Μπλακ άουτ στα αεροδρόμια: Τρεις έρευνες για το χάος στο FIR Aθηνών

Απαντήσεις στα σοβαρά ερωτήματα που άφησε πίσω του το πρωτοφανές μπλακ άουτ στις ραδιοσυχνότητες του Κέντρου Ελέγχου Περιοχής Αθηνών Μακεδονίας (ΚΕΠΑΘΜ) αναζητούν από χθες οι τεχνικοί εμπειρογνώμονες που ορίστηκαν από την Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών και το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών για τη διερεύνηση του συμβάντος της περασμένης Κυριακής, που προκάλεσε χάος στα ελληνικά αεροδρόμια.

Η μέχρι στιγμής διερεύνηση του συμβάντος φαίνεται να εντοπίζει το πρόβλημα «σε τηλεπικοινωνιακές υποδομές». Μάλιστα, η διοίκηση της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) σε χθεσινή νέα ανακοίνωσή της βάζει στο «κάδρο» και τον ΟΤΕ, επισημαίνοντας, μεταξύ άλλων, ότι: «Για τη σε βάθος ανάλυση της αιτίας του προβλήματος (root cause), η ΥΠΑ παραμένει σε στενή συνεργασία με τον ΟΤΕ, σε όλα τα επίπεδα, στο πλαίσιο διασταύρωσης της αιτίας του συμβάντος και της συντονισμένης τεχνικής επεξεργασίας. Η μέχρι στιγμής διερεύνηση φαίνεται να εντοπίζει το πρόβλημα σε τηλεπικοινωνιακές υποδομές και δεν ανέδειξε στοιχεία κυβερνοεπίθεσης στα συστήματα της ΥΠΑ».

Η ξαφνική… αποκατάσταση

Επίσης, σε ό,τι αφορά την ξαφνική… αποκατάσταση όλων των συστημάτων του ΚΕΠΑΘΜ στις 5 το απόγευμα της Κυριακής η ΥΠΑ, χωρίς να δίνει κάποια εξήγηση, αναφέρει: «Οι συχνότητες του FIR Αθηνών και τα συστήματα τηλεφωνικών γραμμών επιχειρησιακής επικοινωνίας επανήλθαν σε πλήρη λειτουργία από τις 17.00. Ωστόσο, η ταυτόχρονη εμφάνιση και αποκατάσταση των βλαβών σε διαφορετικά τεχνικά πεδία και διακριτά συστήματα, που δεν συνδέονται μεταξύ τους (π.χ. VCS, τηλεφωνικές και αναλογικές γραμμές, γραμμές HellasCom) χαρακτηρίζει την πρωτοφανή διάσταση του φαινομένου».

Οι πρώτες από τις τρεις έρευνες (δύο τεχνικές και μια διοικητική) που διατάχθηκαν για τη διερεύνηση του περιστατικού της οκτάωρης «εξουδετέρωσης» των ραδιοσυχνοτήτων του εθνικού εναερίου χώρου (FIR Αθηνών) ξεκίνησαν ήδη από χθες.

Πρόκειται για την έρευνα της ειδικής «Επιτροπής των σοφών», που συστάθηκε από το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, υπό τον διοικητή της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας (ΑΠΑ), Χρήστο Τσίτουρα, στην οποία συμμετέχουν: Ο διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας (ΕΑΚ), Μιχάλης Μπλέτσας, ο μηχανικός Επικοινωνιών του ΓΕΕΘΑ, συνταγματάρχης Δημήτρης Ζαμπακόλας, ο υποδιευθυντής Εποπτείας Φάσματος της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ), Νίκος Ηγουμενίδης, και εκπρόσωπος του EUROCONTROL.

Τα μέλη της συγκεκριμένης Επιτροπής συναντήθηκαν νωρίς το πρωί με τη διοίκηση και τα αρμόδια στελέχη της ΥΠΑ, στις εγκαταστάσεις του ΚΕΠΑΘΜ, στο Ελληνικό. Στη συνάντηση υπήρξε αναλυτική παρουσίαση για τις τεχνικές παραμέτρους του συμβάντος, ενώ καταγράφηκαν όλες οι ενέργειες που έγιναν προκειμένου να φωτιστούν οι γενεσιουργές αιτίες.

Προηγήθηκε το πρωί της Δευτέρας συνάντηση στο Μέγαρο Μαξίμου του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, με τον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστο Δήμα, τη διοίκηση της ΥΠΑ και άλλους αρμόδιους παράγοντες (ΟΤΕ, ΕΕΤΤ κ.λπ.).

Την ίδια μέρα, η Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών διέταξε από την πλευρά της ξεχωριστή κατεπείγουσα τεχνική έρευνα για το μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών, αναθέτοντας τη συγκεκριμένη διερεύνηση στο Τμήμα Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας, που επίσης έπιασε δουλειά χθες.

