Ετος-σταθμός για τις ελληνικές τράπεζες και τη συμμετοχή τους στη ναυτιλιακή χρηματοδότηση χαρακτηρίζεται το 2024 καθώς οι χορηγήσεις σε ναυτιλιακές εταιρείες αυξήθηκαν κατά 18% και έφτασαν τα 18 δισ. δολάρια από 15 δισ. δολάρια το 2023. Το μερίδιο των ελληνικών τραπεζών αυξήθηκε, σύμφωνα με την έρευνα της Petrofin Research, στο 6,1% του παγκόσμιου συνόλου, έναντι 5,2% πέρυσι. Η Ελλάδα κατέγραψε τη μεγαλύτερη ετήσια άνοδο μεταξύ των κορυφαίων ευρωπαϊκών χωρών στον τομέα αυτόν.
Το συνολικό χαρτοφυλάκιο των 40 μεγαλύτερων τραπεζών παγκοσμίως στη ναυτιλιακή χρηματοδότηση ανήλθε στα 289,65 δισ. δολάρια στο τέλος του 2024, σημειώνοντας αύξηση 2% σε σχέση με το 2023 (284,27 δισ. δολάρια), γεγονός που καταδεικνύει σταθεροποίηση της τραπεζικής ναυτιλιακής χρηματοδότησης σε μια περίοδο ισχυρού ανταγωνισμού από εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης.
Παράλληλα, η συνολική τραπεζική ναυτιλιακή χρηματοδότηση (συμπεριλαμβανομένων και των μικρότερων τραπεζών) εκτιμάται στα 400 δισ. δολάρια, που αντιστοιχεί στο 60% του παγκόσμιου συνολικού ναυτιλιακού χρηματοδοτικού χαρτοφυλακίου, το οποίο υπολογίζεται στα 625 δισ. δολάρια (με leasing, εξαγωγικές πιστώσεις, funds κ.λπ.).
Το leasing παραμένει το ταχύτερα αναπτυσσόμενο κομμάτι της παγκόσμιας ναυτιλιακής χρηματοδότησης. Μάλιστα, η ανάπτυξή του ξεπερνά την αντίστοιχη των τραπεζικών δανείων, με σημαντική συμβολή των ασιατικών σχημάτων (κυρίως Κίνα και Ιαπωνία).
Το leasing δεν υπόκειται στους αυστηρούς τραπεζικούς κανονισμούς Βασιλείας IV και προσφέρει υψηλότερα Loan-to-Value (LTV) ποσοστά, φτάνοντας ακόμη και το 75% ή περισσότερο, όταν οι παραδοσιακές τράπεζες χρηματοδοτούν σε χαμηλότερα LTV (συχνά 50%-60%). Ειδικά η Κίνα κατέχει πρωταγωνιστικό ρόλο, με την πλειοψηφία των sale-and-leaseback συμφωνιών.
Ωστόσο, οι γεωπολιτικές εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ – Κίνα, με τους νέους δασμούς και τις απειλές επιβολής τελών σε κινεζικής κατασκευής πλοία, κάνουν πολλούς πλοιοκτήτες να αποφεύγουν πλέον τα κινεζικά ναυπηγεία με αποτέλεσμα να μειώνεται και το μερίδιο του leasing που χρηματοδοτεί νέες παραγγελίες.
Η πράσινη μετάβαση
Ενα άλλο αξιοσημείωτο στοιχείο της έρευνας της Petrofin είναι η εντυπωσιακή ενίσχυση της χρηματοδότησης με βάση τους κανόνες της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης (ESG) και τις «Αρχές του Ποσειδώνα» (Poseidon Principles), που στοχεύουν στη μείωση των εκπομπών CO₂ στη ναυτιλία.
Σύμφωνα με την έρευνα, 35 τράπεζες συμμετείχαν στις «Αρχές του Ποσειδώνα» στο τέλος του 2024, ελέγχοντας περίπου 240 δισ. δολάρια σε ναυτιλιακή χρηματοδότηση. Οι 30 εξ αυτών, με έμφαση στο διμερές τραπεζικό lending, διαχειρίζονται περίπου 200 δισ. δολάρια.
Στο μέτωπο της βιώσιμης ναυτιλιακής χρηματοδότησης με KPI commitments (δάνεια συνδεδεμένα με μείωση εκπομπών), πέντε ελληνικές τράπεζες διακρίνονται για την ενεργό συμμετοχή τους. Οι τράπεζες αυτές είναι η Attica Bank (12% του χαρτοφυλακίου της συνδέεται με τις αρχές της βιωσιμότητας), η Εθνική Τράπεζα (9%), η Eurobank (5%), η Alpha Bank (5%) και η Τράπεζα Πειραιώς (2%).
Αναφορικά με τις προοπτικές της ναυτιλιακής χρηματοδότησης, η Petrofin αναφέρει μεταξύ άλλων ότι το 2025 ξεκινά υπό το βάρος μεγάλων γεωπολιτικών αβεβαιοτήτων που συνδέονται με τα νέα εμπορικά μέτρα των ΗΠΑ υπό τον πρόεδρο Τραμπ, τους προστατευτικούς δασμούς και τις κυρώσεις κατά κινεζικών πλοίων.
Οι ροές τραπεζικών δανείων συνεχίστηκαν αμείωτες, αν και οι πωλήσεις μεταχειρισμένων πλοίων επιβραδύνθηκαν λόγω των υψηλών αξιών των πλοίων σε σχέση με τις ταμειακές ροές.
