Οταν χυδαιολογούν

Ζούμε σε καιρούς που η επίκριση είναι εύκολη σαν την ανάγκη που έχει καθένας να καλύψει προσωπικά του κενά και προσωπικές του ανησυχίες ή απογοητεύσεις και με ευχέρεια παραποιούν, διαστρεβλώνουν και διαπομπεύουν την αντίθετη άποψη ή στάση. Πρέπει ο επιστήμονας να υποχωρεί από φόβο της προσωπικής επίθεσης και κακόβουλης κριτικής; Οχι βέβαια. Δεν θα πέσει στην παγίδα του εκφοβισμού. Ο επιστήμονας πρέπει να συνεισφέρει σε σύνθετα πολιτικά ή διεθνή προβλήματα ή διενέξεις, να κομίζει και να καταθέτει τη γνώση του, προσωπικά στα θέματα εξωτερικής πολιτικής και ειδικότερα στα ελληνοτουρκικά και το Κυπριακό. Συνήθως η κριτική εάν δεν είναι εποικοδομητική, αλλά εξυπηρετεί αλλότριους σκοπούς, εκδηλώνεται με καχυποψία και επιθετικότητα με ανάλογους χαρακτηρισμούς, παραπληροφορώντας για τους λόγους που γίνονται, χωρίς ποτέ αυτοί οι λόγοι να αναζητηθούν.  

Ο επιστήμονας  οφείλει να έχει λόγο για το διεθνές περιβάλλον, να παρεμβαίνει και βέβαια να επικοινωνεί και να συνομιλεί με τους ξένους πολιτικούς ή συναδέλφους. Οφείλει μάλιστα να έχει επικοινωνία κυρίως με συνομιλητές διαφορετικών ή και αντίθετων θέσεων σε διεθνείς διασκέψεις για το Κυπριακό. Εν προκειμένω, ο Τατάρ είναι μη αποδεκτός ως κατοχικός ηγέτης, αλλά είναι συνομιλητής ως ηγέτης της τουρκοκυπριακής πλευράς σε διεθνείς διασκέψεις για το Κυπριακό. Η αναζήτηση του τύπου της ομοσπονδίας ανήκει στην αρμοδιότητα των δύο κοινοτήτων όπως ορίζει το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Από τη στάση και του ίδιου εξαρτάται η θετική έκβαση του χρονίζοντος προβλήματος, αν και η Αγκυρα παίζει καθοριστικό ρόλο σε αυτό. Ποιος άλλος γνωρίζει καλύτερα τις πτυχές του Κυπριακού, από εκείνους που έχουν ενδιατρίψει στο θέμα επιστημονικά και στην πράξη. Κανείς δεν αναρωτήθηκε γιατί το Φόρουμ συναντήθηκε με τον κατοχικό ηγέτη. Αρκούσε η φωτογραφία με τον ίδιο και τις σημαίες για να εξαχθεί ένα ρηχό συμπέρασμα που εξυπηρετεί αυτούς που κατασκεύασαν την παραπληροφόρηση. Εξειδικεύω ταχέως τον λόγο του σύντομου αυτού σημειώματος.

Συμμετέχω στο Ελληνοτουρκικό Φόρουμ από το 2019 έπειτα από πρόσκληση των μελών του. Το Φόρουμ που ιδρύθηκε το 1998 είναι «track one and a half diplomacy», δηλαδή μια πτυχή επικοινωνίας επίσημα και ανεπίσημα με φορείς λήψης αποφάσεων για εξόχως σύνθετα διεθνή ζητήματα και πολυχρόνιες διενέξεις. Οπως συμβαίνει και με άλλα Φόρα, σε μερικά εκ των οποίων συμμετέχω, που αφορούν επίλυση προβλημάτων ή διενέξεων, η επαφή με επίσημους και ανεπίσημους φορείς είναι διαρκείς με σκοπό τη συνεισφορά στην επίλυση προβλημάτων από την πλευρά των ειδικών ακαδημαϊκών. Στο επίκεντρο του Ελληνοτουρκικού Φόρουμ είναι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Κυπριακό. Συμμετέχουν έλληνες, τούρκοι, ελληνοκύπριοι και τουρκοκύπριοι ειδικοί από τον ακαδημαϊκό, τον διπλωματικό, τον πολιτικό χώρο με κοινό χαρακτηριστικό την κουλτούρα και την επιδίωξη της λύσης.

Σε αυτό το πλαίσιο οι συναντήσεις και οι συζητήσεις γίνονται και ως fact-finding, επί τόπου για κατανόηση της πολιτικής πραγματικότητας και με τις κατ’ ιδίαν συζητήσεις με ανθρώπους-κλειδιά. Συναντήσεις με ΥΠΕΞ Ελλάδας και Τουρκίας, καθώς και με τις δύο πλευρές και με πολιτικά κόμματα στην Κύπρο. Εξάλλου η επόμενη διάσκεψη για το Κυπριακό υπό τον ΟΗΕ και τις εγγυήτριες χώρες θα γίνει στις 23 Ιουλίου.

Οι συναντήσεις με τον τουρκοκύπριο ηγέτη δεν σημαίνουν ούτε συνεπάγονται ότι πρόκειται για εθιμοτυπική επίσκεψη ούτε φιλοφρόνηση από την οποία προφανώς δεν μπορεί να προκύψει αναγνώριση ούτε του ιδίου ως ηγέτη μιας οντότητας που έχει ακυρωθεί εν τη γενέσει της. Το οποίο σημαίνει ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ νομιμότητα, με την απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ το 1983, τότε που αυτοανακηρύχθηκε, με την οποία απόφαση ουσία και τύποις δεν είναι και δεν θα γίνει ποτέ κράτος. Τα όσα έχουν ακουσθεί περί αναγνώρισης δεν επιδέχονται οποιασδήποτε σοβαρής αντιλογίας. Ο Τατάρ δέχεται σκληρή κριτική στις συζητήσεις ότι η επανένωση είναι μονόδρομος και δεν πρέπει να είναι εμπόδιο με τις ουτοπικές απόψεις του περί δύο κρατών ή ακόμη και περί κυρίαρχης ισότητας μεταξύ των δύο κοινοτήτων, που  προοιωνίζεται κατακερματισμό. Αλλά αντίθετα να προσηλωθεί στην προοπτική της ομοσπονδίας ως λύση-μονόδρομο, που είναι η εντολή του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Οι φωτογραφίες που διακίνησαν οι Τουρκοκύπριοι μέσω του ΕΛΑΜ, το γνωστό ακροδεξιό φασιστικό κόμμα στην Κύπρο, προφανώς είχαν μικροπολιτικές σκοπιμότητες, παραπληροφόρηση για τροφή σε αντιδράσεις.

Ο Πέτρος Λιάκουρας είναι καθηγητής Διεθνούς Δικαίου του Πανεπιστημίου Πειραιώς