Επιπλέον, ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, ζήτησε από τη διοίκηση της ΥΠΑ τη διεξαγωγή και Ενορκης Διοικητικής Εξέτασης (ΕΔΕ), προκειμένου να διερευνηθούν τυχόν ευθύνες ή παραλείψεις εμπλεκομένων υπαλλήλων ή τομέων της Υπηρεσίας.

Η εκδήλωση του περιστατικού

Ειδικότερα, στη χθεσινή πρώτη συνάντηση της Επιτροπής του υπουργείου Υποδομών με τη διοίκηση και τις υπηρεσίες της ΥΠΑ, μεταξύ άλλων, αναφέρθηκαν:

1. Το πρωί (08.59) της περασμένης Κυριακής το ΚΕΠΑΘΜ αντιμετώπισε τεχνικό πρόβλημα με τη μορφή συνεχούς παρεμβολής «θορύβου» στην ακρόαση των συχνοτήτων, προερχόμενη από διεγέρσεις (ακούσιες εκπομπές σήματος) των πομπών της Υπηρεσίας.
2. Αυτό επηρέασε ταυτόχρονα πολλαπλές συχνότητες που εξυπηρετούν το FIR Αθηνών, ενώ παράλληλα υπήρξε δυσλειτουργία και στις γραμμές τηλεφωνικής διασύνδεσης και στα κυκλώματα δεδομένων HELLASCOM.
3. Τόσο τα πρωτεύοντα όσο και τα δευτερεύοντα (backup) Συστήματα Επικοινωνίας Φωνής (VCS) και Πομποδεκτών βρίσκονταν σε λειτουργία καθ’ όλη τη διάρκεια του συμβάντος. Ωστόσο, η παρεμβολή «θορύβου» μπλόκαρε όλες τις συχνότητες.
4. Από την εκδήλωση του περιστατικού πραγματοποιήθηκαν συντονισμένες ενέργειες διερεύνησης και αποκατάστασης, τόσο εντός του δικτύου της ΥΠΑ και των συστημάτων του ΚΕΠΑΘΜ, και ειδικότερα του VCS και Remote Control System (RCS), όσο και στις τηλεπικοινωνιακές υποδομές του ΟΤΕ. Οι ηλεκτρονικοί της ΥΠΑ κινητοποιήθηκαν σε όλους τους αναμεταβιβαστικούς σταθμούς σε Υμηττό, Πήλιο, Θάσο, Ακαρνανικά, Μοναστήρι, Κέρκυρα, Ρόδο και Γεράνεια, προκειμένου να πραγματοποιηθεί επιτόπιος έλεγχος των συστημάτων. «Οι έλεγχοι ολοκληρώθηκαν αργά το βράδυ της Κυριακής, δίχως να προκύψει κάποιο σχετικό στοιχείο που να συνδέεται άμεσα με το συμβάν».
5. Επιπλέον, απογειώθηκε το ειδικά εξοπλισμένο αεροσκάφος της ΥΠΑ, με τη συμμετοχή ηλεκτρονικών της Υπηρεσίας και ειδικού τεχνικού της ΕΕΤΤ, για τη στοχευμένη διερεύνηση του φάσματος συχνοτήτων από αέρος. «Δεν καταγράφηκαν ενεργές εκπομπές που να συνδέονται με το τεχνικό πρόβλημα» ανέφεραν οι υπηρεσιακοί παράγοντες της ΥΠΑ.

Τα νέα συστήματα

Πάντως, σε ό,τι αφορά τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων ραδιοεπικοινωνίας που σχετίζονται άμεσα με το συμβάν, η ΥΠΑ υποστηρίζει: «Αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε εξέλιξη η προμήθεια νέων συστημάτων πομποδεκτών και συστημάτων VCS, όπως:

• Η προμήθεια 495 νέων πομποδεκτών VHF VoIP από τη ROHDE & SCHWARZ HELLAS AE, με κόστος 4,2 εκατ. ευρώ. Το έργο συμβασιοποιήθηκε στις 20-10-2025, και εντός των δύο πρώτων μηνών του 2026 αναμένεται η παράδοση των πρώτων συστημάτων, που θα εγκατασταθούν από ηλεκτρονικούς μηχανικούς της ΥΠΑ.
• Το νέο VCS/RCS για το ΚΕΠΑΘΜ, με ανάδοχο την εταιρεία SPACE HELLAS και κόστος σύμβασης 4,7 εκατ. ευρώ. Αναμένεται έκδοση απόφασης από το Ελεγκτικό Συνέδριο στις 13.01.2026 για τροποποίηση της σύμβασης».