Η πρώιμη και εντατική μείωση της αρτηριακής πίεσης αμέσως ύστερα από παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο ή ήπιο αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο φαίνεται να μειώνει δραστικά τον κίνδυνο υποτροπής, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης COMMIT. Η μελέτη έδειξε ότι η επίτευξη στόχων αρτηριακής πίεσης κάτω από 130/80 mm Hg μέσα στις πρώτες 48 ώρες ύστερα από παροδικό ή ήπιο εγκεφαλικό σχετίζεται με περίπου 40% μείωση του κινδύνου υποτροπής ισχαιμικού εγκεφαλικού και πάνω από 50% μείωση της ενδοεγκεφαλικής αιμορραγίας σε βάθος πενταετίας.
Η COMMIT αποτελεί μέρος της πληθυσμιακής μελέτης OXVASC στην Οξφόρδη πού βασίστηκε σε μια αλλαγή πολιτικής όσον αφορά τη φροντίδα των εγκεφαλικών επεισοδίων. Πριν από το 2008, οι ασθενείς με παροδικό ή ήπιο εγκεφαλικό λάμβαναν άμεση αντιαιμοπεταλιακή αγωγή, αλλά η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης γινόταν αργότερα, συνήθως μέσω της πρωτοβάθμιας φροντίδας. Μετά το 2008 εφαρμόστηκε μια νέα στρατηγική: άμεση έναρξη και εντατικοποίηση της αντιυπερτασικής αγωγής, με καθημερινή κατ’ οίκον παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης και τηλεμετρική αξιολόγηση από εξειδικευμένους ιατρούς. Οι ασθενείς μετρούσαν την πίεσή τους τρεις φορές την ημέρα, με τρεις μετρήσεις κάθε φορά, ενώ οι θεράποντες ιατροί προσάρμοζαν άμεσα τη φαρμακευτική αγωγή. Συνολικά, παρατηρήθηκε μείωση της συστολικής αρτηριακής πίεσης κατά περίπου 10-15 mm Hg φθάνοντας τα επίπεδα των 122/70 mm Hg. Μόνο 2%-3% των ασθενών εμφάνισαν συμπτωματική υπόταση που χρειάστηκε μείωση της δόσης, γεγονός που υποδηλώνει ότι η προσέγγιση είναι ασφαλής, ακόμη και εκτός πλήρως οργανωμένων τηλεμετρικών συστημάτων.
Παραδοσιακά, η άμεση μείωση της αρτηριακής πίεσης αποφεύγεται στα βαριά εγκεφαλικά λόγω φόβου μειωμένης εγκεφαλικής αιμάτωσης. Ωστόσο, στους ασθενείς με TIA ή ήπιο εγκεφαλικό η εγκεφαλική ισχαιμία είναι περιορισμένη ή παροδική, καθιστώντας αυτούς τους φόβους λιγότερο πιθανούς.
Η μελέτη COMMIT υπογραμμίζει ότι ο κίνδυνος υποτροπής είναι υψηλότερος τις πρώτες ημέρες και εβδομάδες, περίοδος κατά την οποία συχνά παρατηρείται θεραπευτική αδράνεια. Τα δεδομένα υποστηρίζουν ότι η αντιυπερτασική αγωγή πρέπει να ξεκινά ταυτόχρονα με την αντιαιμοπεταλιακή, ως βασικό στοιχείο της οξείας δευτερογενούς πρόληψης. Τα ευρήματα της COMMIT ενισχύουν την ανάγκη αναδιοργάνωσης των υπηρεσιών φροντίδας έπειτα από παροδικό ή ήπιο εγκεφαλικό επεισόδιο με στόχο την άμεση και ολοκληρωμένη αντιμετώπιση όλων των παραγόντων κινδύνου, προκειμένου να μειωθεί ουσιαστικά το φορτίο των υποτροπιαζόντων εγκεφαλικών.
Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών
