Ο Ζακ Λακαριέρ και η Ελλάδα

Αν ήταν θεός, θα ήταν ο Διόνυσος (ως μονίμως ερωτευμένος με τη ζωή), αλλά και ο Απόλλων (διά βίου ερωτευμένος με τη γνώση). Ο Ζακ Λακαριέρ, ο διανοούμενος, αλλά ταυτόχρονα ο αυθεντικά λαϊκός άνθρωπος, αγάπησε τόσο βαθιά την Ελλάδα και τους ανθρώπους της, ώστε όταν εγκαθιδρύθηκε η δικτατορία εγκατέλειψε τη χώρα και δεν επέστρεψε παρά μόνο μετά την πτώση της. Δεν σταμάτησε όμως να γράφει από τη Γαλλία – στη «Le Monde» και στο περιοδικό «L’Autre Grèce» – για τα δεινά των Ελλήνων και να γίνεται η φωνή των αγωνιστών για την ελευθερία. Εν μέσω της χούντας, οι κρατούμενοι διάβαζαν «απαγορευμένα» άρθρα που τους περνούσαν συγγενείς τους στο επισκεπτήριο μέσα σε τσιγαρόχαρτα. Με αυτόν τον τρόπο, έφτασε στα χέρια του φυλακισμένου Γιάννη Ρίτσου ένα άρθρο του Λακαριέρ που μιλούσε για τον ποιητή. Οταν το φθινόπωρο του 1976 οι δύο άντρες συναντήθηκαν, ο Ρίτσος του έδειξε το χαρτί του τσιγάρου με το άρθρο του που είχε φυλάξει.

Μεταφραστής, ποιητής, μυθιστοριογράφος, θεατρικός σκηνοθέτης, ραδιοφωνικός παραγωγός, λάτρης του καλού κρασιού, αναρχικός στοχαστής, προστάτης του περιβάλλοντος, θαυμαστής της ελληνικής γης, του φωτός και του λιτού τρόπου ζωής. Αυτά και τόσα άλλα ήταν ο Λακαριέρ, ο οποίος ταξίδεψε ανά την Ελλάδα, επισκέφθηκε κουτούκια και ταβέρνες, έμαθε τα ελληνικά και έφθασε στο Αγιον Ορος, όπου έζησε μαζί με τους μοναχούς.

Φίλος του Μίκη Θεοδωράκη, θαυμαστής του Μάνου Χατζιδάκι, λάτρης του ρεμπέτικου, ήταν βαθύς γνώστης της μουσικής, καθώς είχε μάθει βιολί όταν ήταν παιδί. Αλλά, όπως παραδεχόταν, «δεν μπορείς να ταξιδεύεις στα ελληνικά νησιά και να είσαι βιολιστής. Δεν μπορείς να περνάς τον χρόνο σου στη θάλασσα και να είσαι χορευτής. Μπορείς όμως να γράφεις ενώ ταξιδεύεις». Οπως παρατηρεί ο ερευνητής Κριστόφ Κορμπιέ, τα βιβλία του Λακαριέρ είναι γεμάτα με ιστορίες και αναμνήσεις από ταβέρνες, ήχους, χορούς και ελληνική μουσική – παλιά και σύγχρονη. Αλλά και τους έλληνες ποιητές που γνώρισε – τον Ρίτσο, τον Σεφέρη, τον Ελύτη – ο Λακαριέρ τους μετέφρασε υπέροχα και τους έδωσε νέα ζωή στη γαλλική γλώσσα.

