Μπορούν οι δικαστές να σταματήσουν τον Ντόναλντ Τραμπ;

Εκατοντάδες είναι οι υποθέσεις στις οποίες η αμερικανική Δικαιοσύνη καλείται να αποφασίσει για το εάν θα εμποδίσει τις αποφάσεις του Ντόναλντ Τραμπ, δηλαδή εάν παραβιάζουν τον νόμο ή το Σύνταγμα των ΗΠΑ: από τις απελάσεις παράνομων μεταναστών στο Ελ Σαλβαδόρ, μέχρι τις μαζικές απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων και τους περιορισμούς στο Χάρβαρντ (θα πρέπει να διώξει τους 6.800 ξένους φοιτητές του και δεν μπορεί να εγγράψει άλλους). Για κάποιους από αυτούς τους νόμους, όπως π.χ. στην περίπτωση του Χάρβαρντ, υπήρξε απόφαση αναστολής από δικαστή στη Βοστώνη, όμως είναι πάρα πολλές αυτές που μένει να εκδικαστούν. Οπως γράφει η «Corriere della Sera», καθώς το Κογκρέσο, όπου έχουν την πλειοψηφία οι Ρεπουμπλικανοί, δεν καταφέρνει να ανακόψει την ανεξέλεγκτη επέκταση των σφαιρών επιρροής του Λευκού Οίκου και τις αυταρχικές τάσεις του προέδρου, πολλοί ελπίζουν ότι τα προστατευτικά κιγκλιδώματα της δικαστικής εξουσίας θα περιορίσουν τις υπερβολές του.

Είναι, άραγε, βάσιμες οι ελπίδες; Ορισμένες παρεμβάσεις δικαστών είχαν κάποια αποτελεσματικότητα, αλλά πρόκειται για ανασταλτικά μέτρα που επηρεάζουν περιορισμένο αριθμό υποθέσεων σε σύγκριση με τη χιονοστιβάδα ενεργειών που αποφασίζονται από τον Τραμπ με την προφανή πρόθεση να κορεστεί η ικανότητα αντίδρασης της δικαστικής εξουσίας και του Τύπου. Στο δικαστικό μέτωπο, οι κίνδυνοι για τη σταθερότητα της δημοκρατίας προέρχονται από τουλάχιστον τρία μέτωπα.

Το πρώτο και πιο σοβαρό είναι η μη αναγνώριση του ρόλου της δικαστικής εξουσίας και οι επιφυλάξεις του Τραμπ σχετικά με τα όρια που επιβάλλουν το Σύνταγμα και το κράτος δικαίου στις προεδρικές εξουσίες, τις οποίες θεωρεί σχεδόν απόλυτες: μόλις εξελέγη, δήλωσε ότι ο λαός τού είχε δώσει την εντολή να κάνει όλα όσα είχε ανακοινώσει κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας. Οταν ρωτήθηκε αν ένιωθε υποχρεωμένος να σεβαστεί το Σύνταγμα, απάντησε ότι δεν γνώριζε.

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς ήταν πιο σαφής σε πρόσφατη συνέντευξή του: «Νομίζω ότι τα δικαστήρια προσπαθούν να ανατρέψουν τη βούληση του αμερικανικού λαού. Διάβασα μια συνέντευξη στην οποία ο πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Τζον Ρόμπερτς, υποστηρίζει ότι ο ρόλος των δικαστηρίων είναι να ελέγχουν τις υπερβολές της εκτελεστικής εξουσίας. Τη θεωρώ μια βαθιά λανθασμένη νοοτροπία».

Δεύτερο μέτωπο: η «στρατιωτικοποίηση» του υπουργείου Δικαιοσύνης, ενός τμήματος που ανέκαθεν απολάμβανε περιθώρια αυτονομίας από τον Λευκό Οίκο. Ο Τραμπ επέλεξε μια υπουργό, την Παμ Μπόντι, και δύο υφυπουργούς, οι οποίοι είναι όλοι πιστοί του, καθώς και πρώην δικηγόροι του.

Τρίτο μέτωπο: ο μεγάλος αριθμός τιμωρητικών παρεμβάσεων, συχνά παράνομων, που ίσως αποφασίζονται γνωρίζοντας ότι θα αμφισβητηθούν: Η λίστα είναι ατελείωτη – από την τιμωρία δικηγορικών γραφείων που υπερασπίστηκαν Δημοκρατικούς ή τον Τύπο μέχρι τη φυλάκιση της δικαστή Χάνα Ντούγκαν, η οποία κατηγορείται ότι παρεμπόδισε τη σύλληψη ενός παράνομου μετανάστη. Η πιο πρόσφατη περίπτωση είναι αυτή του Χάρβαρντ, το οποίο τιμωρήθηκε για φερόμενο αντισημιτισμό, στην πραγματικότητα με σκοπό να πλήξει (και να εκφοβίσει) έναν ακαδημαϊκό κόσμο που θεωρείται κυρίως προοδευτικός. Η υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας Κρίστι Νόεμ το δήλωσε ρητά: «Ας αποτελέσει η απόφαση για το Χάρβαρντ μια προειδοποίηση για ολόκληρο τον ακαδημαϊκό κόσμο».