετάλλων, όπως και το έδαφος από τις εκρήξεις, όταν η Χαμάς παραμένει οπλισμένη, το Ισραήλ είναι αποφασισμένο ότι δεν θα κάνει βήμα πίσω, οι άμαχοι είναι παγιδευμένοι αυτή τη στιγμή στο 42% της έκτασης και οι ελπίδες βασίζονται σε ένα εκτός τόπου και χρόνου σχέδιο. Σίγουρα και στο πώς ξύπνησε τη συγκεκριμένη μέρα ο Ντόναλντ Τραμπ.
Ξαφνικά, ακούγονται σε μικρή απόσταση ανταλλαγές πυρών. Οι περισσότεροι από εμάς, ατάραχοι, συνεχίζουμε σαν να μην έγινε τίποτα. Λίγη ώρα μετά, το ίδιο. Ιδια και η (μη) αντίδρασή μας.
Μήπως αυτό είναι το «μέλλον» σε αυτό το μέρος του πλανήτη; Η αδιαφορία και η λήθη; Μήπως, όπως ξεχάστηκαν οι επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου και οι 1.200 νεκροί, αλλά και αργότερα οι όμηροι, θα ξεχαστούν τώρα η αδιανόητη καταστροφή στη Γάζα, οι άμαχοι – όχι οι της Χαμάς – που σκοτώθηκαν και όσοι επέζησαν και ζουν σήμερα στα ερείπια και τα αντίσκηνα;
Μέλλον σίγουρα δεν το λες. Αλλά μήπως αυτό δεν συμβαίνει πάντα;