Οι πολλαπλές πτυχές της προσωπικότητάς του θα ξεδιπλωθούν αυτή την εβδομάδα στην Κυανή Ακτή, σε μία ημερίδα-φόρο τιμής στον μεγάλο στοχαστή. Με αφορμή τα εκατό χρόνια από τη γέννησή του, θα διοργανωθεί ένα μεγάλο αφιέρωμα στον συγγραφέα του «Ελληνικού καλοκαιριού» σήμερα στη «Βίλα Κέρυλος» (Villa Kérylos), στο Μπολιέ-σιρ-Μερ της Νότιας Γαλλίας. Σε έναν χώρο που συμβολίζει με τον καλύτερο τρόπο τις γαλλο-ελληνικές σχέσεις (πρόκειται για μία έπαυλη χτισμένη στα πρότυπα των αρχαιοελληνικών κατοικιών, η οποία λειτουργεί ως μουσείο και έχει χαρακτηριστεί εθνικό μνημείο της Γαλλίας), θα τιμηθεί ο συγγραφέας, το έργο του οποίου εξακολουθεί να εμπνέει πολλούς. Στον χώρο αυτό, το 1990, ο Λακαριέρ είχε κάνει μια ιστορική διάλεξη. Κατόπιν, μαζί με τη σύζυγό του Σύλβια, η οποία είχε απαγγείλει ελληνική ποίηση, μύρωσαν τον «βωμό του αγνώστου Θεού» που δεσπόζει στην έπαυλη.

Είκοσι χρόνια μετά τον θάνατό του, αυτή η ημερίδα – μια μέρα γεμάτη μνήμες, συζητήσεις, ποίηση και μουσική – θα δώσει την ευκαιρία στους θεατές να γνωρίσουν καλύτερα τον συγγραφέα του «Ερωτικού Λεξικού της Ελλάδας», των «Ενθέων», των «Γνωστικών» και τόσων άλλων βιβλίων στα οποία μίλησε για την πεζοπορία, τον χρόνο, την Ελλάδα, τον έρωτα και τη ζωή, με μια απλότητα που τον οδήγησε να πει: «Οταν περπατάς, είσαι γυμνός, μόνος: παύεις να είσαι συγγραφέας, διάσημος ή μη, και γίνεσαι ένας απλός διαβάτης».

Η Σύλβια Λακαριέρ κρατά ακόμη το καντήλι του αναμμένο: μια «φλόγα χρέους» και υπενθύμισης ότι ο «Γιάννης» (όπως τον φώναζαν πολλοί στην Ελλάδα ) ή «κύριος Ιάκωβος» (όπως τον αποκαλούσαν οι μοναχοί του Αγίου Ορους), εξακολουθεί να ζει μέσα από το έργο και τη σκέψη του. Η αγαπημένη του σύζυγος θα μετάσχει στην εκδήλωση απαγγέλλοντας ποιήματα.

Μια σημαντική στιγμή της ημερίδας θα είναι η συζήτηση με τον αναπληρωτή διευθυντή του περιοδικού «Le Point» Κριστόφ Ονό-ντι-Μπιό. Οπως και ο Λακαριέρ, ο Ονό-ντι-Μπιό αγαπά τους μύθους, τη θάλασσα και την Ελλάδα. Οι δρόμοι τους θα μπορούσαν να είχαν διασταυρωθεί αν δεν υπήρχε το εμπόδιο του χρόνου. Κατά τη διάρκεια της κουβέντας, θα ανακαλύψουμε την Ελλάδα του Ονό-ντι-Μπιό με την ευκαιρία της έκδοσης του τελευταίου του βιβλίου «Mer intérieure» («Εσωτερική θάλασσα»).

Υπεύθυνοι της ημερίδας είναι ο Κριστόφ Κορμπιέ και η υπογράφουσα, ενώ η διοργάνωση έχει την υποστήριξη της Σύλβιας Λακαριέρ, του Κέντρου Εθνικών Μνημείων (CMN), του Ινστιτούτου Ερευνας της Μουσικολογίας (IReMus), του Συλλόγου Φίλων της «Villa Kérylos» και του Ωδείου της Νίκαιας.

Η Βασιλική Μαυροειδάκου-Castellana είναι ανθρωπολόγος, συγγραφέας και υπεύθυνη Πολιτιστικών και Παιδαγωγικών Προγραμμάτων του μουσείου Villa Kérylos στην Κυανή Ακτή.

ΙΝΦΟ: Η σημερινή εκδήλωση θα διαρκέσει από τις 3 μ.μ. έως τις 10:30 μ.μ. (ώρα Ελλάδας). Οποιος ενδιαφέρεται να την παρακολουθήσει μέσω Διαδικτύου, μπορεί να στείλει e-mail (στα ελληνικά) στο lacarriere.2025.kerylos@gmail.com