Aμερικανοϊσραηλινός συντονισμός

Η στήριξη προς το Ισραήλ αποτελεί διαχρονικά βασική πτυχή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Ανεξάρτητα από το πρόσωπο του αμερικανού προέδρου και αν είναι Ρεπουμπλικανός ή Δημοκρατικός, η ασφάλεια του Ισραήλ αντιμετωπίζεται ως προτεραιότητα. Η κατάσταση παραμένει ίδια επί προεδρίας Ντόναλντ Τραμπ. Η εμπειρία από την πρώτη διακυβέρνησή του δείχνει πως ο αμερικανός πρόεδρος έχει τη δυνατότητα όχι μόνο να συμβάλει στην προστασία του Εβραϊκού Κράτους, αλλά και να πετυχαίνει σημαντικές συμφωνίες όπως αυτές του Αβραάμ το 2020.

Κάτι λιγότερο από πέντε χρόνια ύστερα από τη μέρα που υπογράφτηκαν οι συμφωνίες του Αβραάμ, οι περιφερειακές προκλήσεις έχουν αποκτήσει διαφορετικό χαρακτήρα. Σε απάντηση της τρομοκρατικής επίθεσης που δέχθηκε από τη Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, το Ισραήλ συνεχίζει τον πόλεμο στη Λωρίδα της Γάζας, ενώ έχουν, ταυτόχρονα, δημιουργηθεί εμπόλεμες ζώνες στον Λίβανο και στην Ερυθρά Θάλασσα. Ο πρόεδρος Τραμπ έχει ήδη δεχθεί δύο φορές τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου στον Λευκό Οίκο για να συζητήσουν τα εν λόγω θέματα. Προφανώς υπάρχει σχετικά καλή συνεννόηση μεταξύ των δύο ηγετών.

Οι συνεχείς συνομιλίες Τραμπ – Νετανιάχου, δε, δείχνουν από μόνες τους πως οι αμερικανικές απόψεις ταυτίζονται πλήρως με τις ισραηλινές. Για παράδειγμα, η συνέχιση του πολέμου στη Γάζα δημιουργεί ανθρωπιστική κρίση σε τέτοιον βαθμό που ο πρόεδρος Τραμπ έχει δημοσίως μιλήσει για το δράμα των Παλαιστινίων. Επίσης, η συνέχιση του πολέμου επηρεάζει την προσπάθεια του αμερικανού προέδρου να διευρύνει τις συμφωνίες του Αβραάμ με τη συμμετοχή της Σαουδικής Αραβίας και πλήττει τη δημόσια εικόνα του ως ηγέτη που επιδιώκει την ειρήνη στον κόσμο. Πάντως, Ηνωμένες Πολιτείες και Ισραήλ μάλλον συμφωνούν για την προοπτική μετεγκατάστασης των Παλαιστινίων της Γάζας προς κάποια άλλη περιοχή.

Αναφορικά με τις πιθανές μελλοντικές εξελίξεις στις αμερικανοϊσραηλινές σχέσεις, στόχος του πρωθυπουργού Νετανιάχου είναι να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ανανέωσης της διμερούς συμφωνίας αμερικανικής οικονομικής βοήθειας που λήγει τον Σεπτέμβριο του 2027. Η προηγούμενη συμφωνία, δεκαετούς διάρκειας, υπογράφτηκε το 2016 και είναι ύψους 38 δισ. δολαρίων. Ακόμα, το Ισραήλ επιθυμεί να αποφύγει ένα ενδεχόμενο που άλλες χώρες της περιοχής θα αγοράσουν από τις Ηνωμένες Πολιτείες οπλικά συστήματα αντίστοιχής ποιότητας με αυτά που διαθέτει το ίδιο. Στις χώρες αυτές ανήκουν η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, αλλά και η Τουρκία. Πρόσφατα ο πρόεδρος Τραμπ επισκέφθηκε τη Σαουδική Αραβία και το Κατάρ.

Τέλος, βασική πτυχή για τις μελλοντικές σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών – Ισραήλ αποτελεί το ζήτημα του Ιράν. Αυτή τη στιγμή, παρά τον σκεπτικισμό του Ισραήλ, ο πρόεδρος Τραμπ φαίνεται πως προκρίνει τη λύση διαπραγματεύσεων με την ιρανική κυβέρνηση, από το αποτέλεσμα των οποίων θα εξαρτηθεί η στρατηγική του. Και στο θέμα αυτό όμως πιθανολογείται πως ο αμερικανοϊσραηλινός συντονισμός παραμένει σε ικανοποιητικό επίπεδο για κάθε ενδεχόμενο μελλοντικής δράσης.

Ο δρ Γιώργος Ν. Τζογόπουλος είναι λέκτορας Διεθνών Σχέσεων στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο της Νίκαιας (Cife) και αναλυτής στο ΕΛΙΑΜΕΠ και το Κέντρο Στρατηγικών Σπουδών Μπέγκιν-Σαντάτ (BESA).